zondag, maart 01, 2009

On the political



Boek van Chantal Mouffe, gelezen op de TGV vanochtend en bijzonder interessant. Een echte aanrader. Zeer concreet, rechttoe-rechtaan, zonder nonsens en omwegen geschreven.

Rekent af met:
- De Derde Weg: Anthony Giddens (prof van de LSE, inspirator van het New Labour-beleid) en Ulrich Beck (Duitse socioloog) worden afgebroken omdat ze politiek "neutraliseren" en links/rechts antagonismen willen opheffen => op die manier keren mensen zich af van de politiek (cf. nationalistische en xenofobe stakingen in Engeland vandaag, na meer dan 10 jaar Labour-beleid)
- Negri & Hardt: Empire is onrealistisch, want houdt geen rekening met machtsverhoudingen in de wereld

Vindt dat:
- Politiek de passies van de mensen moet aanspreken en dat partijen elkaar gerust hard mogen aanpakken; is de enige mogelijkheid om mensen interesse te doen krijgen voor politieke strijd
- Links met 1989 een historische kans gemist heeft om zijn boodschap te verscherpen, nu het eindelijk verlost was van het communistische blok aan het been
- De kritieken van Carl Schmitt (Duitse jurist en politicoloog, die zich verbrand heeft met het Nazi-regime) op de Weimarrepubliek toepasselijk zijn op de post-1989 Westerse democratie: we bannen het grote debat, partijen lijken te veel op elkaar => spanningen zullen als een buitenparlementair antagonisme in ons gezicht ontploffen
- Freud en Lacan moeten worden betrokken bij een analyse van de politiek: de menselijke samenleving is in essentie agressief en gebaseerd op passies; dat democratieën oorlog uit de wereld helpen en in plaats daarvan naar "neutrale economische competitie" gaan, is niet juist en naïef; zelfs een parlementaire stemming is eigenlijk een uitdrukking van winnen en verliezen, net als een sportwedstrijd

Ziet de wereld multipolair in plaats van hegemonisch Amerikaans, omdat enkel een nieuw "ius publicum Europaeum" (Schmitt) sterk genoeg is om oorlog als middel om conflicten te beslechten, op duurzame wijze kan uitsluiten. Kant zich zoals hoger gesteld tegen Negri & Hardt (die vinden dat de transnationale civil society zich "spontaan" tegen een "imperium zonder centrum" moet oprichten) en tegen utopistische theorieën van wereldparlementen en -regering, omdat ze de essentiële realiteit van de natiestaat en het nationale politieke kader te weinig gewicht geven. De essentie van de nationale democratie is dat mensen het recht hebben om inspraak te hebben in hun bestuur. Op wereldniveau is dit niet te organiseren. NGO's en sociale bewegingen zijn egoïstische particulieren, die het algemeen belang kapen voor hun eigen claims. Internationale organisaties kunnen enkel gebruikt worden voor "bargains" tussen staten en het verdelen van kosten en baten. Op VN-niveau is regeren niét mogelijk, tenzij je werkt met een regionale machtsverdeling (Mercosur, ASEAN, EU...).

Enkel via nationale verkiezingen, in een "agonistisch" systeem (van duidelijke, tegengestelde, maar wel elkaar respecterende politieke formaties), kan je komen tot een democratisch en herverdelend bestuur. Doe je dat niet, dan zullen de verborgen antagonismen in de maatschappij zich tégen het systeem keren (VB, FN, FPÖ...) en kunnen rechtse populisten linkse beleidsmensen uitmaken deel uit te maken van "de elite". Wat ook juist is, als ze niet voldoende afstand nemen van de andere partijen in campagnes. Linkse (en rechtse) partijen mogen zich niet laten verleiden tot uitspraken in manicheïstische goed/fouttermen (zoals bijvoorbeeld in het veroordelen van extreem-rechts), als ze niet over de échte politieke dossiers praten. Als morele oordelen de plaats van politieke oordelen innemen, is het gedaan met de politiek.

Mouffe combineert de politiek-filosofische inzichten van haar theoretische vorming met de juridische en realistische correcties die de analyse van de politieke praktijk, zowel binnenlands als op niveau van de internationale betrekkingen, meebrengt. Chapeau voor dit gecondenseerde en prikkelende boekje (130 p. op A5-formaat). En dank aan J.-P. Rondas om haar een paar weken geleden te hebben uitgenodigd op Klara.

Geen opmerkingen: