donderdag, februari 01, 2007

Boeken

Je moet ze nooit kopen wanneer ze hip zijn. Dan kosten ze namelijk te veel en wordt er te veel tam-tam rond gemaakt. Maar ze zijn des te goedkoper en interessanter als je wacht tot ze bij De Slegte liggen. Ik heb het uiteraard over politieke boeken.

Onze dierbare premier pleegde een paar maanden geleden zijn "vierde burgermanifest". Hij was alvast zo verstandig om het ding aan de democratische prijs van €5 te lanceren. Dat is minder dan twee frank per pagina. Om maar aan te geven dat het uiteraard voor een stuk om propagandamateriaal gaat.



Maar wat is het vlot geschreven en wat hangt het goed aan elkaar. Wat me bijzonder opviel, was dat Verhofstadt zowel inhoudelijk als in zijn formele discours sterk aansluit bij de beginseltekst van sp.a: empowerment, CO2, vrijheid en verantwoordelijkheid, gelijke kansen... Het vierde burgermanifest is een zeer links-liberale tekst en zou eigenlijk evengoed ons programma kunnen geweest zijn. Het illustreert ook mooi dat socialisten en liberalen één kernwaarde gemeen hebben: emancipatie van het individu en de afkeer van archaïsch en bevoogdend "tribaal denken", dat aanleiding geeft tot haat, racisme en autoritaire omgangsvormen. Het boekje leest als een trein en was dan ook bijzonder vlug uit. Veruit het beste wat ik politiek heb gelezen de laatste jaren.

Een korte omweg langs De Slegte leverde nog wat ramsj op: "Open brief aan alle Vlamingen" van
Patrick Janssens uit de prille jaren van zijn SP-voorzitterschap. Niet verder dan tien pagina's in gelezen wegens... gruwelijk saai en oninspirerend geschreven. Nu ja, het kostte ook niet overdreven veel.



Wat lag er nog ? De Verhofstadt-biografie "numero uno" van Boudewijn Vanpeteghem en Vincent Mouton. Het boek prijkte al een tijdje aan minder dan € 8 in het rek op de eerste verdieping, maar tot nu toe had ik me telkens weten te beheersen om het te kopen. Zo'n boeken kun je namelijk evengoed lezen in de bibliotheek. Wat al eens gebeurd was. Toch kun je moeilijk € 40 neertellen voor de dikke biografie van Martens en die van zijn veel bevlogener streekgenoot links laten liggen.



Ook "Tony Blair: de man die nergens vandaan kwam" van VRT-journalist Ivan Ollevier ging mee naar huis. De biografie verwordt wel tot een pamflet tegen Blair, naarmate de jaren aan de macht vorderen. Ollevier somt alle corruptieschandalen en verwevenheid met het (louche) bedrijfsleven rond Peter Mandelson, Ecclestone, Murdoch, Cherie... op. De meeste aandacht gaat uit naar de manier waarop Blair met een paar vertrouwelingen àlles wil controleren en genadeloos afrekent met wie het niet met hem eens is. De eerste minister en zijn alter ego Alastair Campbell manipuleren schaamteloos de waarheid en regeren de geesten van hun onderdanen via The Sun van Rupert Murdoch. Klassiek exemplum van de Tony de mediamanipulator is zijn reactie na de dood van Lady Di: Blair komt aangereden in een stationwagon in plaats van de obligate dienst limo wanneer hij de dag na het ongeluk in Parijs braaf met vrouw en kinderen ter kerke gaat. Hij debiteert een aantal holle frasen, maar ondersteund door zijn non-verbale acteertalent wordt hij het icoon van de Dianarouw.




De rode draad lijken zijn eerder rechtse politieke overtuigingen te zijn en zijn maniakaal imagomanagement, waaronder "sucking up to the establishment" een vast ingredïent is. Alle ideologische voor- en tegenstanders van de man, zijn persoonlijke verhaal (obligaat bij een goede biografie van een "staatsman": kindertijd, universiteit, aan de balie met de gedoodverfde partner) en ambitieuze carrièristische bokkensprongen (de ambiguë relaties met Peter Mandelson en Gordon Brown, met zijn patron "Derry" Irvine) worden uitgebreid belicht en zijn niet ontkleed van de nodige achtergrondinformatie. Het boek lijkt zijn Pascal Decroos-financiering alvast niet gestolen te hebben.Na een paar uur lezen in het vlotte en kritische boek, geschreven aan de vooravond van de derde verkiezingsoverwinning (2004-2005) van Blair, is het gewogen en zeer goed bevonden. Ollevier hangt duidelijk ergens tussen bewondering en verachting voor de onorthodoxe socialist, die tegelijk Labour uit de moerassen van de eeuwige oppositie en een verouderd programma haalde, maar ook als een zeer betwijfelbare en allerminst integere figuur wordt beschreven.

De grootse afscheidsplechtigheid voor The people's princess wordt eerder gezien als een truc van Campbell om de monarchie het symbool van Lady Di te ontstelen aan de monarchie en een New Labour-plechtigheid op te voeren: Elton John op de begrafenis zou de sluipende culturele revolutie in Engeland moeten voorstellen. Paradoxaal genoeg krijgt Blair direct het verwijt van Ollevier om niet consequent zijn republikeinse overtuigingen te volgen: de premier, zijn linkse helleveeg van een vrouw en de notoir barse Old Labour-voorman en vice-premier John Prescot zouden de Britse monarchie in de zwaarste crisis van haar net gered hebben, in plaats van haar de hand boven het hoofd te houden. Getuige daarvan de door Campbell gedicteerde toespraak van Elisabeth. Dit alles uiteraard met het oog op de manipulatie van de publieke opinie en het hevig steunen op de middenklassekiezer, die niet terug naar de Conservatieven mag!

Ollevier laat regelmatig "de gewone man" aan het woord, in pure journaalitem-stijl, maar spreekt ook met ervaringsdeskundige Frank Vandenbroucke, die een jaar Oxford-sabbatical nam in 1997 . De huidige Vlaamse Vice-minister-president was toen ook actief in een lokale Labour-afdeling en levert zijn commentaar over de eigenaardige manier van campagnevoeren in het Britse first-past-the-postsysteem. Opvallend is wel dat hij er alles aan doet om de ideologische invloed van Blair op de continentale sociaal-democratische partijen te minimaliseren. Vandenbroucke haalt onder andere de geringe impact van vakbonden en sociaal overleg in het Verenigd Koninkrijk als verklarende factor aan waarom de Derde Weg zo radicaal anders kon te werk gaan dan de vernieuwingen van de SPD in Duitsland of de SP(a) bij ons. Wat er ook van aan is, ik onthoud vooral de grommende opmerking van ex-partijleider Neil Kinnock: "Zeggen dat Labour voortaan New Labour is, is je reinste onzin. De essentie van Labour bestaat er net in dat de partij zich altijd al vernieuwd heeft. De vernieuwing die Blair brengt is er gewoon een zoals de andere golven voorheen..." Zou een socialistische partij "anders" ook niet gewoon een socialistische partij zijn?

4 opmerkingen:

Jonas zei

Goed, die wil ik ook. Ik kom je boeken stelen.

(En eventueel wat wijn ook. While I'm at it.)

Anoniem zei

Uit de keuze van je boeken, blijkt ook wel je politieke voorkeur natuurlijk. Misschien ook eens een andere - misschien voor jou verrassende - invalshoek kiezen. Suggesties:
- Verkleuring en Vergrijzing van Yves Leterme
- Angela Merkel van Jacqueline Boysen

Frederik Dhondt zei

Goh, het beste politieke boek van vorig jaar vond ik de mémoires van Wilfried Martens. Denk dus niet dat ik enkel "mijn" politieke helden zou willen lezen. De kans dat ik een Verhofstadt of Blair meeneem is natuurlijk wel groter...

Anoniem zei

btw, je hebt geluk... de franstalige versie van de burgermanifesten kost 14 euro ipv de (Vlaamse) 5 euro :-)