dinsdag, januari 30, 2007

Alte Kameraden

Walter Pauli schiet er niet naast in DM van vanochtend. Leest u even mee.

Waarom de sp.a nood heeft aan epo

door Walter Pauli


De memoires van politicus Wim Geldolf tonen een proces van bloedarmoede

Het gaat snel deze dagen. Toen Johan Vande Lanotte, tot algemene verbazing, op het vorige sp.a-congres het woord gaf aan outsiders als de Gezinsbond en de Fietsersbond, was dat groot nieuws. Vorig weekend verbaasde geen mens er zich meer over dat Gaia erin slaagde een hele paragraaf over dierenrechten in de nieuwe sp.a-beginselverklaring te laten opnemen.

Het lijkt ineens normaal dat Vande Lanotte zijn partij snel doet vervellen. Vergeten haast is de halve revolutie die Tobback teweegbracht door de almacht van de federaties in te dijken, of hoe Janssens en Stevaert organisatorische geplogendheden en inhoudelijke barrières sloopten. Vande Lanotte die nu doorduwt, het is de voorlopig laatste fase in een volgehouden beweging van de sp.a-top op zoek naar goede overlevingskansen: de eigen partij verplicht verrijkt zuurstof van buitenaf toedienen, extra rode bloedlichaampjes. Een doorgedreven epokuur voor de sp.a. Als medicijn voor wat Vande Lanotte in Zeno "de Antwerpse ziekte" noemde, bij wijze van voorbeeld: "Men zette nieuwe mensen in en men werd toch steeds ouder."
Wie de details van dat proces van groeiende bloedarmoede en aderverkalking wil lezen, moet de memoires van de hoogbejaarde maar immer krasse Wim Geldolf (°1928) kopen. Diens politieke carrière begon in 1959 in de Antwerpse gemeenteraad en eindigde daar ook, in 1989. In de tussentijd was hij voor de (Belgische) Socialistische Partij of (B)SP meermaals gemeenteraadslid, schepen, waarnemend burgemeester, volksvertegenwoordiger en senator. Sinds enkele maanden liggen zijn vuistdikke memoires in de boekhandel: Een stuk oude politieke cultuur achteraf bekeken. Het boek verdient gelezen te worden. Ook al heeft het immense nadelen. Geldolf vindt zichzelf zo belangrijk dat het met minder dan 699 pagina's niet kan. Dat is belachelijk, een biografie van 200 bladzijden had volstaan. Maar wie zich worstelt door de uitweidingen over recepties, reizen en in extenso weergegeven parlementaire vragen en Geldolf zelf, stoot op hallucinante paragrafen over benoemingen, polls, coalitiebesprekingen en achterafjes.
De lezer die erin slaagt de dikke laag aan details, eigenliefde en groot gelijk weg te krabben, geniet van een kleurrijk fresco over een politieke cultuur, met taaie restanten die nu nog altijd bestaan.
Geldolf (zijn oom Maurice Dequeeker was socialistisch burgemeester van Deurne) stelt zich in 1954 voor het eerst kandidaat voor de BSP-Kamerlijst. Hij geraakt "erdoor" omdat oudere socialisten als Ger Schmook of Willem Eekelers hem steunen. Zelfs die partijsoldaten zagen met lede ogen de inteelt aan, zoals burgemeester Lode Craeybeckx die zijn dochter Hilda koos als zijn kabinetschef.
Geldolf overleefde de loodzware procedure: "Zeven fasen: propagandakringen, Algemeen Bestuur, eerste Algemene Ledenvergadering, Arrondissementsbestuur, Arrondissementscongres, tweede Algemene ledenvergadering per afdeling en uiteindelijk poll volgens het genummerd wielsysteem."
In 1961 wordt hij kabinetsmedeweker. Hij wil aan de slag bij Victor Larock, BSP-minister van Onderwijs, maar helaas: "De interessantste plaats voor een Vlaming is al ingenomen." Gelukkig vond Jos Van Eynde, sterke man van Antwerpen, dat "de Antwerpse federatie te mager was bedeeld". Het plaatst Geldolf op het kabinet van vicepremier Spaak. Of Geldolf geschikt is, doet er niet toe. Hij is een Antwerpenaar, dat telt. De vraag of hij een partijkaart heeft, is irrelevant. Je vraagt ook niet of iemand geboren is.
In die tijd praatte de rode achterban alle misstappen van de partijleiding goed, ook al kostte dat handenvol kiezers. Neem Lode Craeybeckx, legendarisch burgemeester, maar intusssen ook, zoals Geldolf aanstipt, een "drinker in eenzaamheid". In april 1964 had Craeybeckx in een café op de Grote Markt een hevige dronkenmansruzie met een paar joden. Hij brult ineens "dat het jammer was dat de Duitse verbrandingsovens niet meer van hun soortgenoten hadden doen verdwijnen". Beroering alom. In België "vraagt iedereen zich af" (sic!) of Craeybeckx' positie wel houdbaar is. Craeybeckx zelf laat de Antwerpse afdeling per brief weten dat hij zich terugtrekt voor de gemeenteraadsverkiezingen. Tot op een vergadering de vraag weerklinkt: "Kan men iemand met al die verdiensten voor de beweging zomaar opzij zetten?" Meteen neemt de felle Mathilde Schroyens het op voor Craeybeckx, "ondersteund door het applaus van haar claque, bestaande uit de vele door haar benoemde conciërges van schoolgebouwen." Craeybeckx blijft nog twaalf jaar burgemeester van Antwerpen. Tot Schroyens hem opvolgt.
Geldolf zat à cheval tussen de oude en de nieuwe politieke cultuur. Toen hij schepen van Onderwijs werd, in 1977, nam hij ontslag als volksvertegenwoordiger en vicefractievoorzitter (eat your heart out, Voorhamme, Janssens en De Coninck): "Ik wilde niet als super-cumulard de geschiedenis ingaan." Goddank voor diezelfde geschiedenis volgde de jonge Louis Tobback hem op. Geldolf had een opvolger op het oog. Ziehier zijn adelbrieven: "De 34-jarige Marcel Colla was docent aan het RUCA en achtereenvolgens oud-nationaal voorzitter en nationaal secretaris van de Jong-Socialisten, daarna schepen te Deurne en hoofd van Willy Claes' politiek kabinet." Colla aarzelde: hij moest ontslag nemen als docent. Wat als de regering zou vallen? Enfin, hij doet het toch. "Op 10 oktober legde Colla zijn eed af. Op 11 oktober viel de regering-Tindemans. Op 17 oktober waren het nieuwe verkiezingen en Marcel Colla werd niet herkozen."
Maar Geldolf zorgt voor de ongelukkige. Bij de onderhandelingen voor de Bestendige Deputatie komt er een extra protocol: Colla wordt adjunct-directeur in het Provinciaal Hoger Instituut voor Bestuurskunde (Phiba). Dat duurt tot 1979: Colla wordt Europees Parlementslid en neemt gewoon ontslag. Geldolf ziet het probleem niet: Phiba werd "quasi volledig beheerst door de CVP". Niet eenmaal stelde hij of Colla of een andere onderhandelaar de vraag of dit wel goed is voor de school.
Zo ging dat toen. Zo beleefde men de politiek, zo stierf men ook. In 1982 'koos' de Antwerpse SP Geldolf niet meer in het nieuwe Antwerpse college. Inderdaad, toen werden schepenen, via een merkwaardig systeem, door 'de basis' gestemd.
Deze vandaag nauwelijks nog te begrijpen historie kwam erop neer dat er een lokale putsch plaatsvond, met Bob Cools, Yvonne Julliams, Jos Van Elewijck en co tegen Geldolf. De nationale leiding, toch historisch figuren als Willy Claes en Karel Van Miert, doen wat ze kunnen, maar... staan machteloos. Van Miert en Claes erkennen: "Redelijke argumenten zijn op een algemene ledenvergadering zinloos, met door de anderen aangevoerde troepen." Dat gaat dan over Yvonne Julliams. Op de bewuste vergadering, een zaal van 600 man in een Antwerps vakbondsgebouw, bezette haar achterban de eerste 300 (!) plaatsen. Julliams wint, Geldolf kan opkrassen.
Na een kwarteeuw is het niet meer zinvol om te zeggen of Geldolf dan wel Cools/Julliams gelijk hadden. Het gaat er om dat Van Miert en Claes compléét machteloos waren. Dat heette 'democratie'. Tijdens de volgende gemeenteraadsverkiezing, in 1988, na zes jaar met het toen gestemde schepencollege, begon het Vlaams Blok aan zijn onstuitbare opmars. Het probleem met slechte basisdemocratie is dat tussen de zogezegde grassroots-politici ook onkruid woekert, en dat dat mechanisme de eigen partij vaak terugbrengt tot hun eigen niveau: bodemkoers.

(DM 30 januari, www.demorgen.be/krant)

Twee oproepen voor het goede doel

1. De lichten uit op donderdag


Op initiatief van de Franse vereniging "Alliance pour la Planète" gaan zoveel mogelijk mensen tussen donderdag tussen 19.55 en 20.00 de lichten doven. Het is niet de bedoeling om verspilling tegen te gaan door dat luttele ogenblik even op donker over te schakelen, maar om de aandacht te trekken op de global warming-problematiek. En een oproep te doen voor politieke wil om het probleem aan te pakken. Sinds de film van Al Gore weten we immers dat dit niet onafwendbaar is.

2. Stem Boekentoren (nog tot zondag)
Deze week is de toren van de Blandijnberg aan de beurt in de Monumentenstrijd van de VRT. Uiteraard wil ik dat de boekentoren wint van Henry Vande Velde wint, al was het maar om een beetje nationale persaandacht te trekken naar het gebouw en de activiteiten die erbinnen plaatshebben. Niet dat het bedrag zal volstaan om de "vierde toren van Gent" op te knappen, maar de symbolische geste is minstens even belangrijk als een dikke cheque.


maandag, januari 29, 2007

"onze principes"

Youtuben is een ware rage. Als zelfs de partij er zich aan begint te wagen... Op www.onzeprincipes.be wordt de beginselverklaring van dit weekend geïllustreerd door de federale, vlaamse en brusselse ministers als "talking heads". Ziet er allemaal zeer mooi uit. Let vooral op het laatste filmpje (over globalisering).









zaterdag, januari 27, 2007

Medelijden met een blik melk

Zalige clip van Blur, wel al enige tijd oud.



Ook gevonden via YouTube: compilatie van twee fantastische Zornik-optredens (in de tent op Pukkelpop en op de Main in Werchter) en een staaltje van ware Muse-hysterie op Werchter 2004.



donderdag, januari 25, 2007

Pol&Soc maakt zich nuttig voor de samenleving

Le blog des socialistes de Sciences Po. Echt een "cool" ding. Met het interview van Ségo op TF1 zondag. Bewonder die hoge jukbeenderen, die glanzend witte tanden en de energieke blik waarmee ze de camera trotseert en haar "débats participatifs" verdedigt.

vrijdag, januari 19, 2007

Films

Het is al een eeuwigheid geleden dat ik nog naar de bioscoop ben geraakt (de laatste was het controversiële, maar ook intimistische en tedere Shortbus). Met andere woorden: Help! In navolging van zijne onvolprezenheid JPvrplan volgt hier een lijstje van films die ik absoluut nog wil gezien hebben voor ze weg zijn:

1. The Queen (vijf sterren in DM, dat kan niet slecht zijn)
2. Salvador
3. The departed
4. Perfume
5. An inconvenient Truth (op groot scherm, dan)
6. The Black Dahlia
7. Casino Royale

Vorig jaar gezien:
- Borat (magistraal, uiteraard; Kazakhstan is the greatest country in the world, all other countries are made for little girls)
- Viva Zapatero (niet zo briljant als Fahrenheit 911, maar toch een striemende aanklacht tegen Berlusconi)
- Shortbus
- Capote (af en toe licht ingedommeld)
- Brokeback Mountain (iets te dramatisch)
- Cars (onnozel verhaaltje met sprekende auto's, ideale ontspanning)
- Marie Antoinette (wat de critici er ook van dachten-Madame du Barry zou in het echt heel wat minder "geroteerd" hebben, aldus verontwaardigde experten in de studio's van France 2-, ik vond het best wel een leuk stuk om naar te kijken)

Spijtig genoeg niet meer gezien:
Vidange perdue

Voornemen voor dit jaar: méér films zien en méér Frans/Spaans (hoewel, afgezien van Volver van Almodovar schijn ik dit jaar niets gemist te hebben).

donderdag, januari 18, 2007

Zeg niet te gauw...

Ségolène Royal invoque "l'ordre juste" pour justifier la sanction d'Arnaud Montebourg
LEMONDE.FR avec AFP | 18.01.07 | 17h38 • Mis à jour le 18.01.07 | 18h09

Après la sanction, la leçon. Alors que Ségolène Royal vient de suspendre son porte-parole Arnaud Montebourg de ses fonctions, elle a tenté d'expliquer sa décision. "Quand le moment vient, je rétablis de l'ordre juste. J'ai mis un carton jaune", a déclaré la candidate socialiste.



Elle a souligné que les "bons mots" ne doivent pas "blesser ou dénigrer". "Il n'est pas toujours facile d'exercer son autorité pour une femme", a-t-elle ajouté, assurant qu'elle entendait le faire "avec une force souriante tranquille", allusion au slogan de François Mitterrand en 1981.



Mercredi soir, sur Canal+, Arnaud Montebourg a déclaré "pour rire" que le seul défaut de la candidate était "son compagnon", François Hollande, le numéro un du PS.

Ander design

Na de blauwe "Harbour"-look werd het tijd voor een nieuwe layout bij deze blog. Nu ik tussen twee examens door even de tijd heb om de features van de nieuwe Blogger te ontdekken, viel mijn oog onmiddellijk op de nieuwe template "Rounders 2". Het donkerrood, grijs en de smalle witte kolom voor posts ogen wat frisser dan de vorige gedaante van herakleitsonmondays. Nu enkel nog de accentproblemen in de rechterlinkbar oplossen en we kunnen weer tweeënhalf jaar verder.

Gisteren werd overigens de verkiezingsdatum voor de federale stembusslag vastgelegd. 10 juni wordt het. Dat betekent een lange campagne van vijf maanden, die midden in de examens haar apotheose kent. Uw dienaar zal zich dan ook moeten verschuilen in een hol ergens onder de grond, afgesneden van elke vorm van communicatie, wil hij dit heelhuids doorkomen. Uiteraard heb ik begrip voor de pragmatische drijfveren voor het verlaten van de verkiezingsdatum (zo lang mogelijk wachten tot paars terug populair is en de cd&v-campagne te licht uitvalt/geen interferentie met de overwinning van Ségolène Royal), maar zoals VVS-voorzitter Hans Plancke vandaag terecht opmerkt in De Morgen, is de examenperiode nu niet meteen de meest geschikte om de 300.000 studenten in dit land te kans te geven om informatie vergaren. Wat bijzonder jammer is.



Geert Lambert en Johan Vande Lanotte schreven ook een kort stukje in Samenleving en Politiek over een nieuwe soort "progressieve lijst" die de "voorbijgestreefde" politieke partij als organisatievorm voor links in Vlaanderen zou moeten vervangen. Hoewel ik niet voorbij wil gaan aan de verdienste van een dergelijk denkschema om de aarzeling voor politiek engagement bij geëngageerde bewegingen uit het middenveld weg te masseren, toch vrees ik dat dit voorstel niet bijster veel zoden aan de dijk kan zetten voor sp.a-spirit. Stel je eens voor dat iemand verkozen raakt in de Kamer, die op basis van 1 enkel punt een electoraal engagement is aangegaan. Hoe groot zal zijn ontgoocheling niet zijn, als blijkt dat zijn puntje misschien wel verdaagd wordt en verdrinkt tussen een berg algemene zaken. Als blijkt dat je je eigenlijk niet kan veroorloven om een specialist te zijn. Ideologie heeft het voordeel dat je ze kan op meerdere beleidsdomeinen en ze een coherente visie of cement geeft aan politiek handelen.



One-shotoptreden lijkt bovendien heel erg op uitverkoop van de politiek aan belangengroepen. Vande Lanotte heeft een punt wanneer hij zegt dat dit nu al gebeurt met gepriviligeerde partners (vakbond, ziekenfonds...) uit de eigen zuil, maar de vraag is of je de macht van dergelijke verenigingen moet versterken door er nog meer toe te laten rechtstreekse invloed op het beleid uit te oefenen. Wie immers geen deel uitmaakt van dergelijke organisaties, die heeft... eigenlijk niks te zeggen. Militeren als gewoon lid doet er niet zoveel meer toe in de "nieuwe" structuur. De politieke partij zelf wordt namelijk centraal geleid. Wat anders kan de spil zijn van een kiesvereniging dan het enige wat nog een beetje substantie zal hebben? Het afrekenen van die leiding kan enkel bij verkiezingen. Kiezers zijn in het nieuwe model belangrijker dan leden. Strikt genomen kunnen alle campagne- en andere taken van militanten worden overgenomen door vrijwilligers uit de nieuwe bewegingen die bij de partij aansluiten.

Waarom moet je je dan niet té druk maken over deze tekst? Omdat zo'n hergroepering toch niet gebeurt. De meeste progressieve organisaties zitten vast als beton in de katholieke zuil, of stellen numeriek toch niets voor. Ik zou het eerder zien als een poging om sp.a wat verkoopbaarder te maken bij een (ACW)-publiek dat om historische redenen gereserveerd kan zijn om voor ons te stemmen. En om de groene kiezers te overtuigen van het nutteloze effect van een groen!-stem. Het valt natuurlijk te bezien hoe deze evolutie uitdraait op langere termijn. De beginselverklaring die op 27/28 januari door het congres moet, bevat een min of meer blanco-bepaling die dergelijke initiatieven kan rechtvaardigen. Het lijkt me de taak van een kritische basis om erover te waken dat een progressieve beweging niet verwordt tot een machine die naar de poppen van een beperkte en geconcentreerde top danst en waarin de rest gewoon niks te zeggen heeft.

Hoe meer organisaties losser (op bijna contractuele basis) bij sp.a betrokken worden, hoe meer de absolute sp.a-leiding te zeggen krijgt. De oude, arrondissementele en stedelijke structuren verliezen immers sterk aan betekenis indien akkoorden enkel worden onderhandeld tussen vereniging X, actief over heel Vlaanderen ter bestrijding van het onverdoofd slachten van kanarievogels, en de partij, die beleidsgaranties en verkozenen in de plaats stelt voor de inzet van de militanten van de vereniging.



Ik denk dat het in het belang van de partij zelf zou zijn, mocht na de verkiezingen een grondige reflectie komen over inspraak en interne democratie. Het lijkt me geen prettig vooruitzicht binnen 10 jaar een dan wel zeer machtige en electoraal belangrijke, maar toch autoritair geleide en ideologisch onsamenhangende beweging te zijn. Uiteindelijk moet er toch nog iets concreter zijn wat mensen binnen die beweging verenigt...

zaterdag, januari 13, 2007

Het mocht eens gezegd zijn

C'est que le droit public belge n'est plus le socle conceptuel sur lequel se bâtissent les réalités politiques. Il est plutôt une entreprise de solidification des consensus dans un emballage normatif qui leur donne l'apparence de principes, lesquels finissent d'ailleurs par advenir de textes dont on ignorait qu'ils y fussent.
Analyser la Belgique juridique avec la logique comme guide et la rationalité comme critère serait une entreprise téméraire. Plutôt que de vouloir faire comprendre les institutions belges, il est utile d'expliquer pourquoi elles sont incompréhensibles, de rappeler les conflits qu'elles ont apaisés, les blessures qu'elles ont cicatrisées, les violences qu'elles nous ont épargnées.

Hoeveel beter kan je een boek over Belgisch Grondwettelijk Recht beginnen? Leve Marc Uyttendaele en de mensen die voorwoorden voor hem schrijven.

woensdag, januari 10, 2007

sp.a en de staatshervorming

In de aanloop naar elke federale stembusslag duikt het woord wel eens op. Dit keer iets frequenter dan in 2003. Dat ligt uiteraard aan de B-H-V-crisis uit 2004-2005, maar ook aan de asymmetrische samenstelling van de gewest- en federale regeringen. De algemene teneur in de Vlaamse pers lijkt te zijn dat men met België "anno 1994" niet meer kan besturen in 2007. Ook de sp.a mengde zich bij monde van Vandenbroucke en voorzitter Vande Lanotte in het opgehitste debat.



De staatshervorming (hoewel juridisch bijzonder leuk) is een discussie over middelen en niet over doelstellingen. Ze moet socialisten eigenlijk gewoon koud laten. De kiezer verdient beter dan dat. Indien er dan een staatshervorming zou komen (wat niet evident is, gezien ze een 2/3-meerderheidveronderstelt en voor sommige aspecten ook een meerderheid in elke taalgroep), is dat het moment om een aantal gekende knelpunten aan te pakken:
- de politieke macht van de Koning (aanduiding van de formateur overlaten aan het parlement, zoals Vande Lanotte deze week opperde)
- het bestuurlijk statuut van Brussel op gemeentelijk niveau rationaliseren (bevoegdheden naar het gewest overhevelen ? fusies ?)
- een aantal "probleemdomeinen" herfederaliseren (normen voor nachtlawaai, buitenlandse handel)

Bovenal kan je dit maar doorvoeren met een grote consensus onder alle politieke partijen. Vandaar dat we ons niet moeten laten leiden door grote eisen en het opgewonden gekir van N-VA en CD&V. Als je op je eentje iets eist, sta je verder dan ooit van een akoord. Vooral als er met zes of zeven moet worden gepraat. Vandaar dat we best zo rationeel mogelijk een dergelijke discussie binnenstappen.

Wat de regionalisering van het werkgelegenheidsbeleid betreft, ben ik eerder geneigd het standpunt van Guy Verhofstadt te volgen. Het lijkt compleet tegengesteld aan de logica om economische zaken Europees en Internationaal te regelen, om deze zaken aan de gewesten te laten. Beeld je maar eens in dat het Brussels Gewest -dat er nu met het arbeidsbemiddelingsbeleid al niet in slaagt om eigen werklozen aan de slag te helpen in de rand- ook de werkloosheidsuitkering zou kunnen aanpassen.

Bovendien lijkt dit de verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië enkel te vergroten. Wie in een betere uitgangspositie zit, heeft natuurlijk enkel betere troeven om die te verbeteren ten opzichte van de "achtergebleven" deelstaat. Waardoor financiële transfers nog zullen toenemen. Meteen een argument voor degenen die in België enkel een bodemloze Vlaamse geldput zien.

Moet een socialist voor het behoud van België zijn? Zoals gezegd, dit soort discussie over structuren moet ons koud laten. Wat ons wél kan deren, is het lot van de mensen die erin moeten leven. Het kan op zich juist zijn dat de Vlaamse steuntrekker beter wordt van een splitsing van bepaalde (niet alle sectoren van de sociale zekerheid zouden gesplitst financieel beter uitvallen, cfr de gezondheidszorg) uitkeringen, maar we zijn er niet alleen voor de "Vlaamsche" sukkelaars. Het garanderen van een zo groot mogelijke solidariteit is voor ons essentieel. Het is beter 10 miljoen mensen onder een goede paraplu te zetten dan enkel de 6 miljoen uit het rijke deel. Hoe meer mensen kunnen genieten van herverdeling, hoe beter.

vrijdag, januari 05, 2007

Blogstatistieken 2006

Na vier maand Google Analytics op deze blog vond ik het de moeite om even te kijken naar het profiel van de gemiddelde bezoeker.

1. Met hoeveel zijn ze?
Afgaande op deze grafiek: 3.072 keer bezoek gekregen.


2. Waar komen ze vandaan?

Grafiek hierboven + deze twee:

De gemiddelde Herakleitosonmondays-bezoeker zit met zijn pc in Gent en heeft een internetabonnement bij Telenet (Een paar mensen uit Freiburg/Bologna op Erasmus komen het patroon wat internationaliseren ;).



Bijna de helft wordt doorverwezen via Google. De meest performante trefwoorden zijn "Frederik Dhondt" "Herakleitos Ouwegem" "frederik zingem" "vld zingem" en "bram boriau". Waar de interesses naar uit gaan, is wel duidelijk... Daarna volgen links via planet-ugent en mijn eigen website.

3. Wat lezen ze?

Hoewel het er niet duidelijk uitkomt bij de keywords in Google, worden stukken over de gemeenteraadsverkiezingen elders het meest gelezen. Ook het stukje over de Franse "madame Tatcher" uit The Economist werd veel bekeken, net als dat over Leterme...

4. Hoe lang blijft een bezoeker?

2.266 mensen blijven niet langer dan 10 seconden. 230 tussen tien seconden en een minuut, 245 tussen de één en drie minuten, 229 tussen de drie en de tien minuten. 87 mensen houden het zelfs langer dan tien minuten en 15 langer dan een half uur vol :).



La Zapaterreur?

La hussarde du Poitou

Comment Ségolène Royal gouverne-t-elle la région depuis un an? «Equilibre de la zapaterreur» dénoncent ceux que ses décisions et son autoritarisme heurtent. Elle se voit en chef d'entreprise en milieu hostile, entourée de conseils généraux UMP qui ne lui font aucun cadeau.

Depuis le 28 mars 2004, Poitou-Charentes rime avec voie Royal. Une rime pas facile, qui racle encore les gorges. C'est que la Zapatera régionale s'est imposée sans ménagement à la tête de l'ancien fief de Jean-Pierre Raffarin. Poussée par l'intuition qu'avec le premier anniversaire de son investiture sonnerait l'heure des (règlements de) comptes. «Au début, on l'a joué à la hussarde. On n'avait pas le choix. Il fallait aller vite, assurer le tout-venant, lancer nos initiatives», raconte Jean-Luc Fulachier, son ancien directeur de cabinet au ministère de la Famille, qu'elle a fait venir à ses côtés à Poitiers.



La présidente veut du concret, et vite. Une à une, les promesses de campagne du PS sont mises en chantier. Le changement de régime régional ne doit pas échapper aux électeurs, quitte à friser la démagogie. Dès juillet, près de 32 000 familles picto-charentaises reçoivent un chèque de 70 euros pour l'achat de livres scolaires. L'opposition grince... Ségolène Royal réalise vite que le budget régional est bridé et que c'est là son problème central. Inférieur à celui du département de Charente-Maritime, il est surtout déjà largement préempté : les lycées et la formation professionnelle en absorbent près de la moitié, le contrat Etat-région révisé en 2003 et la réfection des trains express régionaux (TER), un bon tiers. Le nouvel exécutif régional ne peut librement disposer que d'environ 15 % de l'enveloppe (70 millions d'euros). Elle pensait piloter une Jaguar, elle se retrouve au volant d'une Clio : «Le pouvoir de Raffarin reposait beaucoup sur les conseils généraux UMP», admet-elle. C'est reconnaître à demi-mot que la Région est mal taillée pour qui veut «changer la vie». L'élue PS prend acte : pour mener à bien ses projets, à commencer par la mise en place des «emplois tremplin», dispositif d'insertion professionnelle, et décide de libérer des marges. Quitte à laisser filer la dette. Quitte à se convertir à la hausse d'impôt (+ 15 % en septembre), imputée au passage à la décentralisation de Raffarin. Quitte aussi à marcher sur les pieds des partenaires institutionnels et associatifs.

D'emblée, la nouvelle présidente déleste la machinerie régionale du superflu : dans le parking de l'hôtel de région, les Laguna remplacent bientôt les luxueuses VelSatis ; la Maison du Poitou à Paris, jugée dispendieuse, est fermée, et les dépenses de communication ramenées au minimum : «On a congédié conseil en stratégie, agences d'événementiels ou de graphisme et cessé d'acheter des pleines pages dans la presse locale. Résultat : en 2004, 2,3 millions d'euros économisés !», se félicite l'entourage de Ségolène Royal. Simple entrée en matière. Fin janvier, la présidente a officiellement mis en vente les 20 % que détient la Région au capital du Futuroscope.

«Pas même une explication»

Désormais, la Région délivre ses aides au compte-gouttes. «Les gens étaient habitués à passer au guichet, dit Ségolène Royal, aujourd'hui, on n'accorde des subventions que si elles correspondent à nos objectifs politiques. Autant dire que j'ai arrêté de subventionner le golf et la recherche pour le cognac !» Le tour cycliste Poitou-Charentes doit se passer de l'aide régionale parce qu'il a refusé de fusionner avec le Tour du Limousin. Coupe aussi pour le tournoi de tennis de Bressuire (Deux-Sèvres) : «D'habitude, la Région nous donne 20 000 euros, là rien, pas même une explication», s'indigne Alain Moreau, président de la ligue Poitou-Charentes. Dans la plaquette de présentation du tournoi, la page traditionnellement réservée à la Région est restée blanche, avec juste cette mention : «Une réponse nous aurait fait plaisir». La chronique locale se nourrit de «l'incompréhension» des associations confrontées à «l'autisme» de l'institution régionale. Elisabeth Morin (UMP), présidente déchue de la région, s'emporte : «Leur devise, c'est le sport populaire pour tous. En réalité, au lieu de soutenir des manifestations de haut niveau très populaires ici, la Région saupoudre ses aides entre des petits clubs sans aucun critère. Cela permet, au passage, de faire ce qu'on veut.» Radio D4B, station melloise et niortaise (tête de pont de Ségolène dans les Deux-Sèvres), s'est vu attribuer de confortables subventions. «Avant, la tradition, c'était d'aider les radios catholiques», rétorque-t-on à l'hôtel de région.



La présidente pilote la dépense ligne par ligne. Un parent d'élève l'alerte par fax d'un problème de douche récurrent dans un lycée de Poitiers ? Elle se rend sur place et découvre la mauvaise qualité des prestations. De retour à son bureau, Ségolène Royal apprend l'existence de 17 contentieux en cours sur les travaux dans les lycées. La sanction tombe : la Région remercie bureau d'études et direction départementale de l'Equipement, et reprend la maîtrise des chantiers dans les lycées : «Je suis sûre qu'on économise 20 % du montant des travaux.»



«Je suis une adepte des circuits courts», décrète-t-elle. Les partenaires de la région comptent dès lors leurs abattis. Sortant des tiroirs un rapport de la cour régionale des comptes, Ségolène Royal dénonce «l'effet d'aubaine» des subventions aux entreprises, et rapatrie à l'hôtel de région l'instruction de ces dossiers jusque-là confiée aux chambres de commerces et d'industrie (CCI). «Aujourd'hui, on économise 1 100 euros par dossier, on cible mieux les aides et on va beaucoup plus vite, résume-t-elle. Avant, Raffarin sous-traitait tout aux chambres consulaires, c'était le même petit monde.» Allusion à peine voilée à la soeur du Premier ministre, Françoise Vilain, directrice de la CCI de la Vienne.

La chambre d'agriculture fait aussi les frais du nouveau leitmotiv «plus court, plus efficace». «Pas question de leur confier les 400 000 euros alloués cette année à la filière bio ! On passera directement par la fédération des agriculteurs bio.» De quoi raviver la guérilla à l'assemblée régionale, le patron de la chambre d'agriculture, Pierre Rocher, étant conseiller régional UMP : «Au nom de la démocratie participative, elle casse la représentative, s'énerve ce dernier, on a beaucoup de mal à travailler avec elle. On perd un temps fou à attendre des études inutiles. Les agriculteurs ne sont plus représentés hors des frontières régionales. Songez que la région Poitou-Charentes était la seule, cette année, à ne pas avoir de stand au Salon de l'agriculture à Paris !» Une diatribe qui pêche par omission : invité d'honneur du Salon de l'agriculture en 2004, la région avait dépensé près de 3 millions d'euros...

Sur le terrain, la stratégie du nouvel exécutif régional inquiète. Fin novembre, François Mary, adjoint au maire de Chiché (Deux-Sèvres), crée avec une centaine de personnes une association au nom évocateur : VRAI, pour Vigilance régionale action initiative. «Aujourd'hui, on a le sentiment que la majorité régionale sert d'abord ses intérêts et ceux de sa présidente. Sur 1,691 million d'habitants de Poitou-Charentes, 1,2 million résident dans des villes de moins de 100 000 habitants. Or, la région vient d'augmenter de 1 million d'euros les aides aux villes. Comme par hasard, Poitiers, La Rochelle et Niort ont des maires socialistes...», dit-il. Ségolène Royal esquisse un froncement de sourcils : «L'équipe précédente négligeait systématiquement les villes, nous avons procédé à un rattrapage».



Les oukases de la présidente et l'éviction d'une dizaine d'agents «rétifs» exaspèrent jusqu'à ses colistiers. «Elle se mêle de tout, décide de tout, centralise tout, ne délègue rien ou presque», grommelle un conseiller régional PS. Le court-circuitage des élus est devenu une habitude. Marie Legrand, conseillère régionale verte, raconte : «Une semaine avant le forum sur l'environnement que j'avais piloté de bout en bout, elle improvise une réunion avec les principaux acteurs régionaux de l'environnement. Là, surprise : elle engage la discussion non pas sur la base du texte d'orientation que nous avions adopté en juin, mais sur la plate-forme électorale de 2003 ! Cela s'est terminé mi-octobre par un tête-à-tête houleux dans son bureau.» Un élu socialiste renchérit : «On n'est pas là uniquement pour assurer l'intendance : une collectivité territoriale n'est pas une entreprise.»

L'avis n'est pas forcément partagé au sommet. L'arrivée impromptue en septembre d'un cabinet spécialisé dans le management, Cesar Consulting, recruté par la présidente sans qu'aucun colistier n'ait été averti, met le comble à l'exaspération. «La Région n'avait pas besoin de payer 89 000 euros à des consultants pour savoir d'où venait le malaise», persifle un élu. Imperturbable, Ségolène Royal rétorque : «Je suis PDG d'une entreprise de 400 salariés. J'avais besoin d'être à la pointe des méthodes de décision». Quelques mois plus tard, le psychodrame est (presque) oublié. «Sur la forme, Ségolène a mis de l'eau dans son vin, assure Jean Grellier, vice-président PS. Seulement, elle est très intelligente et dotée d'une capacité de travail incroyable, il faut suivre.» Marie Legrand confirme : «Il peut y avoir des désaccords, il n'y aura pas de clash politique. Du moins, pas si nos projets avancent.»

«L'ennemie à abattre»

L'opposition ne voit pas de changement. C'est que la dame ne pactise pas. «Elle a reçu de nombreux coups par le passé. L'UMP l'a toujours considérée comme l'ennemie à abattre», souligne Jean-François Fountaine, également vice-président PS. Et le gouvernement, pas moins. Avec la décentralisation, le port de la Rochelle, un des trois principaux ports de commerce du front atlantique avec Nantes et Saint-Nazaire, devait tomber dans le giron de la région. Or, fin décembre, coup de théâtre : le gouvernement classe in extremis le port de la Rochelle port autonome. La présidente de Poitou-Charentes apprendra la nouvelle par voie syndicale...




Sur le terrain, le marchandage n'est pas moins âpre. Quand Ségolène Royal décide de reconquérir le label européen de parc naturel régional pour le marais poitevin, les départements UMP de Charente-Maritime et des Deux-Sèvres lui refusent leur contribution financière. «En rétorsion, j'ai bloqué l'aide de la région à la piscine de Parthenay, fief du président du conseil général des Deux-Sèvres, et menacé de supprimer la subvention au circuit automobile Genetouse, le bébé du président du conseil général de Charente-Maritime, raconte Ségolène Royal. Tout est rentré dans l'ordre comme par enchantement.» Un exemple parmi d'autres. Une stratégie régionale que les mauvais esprits qualifient désormais d'«équilibre de la zapaterreur». Ségolène Royal ignore l'affront, uniquement concentrée sur ses résultats. Son «volontarisme politique» ne craint pas le droit d'inventaire.

bron: Libération, 14 maart 2005 (overgenomen vanhttp://www.denistouret.net/constit/Royal.html)

The Shaping of America!

Puur South Park-genie. Stukje uit Bowling For Columbine (Michael Moore).