zaterdag, maart 01, 2008

Ceci n'est pas de la politique



Stijgende ergernis, welgemeende spot en uiteindelijk cynische onverschilligheid. Veel anders kan je niet voelen bij de gang van zaken in het bestuur van België, Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Zelfs al observeer ik de zaken enigszins vanop afstand, dan nog heb ik het gevoel dat de campagnes van 2007 nog steeds doorgaan. Je zou bijna beginnen wensen dat Lijst Dedecker een verpletterende score haalt bij vervroegde verkiezingen. Niemand van onze bewindsvoerders lijkt aan beleid te denken. Omdat de voorafgaande voorwaarden om daartoe te komen, niet aanwezig zijn. Geen aanvaarding van de verkiezingsuitslag (liberalen <=> christen-democraten), geen aanvaarding van de verhoudingen tussen de taalgroepen en de problemen die daarmee gepaard gaan (n-va <=> de schaarse redelijke mensen <=> cdH), door en door verdraaide en oneerlijke communicatie (cd&v, mr, openvld... iedereen, eigenlijk). Wie de kwaliteitskranten leest en naar Terzake kijkt, zit zich nu blind te staren op interne CVP-ruzies, zoals in het tijdperk voor Paars-Groen. Wat hield CD&V/N-VA eigenlijk samen voor ze naar de verkiezingen gingen? Vijf minuten politiek opportunisme, waarschijnlijk. Niemand heeft zich afgevraagd wat er na de verkiezingen te gebeuren stond. Zo vlug mogelijk terug in het bootje, en daarmee gedaan.

In deze context hebben de geslagenen van de vorige verkiezingen eigenlijk niets verloren door niet in de regering te gaan. Behalve media-aandacht voor persoonlijke drama's. De atomaschriftjes, de whisky's van Dewael&De Gucht, de fysiek van Leterme en de kinderen van Vandeurzen en Milquet. Het is een mooie soap, inderdaad. Eigenlijk had Vande Lanotte nog perfect voorzitter van sp.a kunnen blijven, als je het zo bekijkt. De kopstukken van de andere partijen hebben zich intussen al zo belachelijk gemaakt, dat niemand zich de verkiezingen nog herinnert. Niemand weet wat de regering te vertellen heeft, wat ze doet. De boodschappen over "begroting in evenwicht" blijven komen, alsof er niets gebeurd is. Het kan best zijn, dat er achter de schermen nog ijverig en plichtsbewust is gewerkt door onze topambtenaren. Maar wie denkt dat die in een dergelijk politiek klimaat, zonder effectieve controle op administratieve daden, een land kunnen op koers houden? Wie denkt dat onze politici genoeg tijd hebben om een begroting of een algemeen beleid ten gronde te bespreken, als er nog geen akkoord is over de staatshervorming en zelfs wie er in de regering gaat zitten? Ons politiek systeem is gecrasht en iedereen raaskalt maar wat terwijl er naar de eigen navel gestaard wordt. Links of rechts, ideeën of niet, het doet er eigenlijk niet toe. Als je maar sympathiek genoeg bent.

Neem nu dat Verhofstadt zich effectief terugtrekt en mijnheer Leterme eerste minister wordt van de eerste oranje-blauw-halfrode regering. Dàt zal de zaken er pas gemakkelijker op maken. De Blackberry-stijl om gesprekken te leiden heeft ons tot meer dan een half jaar chaos geleid. En dat was dan nog niet eens met de PS. Leterme kan de mensen niet op sleeptouw nemen, niet overtuigen van zijn eigen ideeën. Hij heeft geen visie. Als je een akkoord wil afdwingen, moet je de persoonlijkheid hebben om het aan de andere partijen te verkopen. Van een patertje (zelfs al is het een geslepen halve Jezuïet) koop je geen akkoord. Zeker niet een akkoord dat het land de volgende decennia moet doorkrijgen op een stabiele manier. Liefst naar de viering van 200 jaar België in 2030 (als de kinderen van Joëlle Milquet haar bezem in de kast mogen hangen en Yves Leterme voorzitter van de EVP is geworden). Het beste wat men kan doen, is de zaak overlaten aan mensen die er iets van af weten, en het dan te laten valideren door de politieke partijen.

Helaas is dit compleet onverkoopbaar aan CD&V/N-VA. Zelfs al willen Schouppe, Leterme, Van Rompuy, Dehaene... met alle macht in de regering, hun achterban is zodanig geradicaliseerd, dat er communautair geen land mee te bezeilen valt. Ook zonder de N-VA. De gefrustreerde Luc Van Den Brandes en Eric Van Rompuys hebben het hun partij nog nooit zo lastig kunnen maken. De oplossing met de Raad van Wijzen is allesbehalve democratisch, maar als de CD&V-leiding niet op eerlijke termen het debat met haar achterban durft aan te gaan en van mening verandert zoals de wind draait, geraken we hier nooit uit. De beste oplossing zou zijn dat de CD&V een verschrikkelijke verkiezingsnederlaag lijdt. Van 30 naar 15%. Minder mag ook altijd. Liefst met alle Nationalistische heethoofden op strijdplaatsen (CD&V én N-VA). Uiteindelijk krijgen de ACW'ers toch de beste plaats, en daar is misschien nog mee te onderhandelen.

In een normaal land (neem nu Frankrijk) zou CD&V met zo'n palmares een ongelooflijke electorale rammeling krijgen. Op zijn minst toch in de peilingen. Helaas gebeurt dat niet in België. Precies omwille van het vijandbeeld dat men kan ophangen. "Het is de schuld van de politiek" als Leterme knock-out ligt. Lees: het is de schuld van de liberalen (die niet met de meest vrome intenties aan tafel zitten, maar door Leterme ook genoeg venijnige steken in de pers krijgen toegediend). En van de Walen. Afin, vooral van de anderen. Waarom durven Vlaamse politici het "vijf minuten politieke moed" van Leterme gewoon niet de grond inboren? Heeft iemand ooit een dommere uitspraak gedaan over de Belgische politiek? Waar blijven de aanvallen op de beloofde 2 miljard sociale uitkeringen? Waar blijven de prikken op de bestuursstijl van Etienne "Le tout vieux CVP est arrivé" Schouppe ? Waarom rekent men de CD&V niet af op haar palmares? Dat kan alvast niet te lang duren, want er staat niks op!

Bij de openVLD is het dan weer opportunisme troef. Standpunten draaien in de wind, zolang ze het kartel maar kunnen ambeteren. En, als het even kan, tonen dat ze het niet hebben afgeleerd om rechts te zijn. Tot zover onze hoop om de liberalen te civiliseren na acht jaar paars. Tragisch dat enkel de liberalen de federale kieskring steunen (die op zijn minst CD&V zou verplichten om zijn publieke discours over Wallonië te conformeren aan wat men in achterkamertjes wél kan toegeven, als een politiek akkoord moet gemaakt worden).



Reken daarbij een compleet rotte politieke situatie in Wallonië. De PS klampt zich vast aan regeringsdeelname, in de hoop zo met nieuwe mensen de politieke ramp van het afgelopen jaar te doen vergeten. Waar is de tijd, waarin socialistische partijen niet zonder elkaar in de regering gingen? De PS vraagt nog wel om sp.a erbij te nemen, maar in de feiten staan ze even zeer met de billen bloot als de andere partners. Te verwachten politieke realisaties ? Nul. De regering kan toch niets doen. Pure "com". Had men hetzelfde met de liberalen proberen uithalen, was dat dan ook gelukt? Had premier Di Rupo er -in een zeer hypothetisch scenario- de VLD kunnen binnenhalen om een staatshervorming door te voeren, terwijl Reynders spartelend in de oppositie blijft ? Natuurlijk niet. De PS loopt aan de leiband van Leterme en denkt alleen aan de volgende verkiezingen, terwijl ze die nu al verloren heeft.

In de periode tussen 1995 en 1999 viel constant de woorden "crisis", "Belgische ziekte"... maar de huidige situatie is er niet ver af. Het gaat telkens om andere zaken, maar het gemeenschappelijke effect is wel dat de politieke klasse compleet vervreemdt van de bredere bevolking. Het succes van de Groenen in 1999 was niet enkel te danken aan de dioxinecrisis. Vooral in Wallonië heeft men toen de proteststemmen met bakken tegelijk vergaard. Een analoog iets kan nu opnieuw gebeuren, maar met Dedecker in Vlaanderen. Vergeten we ook niet dat in 1999 de traditionele partijen niét gewonnen hebben. De liberalen zijn er licht op vooruit gegaan, maar vooral CVP/PSC en SP/PS zijn naar beneden geduikeld. Speelden bij die verkiezingen ook niet veel meer dan de dioxine, de zaak-Dutroux, de zaak-Semira Adamu, de Dassault, Agusta-zaken... mee?

Het gaat nu inderdaad wel niet om het functioneren van het gerecht of het morele gedrag van onze bewindslieden. Het gaat om iets veel fundamenteler: de machtsconsensus die onze staat draagt. Wie daar mee speelt, mag toch iets grondiger nadenken. Ik weet ook wel dat het "einde van België" een grote grap is om aan te duiden wat in 2007 gebeurd is. Dat is het niet rechtstreeks. Het gaat nu gewoon om macht. Maar het heeft wel een effect op de publieke opinie, die zich afkeert van de democratische alternatieven. Waarom stemmen voor de oppositie, als die toch weer met die vervelende politici van de andere kant moet spreken, waarvan men toch altijd hoort dat zij "het gedaan hebben"? Voor men het weet leidt dit tot consequenties die men niet had zien aankomen.




Lange tijd heftig discussiëren over de structuren, zonder ze ooit ernstig te willen veranderen (wat ook inhoudt een kleiner akkoord aannemen dan je wenselijk acht, al was het maar om de discussie eindelijk te stoppen), leidt tot het vernietigen van die structuren.
Als ze niet werken, is dat niet per definitie slecht. Maar als men geen ander plan heeft dan het verdedigen van een paar zetels bij de volgende verkiezingen, hou je je toch beter met andere zaken bezig... De nabijheid van een stembusslag zal het onmogelijk maken om tot een akkoord te komen, met het gevolg dat de opinies na de volgende verkiezingen nog radicaler zullen zijn. Ik zie alleen heil in een federale kieskring om de zaken te veranderen. Onze politici luisteren alleen naar machtsargumenten. Schop ze een geweten door hen in termen van macht te laten zien wat ze aanrichten.

Geen opmerkingen: