zaterdag, mei 26, 2007

Een electorale geschiedenis van de provincie Antwerpen


Wat voorafging: percentages

Antwerpen was lange tijd bij uitstek de CVP-provincie. In de jaren ’80 haalden de christen-democraten met gemak 35% in Antwerpen, Mechelen en Turnhout. Zelfs bij de “dreun” van 1981 bleef dat percentage staan. De vroegere “fief” van Leo Tindemans stemt traditioneel oranje. De SP stond dan weer sterk in Antwerpen-stad, lange tijd een echt rode burcht. De macht was op die manier mooi verdeeld tussen de rooms-rode partners. De liberalen hingen zowat rond de 15%, net boven de VU.

Tot Zwarte Zondag. Het Blok springt in de provincie ineens naar 15%. In het arrondissement Antwerpen staat het plots op 21%, nipt voor de CVP en 3% boven de socialisten. Jean-Pierre Van Rossem laat zich (vanuit de gevangenis) overigens verkiezen tot kamerlid in Antwerpen, met maar liefst 27.000 stemmen (Rossem haalt maar liefst 8%). Het arrondissement Turnhout, traditioneel een CVP-bastion met percentages in de 40% (de eenzame socialist Jef Sleeckx niet te na gesproken), wordt in 1995 samengevoegd met Mechelen tot een kieskring van 10 kamerleden.

Het VB zal ook in de Kempen doorbreken, maar pas echt in 2003. In 1995 blijft het bij 13% in M-T, de 16% in 1999 is boven het landelijke gemiddelde maar nog niet verpletterend veel. Bij de laatste kamerverkiezingen werd het plots 25% in Mechelen, 27% in Boom, 22% in Lier, 22% in Mol en 24% over de hele provincie. 2004 bracht nog slechtere uitslagen: in een keer 30% zwarte stemmen.

Hoe evolueren de scores van de traditionele partijen? CD&V houdt min of meer stand op het niveau van 1991: de 25% van toen wordt in 2004 terug gehaald met de N-VA erbij. De sp.a heeft het niveau van 1987 (22%) enkel in 2003 bereikt (21,8%), maar ook 2004 was een eerbaar resultaat (18%). In 1999 was het echt dramatisch gesteld met de SP (12,82% over de provincie, lijsttrekkers Fred Erdman en Jan Peeters). De liberalen klommen gestaag tussen 1995 (15%) en 2003 (22%), maar in 2004 donderde Bart Somers alweer naar 17%. Antwerpen, het is hun ding niet.

Groen! is een buitenbeentje in Antwerpen. De Scheldestad is een historische bakermat voor de ecologisten, die met Mieke Vogels als fietsende rondborstige mascotte vlot 13% haalden over de hele provincie in 1999. In 2003 nam men een diepe duik onder de kiesdrempel (4,5%), maar in 2004 scoorde de vrij onbekende Rudi Daems bijna 8% voor het Vlaams Parlement (met Vogels opnieuw als lijstduwer). Ook Jos Geysels woont overigens in de provincie (maar echt heroïsche resultaten wist hij in Mechelen-Turnhout niet neer te zetten).

Uiteraard mogen ook de recentste gemeenteraadsverkiezingen vermeld worden. In Antwerpen kreeg het VB voor het eerst te maken met een overwinningsnederlaag: bijna 35% van de stemgerechtigde stadsbewoners heeft geen problemen met een racistische partij. Toch was hij voor het eerst sinds lang (1988) niet meer de grootste: bijna 100.000 kiezers liepen naar sp.a-Spirit. Bij de slachtoffers Groen! (herleid tot 4,89%), VLD (10%) en CD&V (11,6%). In Mechelen hield Bart Somers dan weer stand (32% voor een lijst met overgelopen CD&V’ers en Groen!-mensen) tegen het oprukkende VB (28%).

Zetelverdeling 2003

2 VU&ID-zetels uit 1999 en 3 agalev-plaatsen vielen de vorige verkiezingen te verdelen. sp.a-Spirit was de gulzigste: 3 mandatarissen extra vertrokken naar Brussel (6). CD&V bleef constant op 5 (een evenaring van het dieptepunt uit 1999), de VLD won er eentje (6), het VB ook (7 zetels).

Bij de liberalen mogen we ons aan een aderlating verwachten. In Antwerpen lijken ze een vogel voor de kat (al lijkt minder dan 15% wel zeer veel verlies). Minimum twee zetels kwijt (= nog 4 over, misschien worden het er drie). sp.a-Spirit verliest 1 à 2 zetels, afhankelijk van de aantrekkingskracht van Van Broeckhoven (dat zullen er dus wel twee zijn = nog 4 over). Groen! pakt 1 of 2 zetels. CD&V en VB zullen onder elkaar de overschot verdelen. Het kartel wint er 1 à 2, naargelang het VB stabiel blijft of niet en de VLD 1 of 2 zetels kwijtspeelt. In de VRT-peiling zet men CD&V/N-VA op 1 met 7 (+2) zetels, maar dat lijkt ons overdreven. Samengevat kan paars in Antwerpen nog méér verliezen dan elders, door de zwakke lijsten. CD&V en VB moeten eigenlijk gewoon niets doen om daar de vruchten van te plukken.

Personen

Filip Dewinter was in 2004 de koning van de Antwerpse verkiezingen: meer dan 148.000 Antwerpenaren stemden voor hem. CD&V-lijsttrekker Inge Vervotte volgde met 134.000 (ongeveer wat Tindemans op zijn eentje haalde in het arrondissement Antwerpen, maar dat waren andere tijden). Vooral de score van Dewinter is verpletterend: een Dewachter van 342,90. In 2006 haalt hij minder stemmen dan Janssens, maar… eigenlijk gaat hij nog vooruit ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen: 62.000 Antwerpenaren zeggen “JA!” tegen Filip. Dat zijn er 10.000 minder dan bij Patrick Janssens. Jammer genoeg geldt dit niet voor de parlementsverkiezingen. Zet Dewinter op kop, en hij haalt gegarandeerd meer stemmen binnen over de hele provincie. In 2004 zat er 100.000 stemmen verschil tussen beide heren. Een jaar eerder was Janssens dan weer de betere, maar een niet-onbelangrijk detail is dat Dewinter toen lijstduwer stond en geen trekker (89.000 ó 77.000). In elk geval is Dewinter er dit jaar niet bij (zijn plaats wordt ingenomen door Marijke Dillen, na wat interne verschuivingen door het overlopen van Verstrepen naar LDD).


De rode lijst wordt dit jaar getrokken door Christine Van Broeckhoven. Na haar deprimerende debuut in het debat op TerZake 07 eerder deze week, houdt iedereen wat zijn adem in voor de score. De ondergrens voor Antwerpen had zowat bereikt moeten zijn met Marcel Bartholomeussen (4.339), Fred Erdman (14.500, ondanks partijvoorzitterschap), Lucien Suykens (9.535) en Tuur Van Wallendael (18.000, 1999), maar je weet maar nooit. Onze kustbewoner-partijvoorzitter zou beter niet meer op konijnenjacht trekken in grote arrondissementen.

Andere opgemerkte figuur is Fauzaya Talhaoui. Bij de gemeenteraadsverkiezingen haalde ze zowaar het tweede meeste voorkeurstemmen op de lijst, maar toch werd ze geen schepen. Blijven haar 6.000 kiezers voor de gemeente en 14.000 voor de provincie trouw, dan kan er niets misgaan om naar de Kamer te trekken. Ook Maya Detiège zal wel een mooie uitslag halen. De dochter van “ons Leona” kreeg in 2003 (in de nasleep van de Visa-affaire, waar de mama brutaal opzij gezet werd door Janssens) 23.000 stemmen. Dat moet opnieuw haalbaar zijn.


Caroline Gennez (fractieleider in het Vlaams Parlement) heeft blijkbaar een nieuwe wending gepland in haar reeds rijk gevulde carrière: als eerste opvolger heeft het er veel van weg dat ze graag naar de Kamer zou willen. Het is niet echt een stemmenkanon (3.900 stemmen in Mechelen, 8.600 voor Somers), maar als je eerste opvolger bent, is dat ook geen probleem. Kathleen Van Brempt (28.000 stemmen in 2004) zet haar schouders onder de lijst, samen met Patrick Janssens.

Bij CD&V huldigt men het motto “krassende platen blijven het langst hangen”. Inge Vervotte wordt voor de vierde keer op vier jaar van stal gehaald. Samen met collega Kris “Ministerke” Peeters (voor het eerst uitgespeeld in een provinciale kieskring, 10.000 stemmen voor de provincie in het district Mechelen 2006) moet ze de degelijkheid annex waslijst aan indrukwekkende realisaties van de Vlaamse Regering uitspelen.Goed besturen, en vooral de hele boel splitsen: dat wil Bart De Wever (all-time high: 17.665 stemmen) het liefst van al. In zijn onverdroten strijd voor de Vlaamse ontvoogding wordt hij bijgestaan door Vlaamse beweging-man Jan Jambon, die via opvolging (tiens, welke partij zij ook weer dat al haar kandidaten zouden zetelen?) de Kamer binnenmag om er elke dag een Franstalige tussen de boterham te leggen. Olivier Maingain zal er uren plezier aan beleven.

Ook op de lijst: Servais Verherstraeten (de man die tot in het diepste van zijn ziel beroerd kan worden door verkeerd geplaatste komma’s in wetsartikelen), Mia De Schamphelaere (had ze in de Middeleeuwen geleefd, overklaste ze zo Hildegard van Bingen), Harrie Hendrickx (de “held” die in Schoten nipt Marie-Rose “Helga” Morel van het VB voorbleef) en Cathy Berx (de gebrilde ijverige mus van CD&V, professor mensenrechten aan de UA). Meer van hetzelfde dus, bij de plaatselijke CDU.

openVLD trekt met een van de meest triestige lijsten aller tijden naar de kiezer. Lijsttrekker Bart Somers (45.000 stemmen in 2004 ó meer dan 1 miljoen kiezers in de provincie) is al niet om over naar huis te schrijven, lijstduwer Ludo Van Campenhout mag sinds 8 oktober een kruis trekken over zijn Antwerpse dromen, Yolande Avontroodt schijnt zeer degelijk te zijn als parlementair en zal ongetwijfeld de Schildense kiezer weten te overtuigen (best ever = 13.000 stemmen), nieuwkomer Willem-Frederik Schiltz is een grote onbekende. Martine Taelman en Claude Marinower (de man van de joodse lobby) werden door de pers niet onverdienstelijk bevonden, maar mogen de hoop om terug te keren gewoon opgeven. Noël Slangen heeft als lijstduwers bij de opvolgers gekozen voor het trio Sterckx-Vanderpoorten-Van Mechelen. Boven hen staat Margriet Hermans (onlangs nog voorstander van het castreren van drugsverslaafden). Ex-wielrenner Edwig Van Hooijdonck moet na het vertrek van Dedecker dan weer voor het nodige sportsérieux in de blauwe partij zorgen. Ook VTM-vedette Walter Grootaers (verkrijgbaar voor al uw Vlaamse kermissen) is beschikbaar. Niemand weet precies voor wat, maar ik hoop niet voor een parlementair mandaat. Annick ‘klein en ambetant’ De Ridder staat ook ergens tussen de opvolgers. Luc Beaucourt (23) kan straks met gruwelfoto’s van afgestrafte VLD-kandidaten naar de Vlaamse middelbare scholen trekken.

Nu we toch over liberalen bezig zijn, we vergaten bijna Lijst Dedecker. Overigens onze excuses dat we Martine De Maght en Boudewijn Bouckaert niet besproken hebben in Oost-Vlaanderen. In Antwerpen hebben de “meest sociale en liberale van allemaal”-mensen een parlementslid van het Blok verleid: Jurgen Verstrepen (28.000 stemmen in 2004) trekt een lijst die met spuug en plaktouw aaneen hangt. Mimount Bousakla (zelf opgestapt wegens gebrek aan aandacht bij de sp.a, 4.700 stemmen bij de provincieraadsverkiezingen) mag ons eens uitleggen wat haar bindt met het rechts-populisme van Dedecker. Soit, 1 of 2 zetels in de kamer is hen van harte gegund. Zolang ze die maar van het VB afpakken. Divide et impera!

Over het VB kunnen we kort zijn: iedereen die al eens op een lijst heeft gestaan, staat er terug op. Gerolf “geweerkolf Annanas” Annemans mag voor de zoveelste keer naar de Kamer om Verhofstadt wat te ambeteren vanuit de tribune (2003: 76.000 stemmen). Nieuwkomer en havenbaas Bruno Valkeniers lijkt ons al even zwart als de rest. Alexandra “Wees gegroet, Maria” Colen kruipt als tweede op de lijst vrijwel zeker terug de Kamer in. Het VB is altijd al zeer sociaal geweest als het gaat om uitkeringen voor mensen die geen klop uitsteken.

Tenslotte zijn er nog onze Groene vrienden. De Lokerse Meryem Almaçi wordt uitgestuurd om de Antwerpse lijst te trekken. De snedige dame voert onder meer campagne rond het hoofddoekenverbod voor ambtenaren. Het wordt afwachten hoe goed ze het doet . 2.300 stemmen in de provincie Oost-Vlaanderen was tot nogtoe de top voor haar. Normaal moet "Mie Vogels" wel een duwtje kunnen geven (in 1999 nog 216.581 stemmen voor de Senaat, in 2004 12.864 als lijstduwer in het Vlaams Parlement, waar ze onlangs de "overspelige" Yves Leterme op schitterende manier op zijn plaats wist te zetten :)).

4 opmerkingen:

Jonas zei

En in die kieskring moet ik dus stemmen. Vote-swap, anyone?

Joris zei

Voor iemand die zichzelf ziet als "de Vlaamse Ayaan" is het nu ook weer niet zó raar om bij Dedecker te belanden...

Els Van Eeckhaut zei

Heb je geen dergelijk schitterend overzicht over Gent?

Frederik Dhondt zei

http://herakleitosonmondays.blogspot.com/2006/05/gemeenteraadsverkiezingen.html