dinsdag, juni 02, 2009

Waarom zetelverdelingen berekenen op basis van peilingen ?

Even een berichtje ter nuancering (en verdediging) van de onderstaande berekening. "Peilingen zijn altijd de eerste verliezer op de avond van de verkiezingen". Inderdaad. Als we kijken naar die van de Libre (met de beste reputatie), dan zat ze er in 2003, 2004 en 2007 grondig naast.

2003
agalev 8,4% (<=> in werkelijkheid 3,95%)
sp.a-Spirit 21,1% (<=> 23,89%)
CD&V 21,9% (= klop erop)
N-VA 4,7% (idem)
VLD 22,5% (<=> 24,61%)
VB 18 % (juist)

2004
groen! 4,5% (<=> in werkelijkheid 7,6%)
sp.a-Spirit 22,7% (<=> 19,66%)
CD&V/N-VA 27,4% (<=> 26,09%)
VLD-Vivant 20,5% (<=> 19,79%)
VB 22,6% (<=> 24,15%)

2007
groen! 6,3% (=)
sp.a-Spirit 19,4% (<=> 16,6%)
CD&V-NVA 28,4% (<=> 29,9%)
openVLD 18,6% (<=> 19,1%)
LDD 2% (<=> 6,5%)
VB 22,9% (<=> 19,3%)

Dus: peilingen zijn niét betrouwbaar.

Waarom dan zetels zitten bricoleren op basis van data die er naast kunnen zitten ?

Omdat daarin wél aanwijzingen zitten voor de verkiezingen:
- Zetels worden in België per provincie toegekend op basis van het systeem-D'hondt, dat een reeks delingen uitvoert op de stemcijfers.
- De grootste quotiënten krijgen de zetels => dus: het is niet noodzakelijk het percentage tot op de komma dat telt, wel de relatieve positie t.o.v. de andere partijen
- Wanneer je de procentuele verhoudingen tussen peiling en vorig resultaat toepast op de gekende cijfers per provincie, zie je waar de zetels "zeker" zijn en waar ze kunnen "schuiven"; je kan kijken hoeveel er kan bijkomen of afgaan t.o.v. het voorgaande resultaat; uiteindelijk bepaalt dit de samenstelling van het Vlaams Parlement en de mogelijke meerderheden

Neem nu bijvoorbeeld het geval van partijen die op/onder de kiesdrempel zitten. In het geval van Groen! is het dan mogelijk om te kijken naar wie hun zetels gaan, als ze de drempel niet hebben, of van wie ze er nemen (= van de grote partijen die met de kleinste quotiënten de laatste zetels nemen), als ze dat wel doen. Ongeacht de uitslag van de peiling (die een winst/verlies aangeeft), zie je wel de "swing seats" (waarop de partijen ook hun campagne oriënteren).

Specifiek voor groen! getuigt het van niet veel verstand om bijvoorbeeld in Limburg op te komen met een aparte lijst. Een rood-groen kartel voor die provincie zou 4 progressieve zetels opleveren, in plaats van 3 + 0 (zoals het er nu naar uitziet). Neem het voorbeeld van de laatste VRT-peiling. Ze voorspelde 9,2% voor groen! Enkel in dat geval zou groen in Limburg een zetel hebben genomen (rekening houdend met hun uitslag voor de Kamer in 2007, waar dat niet gelukt is, was toen 4,1% of 22.289 stemmen). De Libre geeft hen iets boven de 6%. Als groen de nationale tendens volgt in Limburg, halen ze hetzelfde resultaat als 2007 (toen ze op net hetzelfde percentage zaten). Er zijn in Limburg 16 zetels te begeven. Het groene quotiënt (21.797) komt op de 20ste plaats. De kans is groter dat CD&V er een 5de zetel haalt, of sp.a en openvld een 4de. Met 9,2% voor groen was er een kans dat de kiesdrempel gehaald werd. Nu is de laatste Limburgse zetel voor N-VA, met 27.285 (54.569/2 = 5,19%). Combineer sp.a (schat 18%) en groen, en je komt aan 116.714 (22,22%). Waar het vierde quotiënt van sp.a nu 23.730 is, zou dat kunnen stijgen naar 29.178 in geval van een gemeenschappelijke lijst. En hop, vier zetels in plaats van drie. De relatieve inspanning voor groen! om daar op eigen kracht aan te geraken, veronderstelt een nationale winst van drie procent. Geen idee of de 32-urige werkweek daar iets aan gaat helpen...

Over "swing seats" kan je het voorbeeld van de provincie Oost-Vlaanderen geven. In 2004 is de verdeling als volgt:
openVLD 7 (met 32.256 voor de laatste zetel)
CD&V-NVA 7 (31.754)
VB 6 (36.068) => 30.916 voor een zevende zetel (dwz: CD&V heeft nog net haar zevende zetel gehaald, voor de neus van het VB, had ook omgekeerd kunnen zijn)
sp.a-Spirit 5 (36.084 voor de laatste) => 30.070 voor een zesde zetel
Groen! 2 (43.101, zekere zetel)

Gevolg: als VLD en Vlaams Kartel een klein beetje verliezen, en sp.a-spirit/VB winnen een klein beetje, kunnen er twee zetels verschuiven.

Maar: je kan die cijfers in 2009 niet overhouden, omdat de nationale tendenzen veranderd zijn.
Oplossing: toepassen van de nationale verhoudingen (niét: de brute percentages, die geen rekening houden met bijvoorbeeld de sterke liberale inplanting in Oost-Vlaanderen en de doorgaans beter dan gemiddelde score voor groen) op de percentages van 2007. Dat compenseert natuurlijk niet alles: de lijsttrekker van de openVLD is zwakker dan vorige keer, LDD is een vraagteken (maar daar is er een resultaat beschikbaar voor 2007).

sp.a 4 zetels (33.339 voor de laatste) => vierde zetel van sp.a lijkt onzeker (dwz ze halen zeker 3 zetels, maar voor de vierde hangt het af van de concrete uitslag)
LDD 3 (33.837 voor de laatste) => idem voor de derde LDD (zelfde redenering
VB 5 (34.377) => de uitslag van het VB is een vraagteken, doorgaans zetten de peilingen van de VRT het VB wat lager, en die van La Libre wat hoger; in 2007 zat La Libre er naast; ik denk dat het VB het "beter" zal doen dan gedacht; als ze in beide peilingen 16,2% krijgen + ervan uitgaande dat O-Vl, A'pen en Vl-Brab altijd de beste provincies zijn, zouden ze wel rond de 18% kunnen zitten; Hoe dan ook is hun vijfde zetel onzeker (ze halen er dus m.i. zeker 4)
Groen! 2 zetels (34.441) => de tweede groene zetel is dus véél onzekerder dan vijf jaar geleden
openVLD 6 (36.894)
Cd&V 5 (37.651)
N-VA 2 (40.091)

Wie kan dan de 3de LDD-zetel, of de 4de sp.a-zetel nemen ?
openVLD (7de quotiënt 31.623)
CD&V (6de quotiënt 31.376)

Over welke mensen gaat het dan concreet ?
- 4de plaats sp.a = Ann van de Steen (Aalst) of eventueel Bruno Tuybens/Daniel Termont (lijstduwers, kunnen veel voorkeurstemmen halen; indien Fatma Pehlivan/Kurt De Loor zelf genoeg stemmen halen om de pot niet te veel uit te putten)
- 3de plaats LDD = Ann Van den Driessche (connais pas) of Isabelle De Clercq (ex-CD&V gemeenteraadslid Gent, vraagteken wat ze gaat doen; bij laatste gemeenteraadsverkiezingen goed voor 3.041 stemmen, naar LDD-normen is dat al veel (enkel Martine De Maght, Boudewijn Bouckaert en Walter Govaert hadden toen meer, maar die kwamen op in de hele provincie)

<=> CD&V/VLD
- VLD: niet duidelijk, ken de lijst niet zo goed; misschien Hilde Eeckhout (plaats 8, zal afhangen van blauwe stemmen in Vlaamse Ardennen), misschien Yves Deswaene (lijsttrekker, burgemeester in Lochristi, dacht ik)
- CD&V: evenmin; plaats 6 is Hans Knop (Zele), geen idee of de lijstduwer (Marc Van de Vijver, Bg Beveren) kan springen

Wat zijn dan de logische verwachtingen voor Oost-Vlaanderen?
groen: zeker 1, waarschijnlijk 2
sp.a: zeker 3, waarschijnlijk 4
slp: vraagteken (peilingen laten niet toe om zo'n partij te detecteren, cf. LDD in 2007)
CD&V: zeker 5, misschien 6
N-VA: zeker 2
openVLD: zeker 6, misschien 7
LDD: zeker 2, waarschijnlijk 3
VB: zeker 4, waarschijnlijk 5

Dus: zekere zetels: 1+3+5+2+6+2+4 = 23; zetels met inzet = 4

Het maakt de inzet van de verkiezingen wel wat concreter. Groen! lijkt zo in Oost-Vlaanderen zeer ver van een derde zetel...

Tenzij de verkiezingsuitslag nog een paar verrassingen reserveert. sp.a kan uit de voorgaande Libre-peilingen bijvoorbeeld moet putten: ze kregen er telkens een te hoog percentage toegekend, misschien is het nu omgekeerd ?

3 opmerkingen:

Stijn zei

Ben het niet eens met jouw standpunt. Als je die onzekerheid in elke provincie gaat uitrekenen dan weet je helemaal niks meer. Door het systeem D'hondt is de gecorrigeerde peiling (pct peiling / som pct partijen boven kiesdrempel) juist een hele goede indicator voor het uiteindelijke aantal zetels. Door in percentages te gaan krijg je een goed zicht op het 'tekort' of het 'overschot' van een bepaalde coalitie. Als je dat doet, dan zie je dat er maar drie realistische combinaties met 3 partijen zijn.

Ook ga ik niet akkoord met de focus op die naakte cijfers in afzonderlijke peilingen. Dat is statistisch totaal zinloos (zoals je wellicht wel weet). Waar het m.i. om gaat, is kijken wat de duurzame trends zijn.

Als je het rekenwerk wil besparen kijk morgen op verkiezingen.wordpress.com :)

Frederik Dhondt zei

Dag Stijn,

1) "Trends": welke trends kan je zien tussen de VRT-peiling, waar groen 9,2% krijgt, en die van La Libre, waar het 6% is ?

Ik denk dat je geen continuïteit in die dingen moet zien, maar net de naakte cijfers gecorrigeerd moet toepassen op de verdeling per provincie (daarin zit de differentiatie).

2) Systeem-D'Hondt: naakte percentages doen er niet erg toe. Je kan perfect 5% verliezen, zonder dat dat een zetel kost. Als je quotiënt net groter blijft dan dat van de tweede, pak je de zetel.

oléron zei

zetelverdelingen dien liniair te gebeuren en niet volgens een of ander systeem noch voor de polls nocht voor de reëele uitslag.
een stem is een stem. dus gedaan met het verschil in aantal stemmen per zetel in vlaanderen, wallonië, brussel en de duitstalige regio's.
Om een zetel te winnen moet voor iedere kandidaad hetzelfde aantal stemmen nodig zijn, altijd, overal.
De reststemmen, heel eenvoudig de hoogste score heeft de eerstvolgende zetel, enz...