zondag, februari 28, 2010

Westend, of hoe Duitse universiteiten geld weten te vinden




(het magnifieke refectorium in het IG-Farbengebouw)


(ter herinnering aan het verleden van de campus: nummer van een van de slachtoffers van de Shoah uit de omgeving)

Gisteren werd ik op de nieuwe campus Westend van de Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt rondgeleid. Oorspronkelijk was de universiteit aan de Bockenheimer Warte gevestigd, even buiten de stad. Maar de campus die daar in 1914 werd opgetrokken, kreeg na de jaren 50-60 geen facelift meer. De Landsregering Hessen heeft dan het IG-Farbengebouw in Westend (even verder, in het noordwesten) ter beschikking gesteld van de Universiteit, bij de aftocht van de laatste Amerikaanse troepen in 1993.


(Het oorspronkelijke gebouw: Kant-Goethe-von Humboldt)


(het oude "Juridicum" uit de jaren '50: wordt binnenkort platgegooid)

De Goethe-universiteit heeft zich recent gedeeltelijk omgevormd tot een private stichting, die legaten kan aanvaarden. Gezien het grote aantal miljonairs in Frankfurt (die hun geld anders toch in Zwitserland parkeren én het bedrag voor de helft mogen inbrengen in de belastingen), heeft de Universiteit zeer grote mogelijkheden gekregen. Om professoren beter te betalen. En om reusachtige gebouwen op te trekken.


(het nagelnieuwe gebouw van de rechtenfaculteit)


(de lijst van donateurs van het "House of Finance")


(grote, overdonderende, open ruimtes)

Voordeel: attractiever voor wetenschappers uit het buitenland, topfaciliteiten voor studenten. De 25 000 studenten die op Westend rondlopen (ongeveer de helft van de hele universiteit) lopen in marmeren en glazen gebouwen rond, die de vergelijking met bureau's van dure banken en advocatenkantoren kunnen doorstaan. De nieuwe grote aula, een werk van een Spaanse architect, heeft bijvoorbeeld een Europese bouwprijs gekregen voor zijn zwevende trap.


(aanschuivende mieren-studenten voor een auditorium)






(de Paradeplatz)





Nadeel: de universiteit evolueert op twee verschillende snelheden. De opleidingen die voor de Microsofts, Deutsche Banken... van deze wereld niet interessant zijn, profiteren minder mee van het nieuwe geld. De letterenfaculteit, de sociologen, pedagogen en de andere niet onmiddellijk economisch interessante richtingen blijven verder peddelen met de middelen die de Staat en het Land hen geven. Bovendien bestaat een echt risico dat men in het onderzoek niet ingaat tegen de wensen van de broodheren (denk maar aan meer regulering voor de financiële sector; wie gaat de vleugels knippen van zijn mecenas ?).

De studenten hebben danig geprotesteerd tegen de nieuwe inrichting. Het universiteitsbestuur had bijvoorbeeld gekozen voor een architectuur die sterk in lijn lag van het initiële hoofdgebouw. Dat werd in de jaren 20 opgetrokken voor IG Farben, het chemische concern dat onder andere het gifgas voor de concentratiekampen heeft geleverd. Het nieuwe gebouw omvat een mega-aula van 1 200 zitplaatsen die in twee kan gesplitst worden. Ze wordt van een mensa voor duizenden studenten gescheiden door... een soort "Paradeplatz", waar je met enige verbeelding regimenten studenten kan laten over marcheren (wat dan ook gebeurd is bij een ludieke protestactie).


(het interbellum-gebouw in Westend)


(zicht op Mainhattan vanuit het IG-Farbengebouw)


(nietige student-onderdaan wandelt naar hoofdgebouw)


(het oude Casino-gebouw, nu studentenrestaurant)


(het gebouw in slechtere tijden)

De pompeuze en megalomane bouwstijl is wel indrukwekkend. De cafetaria in de glazen halve cirkel bij het binnenkomen (cf. foto) vind ik ronduit schitterend. Dit gebouw is door de Amerikanen niét platgegooid (terwijl de rest van Frankfurt in januari 1945 met de grond is gelijkgemaakt), precies omdat ze er hun hoofdkwartier voor de bezetting van Duitsland van wilden maken. Ik zou niet te veel boosaardigheid zoeken in de bouwstijl. 

Maar de ongelijkheid tussen de rechten- en financiënstudenten/onderzoekers en professoren, en hun collega's uit de geschiedenis, is toch ook wel frappant. Is dit de richting die de Europese universiteiten uitgaan ? Ook in Frankrijk gaat men deze weg op (vb: het oprichten van de "Microsoft-leerstoel in de menswetenschappen" in Sciences Po; het algemene appèl aan privégelden in de LRU) Het geld moet van de privé komen, want de staat heeft geen zin om in de bres te springen. Wie niet financierbaar is, zal ten onder gaan.

Geen opmerkingen: