donderdag, januari 28, 2010

"Villepin libre"



Vandaag is Dominique de Villepin vrijgesproken in het Clearstreamproces. De man zou normaal afgeserveerd moeten geweest zijn bij een eventuele veroordeling. Daar is het echter niet toe gekomen. Zonder het te willen, heeft Nicolas Sarkozy hem een kans gegeven om terug op het politieke theater te verschijnen.

1. Oppositie tegen Sarko: wie ?

- Het is een vaak gehoorde klaagzang in Frankrijk: Sarko kan zijn populariteit ongestraft naar omlaag zien duiken, het schaadt hem toch niet voor 2012 (bemerk trouwens dat Chirac nog veel impopulairder was tijdens zijn tweede amtstermijn, het laagterecord is nog lang niet in zicht). Niemand weet goed wat de PS te vertellen heeft. De Groenen zijn niet sterk genoeg om een tweede-rondekandidaat te leveren. De MoDem van Bayrou is door de president zelf "kaltgestelt".

Maar: Sarkozy heeft in 2007 gewonnen omdat hij de enige kandidaat van rechts was. Door voorzitter van de UMP te worden (en die functie te combineren met een ministerfunctie), heeft hij ze uitgebouwd tot een persoonlijke verkiezingsmachine. Het enige wat hem nog restte, was de "Dauphin" van Chirac uitschakelen: Villepin.

- Bij de grote studentenprotesten in 2005-2006 tegen Villepin's CPE (Contrat de première embauche: gemakkelijk te ontslaan jonge werknemers maken, om de jeugdwerkloosheid naar beneden te krijgen) heeft Sarkozy dan ook een vrij smerige rol gespeeld. Terwijl de premier zich vierkant belachelijk liet maken in de pers, voerde "Sarko" de onderhandelingen met de vakbonden, terwijl dat -als minister van Binnenlandse Zaken- helemaal zijn bevoegdheid niet was.

- De Clearstreamaffaire was de klap op de vuurpijl. Villepin mocht het vergeten in de politiek. Maar kijk: tijdens de hoorzittingen heeft Villepin telkens wanneer hij kon een nummertje opgevoerd voor een batterij camera's. In opiniepeilingen was de Villepin eind 2009 voor de Fransen de beste opposant tegen Sarkozy. Zomaar in elkaar gebokst, op een paar weken, terwijl Martine Aubry, leider van de grootste oppositiepartij, al meer dan een jaar aan het sukkelen is !

2. Wie kan voor Villepin stemmen ?

- Als Sarkozy's populariteit daalt, komt dat niet echt door zijn beleid. Bij ongewijzigd beleid heeft hij ook al tegen de 50 procent tevredenheid gestaan. Als er een grote betoging annex staking is, weet hij altijd wel een beetje toe te geven aan de vakbonden. Of roffelt hij de economisch nationalistische trom (hij heeft onder andere recent de delokalisatie van Renault naar Turkije uit het hoofd van de CEO gedreigd). Mensen ergeren zich het meest aan de anekdotes waaruit blijkt dat Sarko zijn rol in de republiek te buiten gaat: favoritisme ten voordele van zijn zoon, opzichtige levensstijl, onbehouwen manieren, ongeletterd zijn...

- Villepin is daar het tegenbeeld van. Afstandelijk, intellectueel, praat in grote, ronkende zinnen over de wereldmissie van Frankrijk. Villepin is een traditionele Gaullist (paleo-Gaullist, misschien). Maar hij sluit aan bij een in Frankrijk sterk verspreide hoge opinie over de eigen instellingen en levensstijl. Open en tolerant, zonder agressief taalgebruik, zoals dat van Sarkozy ten opzichte van de vreemdelingen (waarvan er jaarlijks 30 000 op een vliegtuig worden gezet). Villepin zou nooit een "ministerie voor immigratie en nationale identiteit" hebben opgezet. Bayrou speelde net op hetzelfde in met zijn boek, dat vorig jaar verscheen, over de autoritaire afwijking bij Sarkozy. De Fransen willen geen dictator, geen parvenu die zijn plaats niet kent.

- Kan Villepin president worden in 2012 ? Waarschijnlijk niet. Vergeet niet dat Villepin eigenlijk nooit populair geweest is, behalve nu, nu het duidelijk is dat Sarkozy hem onterecht de duivel heeft aangedaan. Hij moet het stellen met een aantal députés in de UMP-fractie in de Assemblée nationale. En met zijn "club Villepin", die zijn sympathisanten verzamelt. Er is nog een lange weg te gaan tot een effectieve campagne. Er werd een tijd terug in de Canard Enchaîné trouwens gespeculeerd op een ministerpost voor Villepin, in geval van vrijspraak. Als het om stemmen gaat, kent Sarkozy geen principes of persoonlijke scrupules.

Een onafhankelijke Villepin-elektrode kan het Sarkozy lastig maken in de eerste ronde. De 30 procent die hij in 2007 binnenhaalde als enige rechtse kandidaat, zal hij niet meer kunnen evenaren. Zeker niet na vijf jaar "in office". Villepin neemt waarschijnlijk ook wel bij Bayrou weg, maar toch in de eerste plaats bij het traditionele, gaullistische centrum-rechtse electoraat. Dat het overigens ook niet zo heeft op mensen à la Frédéric Mitterrand of Carla Bruni.

Het hangt dan natuurlijk af van de kandidaat van links, of uit dat reservoir eventueel nog stemmen uit kunnen overlopen. Het interessantste zou zijn dat Villepin zijn kiezers oproept om niét te gaan stemmen. Dat zou wel eens het verschil kunnen maken. Maar daarvoor zou de rancune wel echt diep moeten zitten.

3. Overschat Villepin nu ook weer niet

Iedereen herinnert zich ongetwijfeld het discours van 14 februari 2003 voor de VN-Veiligheidsraad over de oorlog in Irak, waar Villepin als spreekbuis voor de wereldopinie de onwettige Amerikaanse beslissing om ten oorlog te trekken, aan de kaak heeft gesteld. Het was een mooi moment. Villepin heeft ook een Napoleon-biografie geschreven. En de Geschiedenis van de Franse diplomatie gepatroneerd (2005).

Toch is hij eerder een amateur-historicus en -geleerde. Ik kocht vorig jaar zijn "Le requin et la mouette", een parabel over de Europese meeuw en de Amerikaanse haai in de wereldpolitiek. Het boek is bijna onleesbaar. Staat vol met gezwollen en pathetisch aandoende referenties aan alles wat Villepin in zijn leven gelezen heeft. Redeneringen zijn niet erg onderbouwd, eerder een soort hutsepot van opgeblazen en sentimentele gevoelens.

Nu goed, een politicus moet zelf zijn discours niet schrijven. Sarko bouwt op de pen van Henri Guaino en Claude Guéant, zijn twee belangrijkste adviseurs. En er zijn waarschijnlijk wel genoeg briljante mensen van Sciences Po of ENA die Villepin willen steunen in zijn campagne.

Maar het is echt wel geen raspoliticus. Villepin is een énarque, die vooral als secretaris-generaal van het Élysée (de functie van Guéant nu) carrière heeft gemaakt onder Chirac. Hij is nooit verkozen, altijd benoemd. En is de man achter de voor Chirac rampzalige ontbinding van de Assemblée nationale in 1997. Dat leidde tot de linkse regering-Jospin (die zeer veel gerealiseerd heeft).

Je kan Villepin misschien vergelijken met Maurice Couve de Murville. De man was de Gaulle's minister van Buitenlandse Zaken tussen 1958 en 1968. Na mei '68 dumpte de Gaulle zijn te populaire eerste minister Georges Pompidou (die de crisis had afgehandeld terwijl de generaal was gaan lopen naar Baden-Baden) en verving hem door de afstandelijke diplomaat Couve. Na het vertrek van de Generaal had Couve alle moeite van de wereld om aan een verkozen mandaat te raken. Hij kende alle diplomatieke finesses van de toenmalige Koude Oorlog-arena, maar kon niet meespreken over de prijs van de bonen of de tomaten op de markt. Couve vereenzaamde en werd gezien als de vertegenwoordiger van een totaal verouderde politiek. Dat risico bestaat zeker voor Villepin.

Toch ben ik blij dat hij vandaag vrijuit gaat. De rechters hebben misschien op deze manier eens goed tegen Sarko's schenen willen trappen. De president wil de onderzoeksrechter afschaffen. De president heeft gewone demonstranten gedagvaard voor de correctionele rechtbank wegens belediging van het staatshoofd. De president houdt de corrupte burgemeester van Levallois, Patrick Balkany, de hand boven het hoofd. De president benoemt zijn medewerkers zonder respect voor de procedures, aan het hoofd van belangrijke (staats-)bedrijven. Van tijd tot tijd kan het deugd doen om eens te herinneren aan de scheiding der machten. Hoewel dat laatste natuurlijk niet alleen voor Frankrijk geldt :-).

Geen opmerkingen: