zondag, november 25, 2007

Vauban, bâtisseur du Roi Soleil



Wie in Parijs passeert, heeft nog een paar maanden de kans om de Vauban-tentoonstelling in het Palais de Chaillot (cité de l'architecture) te bezoeken. In 1707 overleed de maarschalk. Hoewel Vauban pas vrij laat tot de waardigheid van maarschalk van Frankrijk werd verheven (1703), is het een figuur van kapitaal belang om de territoriale politiek van Lodewijk XIV goed te begrijpen. Op zijn initiatief ("Sérieusement, le roi devrait songer un peu à soigner son pré carré", 1673) begint men aan het "afpalen" van Frankrijk, waardoor versterkingen rond Parijs niet langer nodig zijn. De hertog van Marlborough zal 35 jaar later zijn tanden stukbijten op de gordel van Vauban, die Frankrijk de hele 18de eeuw lang vrijwaart van buitenlandse invasies. 300 jaar later wordt de vader van alle ingenieur-architecten herdacht met grote festiviteiten, waaronder een tentoonstelling die in alle Parijse metrostations geafficheerd wordt (elke dag open tot acht uur, € 5 voor studenten).



Wie de plan-reliefs in Les Invalides al bezocht of de biografie van Anne Blanchard gelezen heeft, zal niet zoveel bijleren op de twee niveau's van de tentoonstelling. Men mikt op het grote publiek, en legt alles uit met heel eenvoudige woorden. Wat natuurlijk niet betekent dat het niet de moeite zou zijn. Vauban is zodanig veelzijdig dat je onmogelijk alle aspecten goed kan kennen. Er bestaan boeken over zijn constante reizen langs de grenzen van Frankrijk, besprekingen van zijn "projet pour une dîme royale"... In deze tentoonstelling is een aanzienlijk stuk besteed aan de maritieme verdedigingswerken (Duinkerken -in 1662 gekocht van de Engelse koning Karel II, de projecten voor Toulon). Ook de "nieuwe" steden van Vauban (Sarrelouis, Nieuw-Breisach) hebben een aparte plaats. "Belgische" vestingen worden niet getoond. Hoewel de maquette van Rijsel wel enigszins dichtbij is, natuurlijk.







Heel goed is de 3D-simulatie met de grenzen van Frankrijk tussen 1648 (vrede van Westfalen) en 1713 (verdrag van Utrecht). In een deel over "Vauban vandaag" kijkt men naar wat plaatselijke besturen, universiteiten, rechtbanken... in Frankrijk aanvangen met hun militair erfgoed (de interviews met burgemeesters in hun bureau zijn hilarisch). Eveneens aan te bevelen is de visuele voorstelling van "l'art d'attaquer des places" of de manier waarop Vauban een standaardbeleg wil zien verlopen, aan de hand van een DVD-projectie over een plaatsje in de Dauphiné. In normale omstandigheden moet je je maar wat inbeelden bij statische 2D-schema's in boeken. Een tentoonstelling kan natuurlijk het fysieke belang van een "contrescarpe" of de "tir à ricochet" duidelijk maken.



Ook aanwezig: een video-interview met Nicolas Faucherre (professor Kunstgeschiedenis, die voor het in 2008 te verschijnen boek over de Slag bij Oudenaarde een bijlage zal leveren) over de kunsthistorische en culturele invalshoek (niet alleen meer technische bezigheid van gepensioneerde officieren), die gecombineerd met de territoriale decentralisatie (regio's meer bevoegdheden, mogelijkheid tot andere accenten) in Frankrijk de laatste decennia een vernieuwende interpretatie van 's mans architecturele bijdragen hebben gebracht. Het deel over Vauban vandaag bevat ook een aantal inkijkexemplaren van recente werken (o.a. de uitgave van zijn "Oisivetés", zijn correspondentie, of nog de tentoonstellingscatalogus, waar namen als Joël Cornette -Paris VIII, auteur van het veel geprezen "Le Roi de Guerre" en een chronologie van de regeerperiode van Louis XIV- aan hebben meegewerkt).









Geen opmerkingen: