dinsdag, februari 12, 2008

Uyttendaele (2)

Goed stuk van Rudy Aernoudt in DS vandaag.

dinsdag 12 februari 2008

De regel, niet de uitzondering

REACTIES OP STRATEGIE-UYTTENDAELE ZIJN HYPOCRIET

Marc Uyttendaele is gehuwd met een minister: dat brengt hem in een delicate positie. blg

Marc Uyttendaele is gehuwd met een minister: dat brengt hem in een delicate positie. blg

© ERIC LALMAND

Voor Rudy Aernoudt is het duidelijk. De strategie-Uyttendaele is geen uitzondering, maar de regel. 'De PS heeft helaas geen monopolie op cliëntelisme en vriendendiensten.'

Een nota lekt uit met de strategie van advocaat Marc Uyttendaele voor het ontwikkelen van zijn handelsfonds. Politici en rabiate antisocialisten zien onmiddellijk een socialistisch complot. Bevriende politieke families sluizen contracten door naar bevriende politieke, economische en juridische raadgevers. Consternatie alom in politieke kringen: hoe is zoiets mogelijk, schreeuwen ze in koor.

Uyttendaele heeft twee kenmerken die hem bijzonder kwetsbaar maken. Ten eerste, hij verspreidt zijn mening over diverse onderwerpen via opiniestukken. Politici hebben dit niet graag. Deze vrije meningsuitingen zijn een doorn in het oog voor de particratie die liever hun zaakjes onder elkaar verdelen zonder pottenkijkers die ook een mening hebben. Ten tweede is hij gehuwd met een minister, wat hem in een delicate positie brengt. Het eerste kenmerk heb ik met hem gemeen. Het tweede gelukkig niet.

Maar de consternatie om het politieke cliëntelisme is eigenlijk een versluierende hypocrisie. Want iedereen kent het systeem en iedereen doet eraan mee. Maar zoals Napoleon het al zei: collectieve criminaliteit kent geen individuele verantwoordelijken.

De hypocriete reacties zijn daarbij van verschillende natuur. Premier Verhofstadt belooft meer transparantie in de toewijzing van de contracten voor diensten. Laurette Onkelinx stelt een onafhankelijke jury voor bij de toewijzing van contracten. Met deze intentieverklaringen is het volk gepaaid tot het volgende incident. Ik begrijp er echter niets van. Transparantie en een onafhankelijke jury bij de toewijzing van publieke contracten zijn toch geen nieuwe principes. Ze staan gebeiteld in administratieve hervormingen, decreten, ordonnanties en wetten. Ze worden gewoon niet toegepast. In een land waar kabinetten de lakens uitdelen, de parlementsleden van de meerderheid aan de leiband van de partijen lopen en de oppositie niet au sérieux wordt genomen, mag je nog duizend regels en wetten uitvaardigen, de toewijzing van contracten zal altijd politiek gebeuren.

Een procedure formeel respecteren is een koud kunstje. En dossiers die formeel het best in orde zijn, hebben meestal een geurtje. De toewijzing gebeurt dus niet via wie de beste diensten tegen de beste prijs-kwaliteit verhouding aanbiedt, maar aan hij of zij die het meest de kabinetten 'platloopt'; zoals dat heet. De netwerkpolitiek maakt dat advocaten en consultants die aan de bak willen komen niet zozeer goed werk afleveren, maar goede contacten leggen op kabinetten. Een slecht contact op de kabinetten maakt dat er geen contracten meer worden aangeboden.

Zelf heb ik het meegemaakt dat een minister aan een advocaat liet weten dat indien hij de zaak van iemand bepleit, hij nooit geen contracten meer zou krijgen van zijn kabinet. Regelrechte chantage die alleen maar mogelijk is doordat het systeem dat toelaat. Ook dat is trouwens advocaat Uyttendaele te beurt gevallen, toen voormalig federaal minister van Economie Marc Verwilghen hem afdreigde dat indien hij een bepaald dossier zou bepleiten, zijn kantoor geen enkel dossier meer zou krijgen van de ministeries van Economie en Wetenschappen. Dus als je privé-dossiers behandelt, moet je toelating vragen en zo word je afhankelijk van de broodheren die op die manier hun absolute macht kunnen gebruiken en adviseurs in een afhankelijkheidspositie duwen. Le pouvoir corrompt, le pouvoir absolu corrompt absolument.

De meeste contracten worden bij Verwilghen toegekend aan advocaat Luypaert volgens tarieven die insiders allesbehalve marktconform noemen (21.000 euro voor herlezen van een kb van 12 pagina's; 27.000 euro voor een procedure hoogdringendheid Raad van State). Kan er mij iemand de toewijzingscriteria bezorgen? Diezelfde minister, die intussen opnieuw gewoon advocaat is geworden, schreef vorig week een brief naar alle ministeries om hen te zeggen dat hij als advocaat te hunner beschikking is.

In deze context hoeft het ook niet te verwonderen dat rapporten en adviezen, ook juridische, vooraleer ze definitief worden overgemaakt ook eerst grondig besproken met het kabinet om te zien of de conclusies wel de juiste zijn. De 'onafhankelijke' raadgever zal meestal zijn conclusies moeten aanpassen, tenzij hij bereid is de kwaliteit van zijn advies intact te houden, zelfs als het zijn laatste advies wordt. Niet de individuele raadgevers - juridische en andere - zijn de oorzaak, maar het systeem dat aanzet tot 'loyaal' gedrag ten aanzien van de broodheren. Het geval-Uyttendaele is een toevallig uitgelekt verhaal, maar het is de regel, niet de uitzondering.

Een andere hypocriete reactie bestaat erin te zeggen dat het niet bij ons kan. Dirk Van Mechelen, die vicepremier van de Vlaamse regering is geworden na het aftreden van Fientje Moerman op basis van gesjoemel met, jawel, consultancycontracten waarbij er geen tegenprestatie werd geleverd voor het betaalde bedrag, stelt dat dit in de Vlaamse regering niet kan voorvallen. Zeer geloofwaardig. En voor wie aan zijn statement toch nog enige geloofwaardigheid zou hechten, een voorbeeld uit de courante praktijk.

De advocaat die in 2007 meer dan 300.000 euro ontving van het kabinet-Van Mechelen, maar die dat door de maatregelen genomen op basis van mijn aanklacht niet meer mag doen als extern contractant, is nu gewoon op het kabinet in dienst genomen.

Niet de raadgevers zijn de dooddoeners, maar het systeem dat hen ertoe aanzet. Er is maar één oplossing. Schaf de kabinetten af. Geef elke minister maximaal drie à vijf directe medewerkers. Laat cabinetards niet langer zitting hebben in raden van bestuur (waar ze ook contracten toekennen) en laat kabinetten geen contracten meer beheren. Zolang niemand de moed heeft deze maatregelen, die in feite al in het eerste Burgermanifest stonden, toe te passen. Laten we stoppen met de kiezer zand in de ogen te strooien en ons verbouwereerd te tonen over bepaalde individuele feiten die enkel het topje van de ijsberg zijn, want de PS heeft helaas geen monopolie op cliëntelisme en vriendendiensten.

Rudy Aernoudt is oud-kabinetschef op federaal, Vlaams en Waals niveau.


Geen opmerkingen: