woensdag, maart 17, 2010

"Wonen in eigen streek"


Jean Quatremer (Libération) nagelt op zijn blog het "Wonen in Eigen Streek"-decreet aan de schandpaal. Het wordt in de feiten gebruikt om Franstaligen weg te pesten uit bouwzones in de "Vlaamsche" rand rond Brussel, of uit appartementen aan de "Vlaamsche" kust.

Quatremer volgt doorgaans een rabiaat-Franstalige lijn, maar je kan alleen maar begrip opbrengen voor dit stuk.

1. Wat de eerbare motieven van de decreetgever ook mogen geweest zijn, ik vraag me af of "een aantoonbare band met de streek hebben" niet manifest in strijd is met de discriminatieregels uit de Grondwet en de bepalingen inzake vrij verkeer van personen uit het EU-verdrag.(Is een "band met de eigen streek" een pertinent, noodzakelijk en voldoende objectief criterium om een onderscheid te maken tussen mensen die zich wel of niet mogen vestigen ?) (Kom dit niet neer op onrechtstreekse discriminatie op basis van nationaliteit, cf. onderdanen uit andere lidstaten, tewerkgesteld in het Brusselse, die vers wensen in te wijken in een randgemeente ?)

2. Bovendien lijkt dit een oplossing voor het kiesarrondissement BHV totaal onmogelijk te maken. Als dit dossier nog een tijdje in de publieke belangstelling blijft in de Franstalige wereld, kunnen Milquet, Reynders noch Di Rupo concessies maken. En zal het als een eis op de onderhandelingstafel komen. Waardoor het voor CD&V en openVLD moeilijker wordt om binnen te halen wat ze willen.

Waarom is dit dossier niet in de publieke discussie geweest voor het decreet gestemd werd (27 maart 2009, een dikke twee maanden voor de regionale verkiezingen) ? Je kan toch van vijfhonderd kilometer afstand zien aankomen dat het problemen zal geven. Wat baat het om federaal compromissen te zoeken, als Vlaanderen de hele tijd torpedo's afvuurt ? Bestond hierover echt unanimiteit tussen de Vlaamse partijen ? Zo ja, dan voel je als burger toch wel plaatsvervangende schaamte bij zoveel politiek autisme.

Het zal met andere woorden niet helpen om Pasen te verleggen.

8 opmerkingen:

Jonas zei

Strikt juridisch gesproken denk ik dat de kern van je eerste vraag is: omvat het vrij verkeer van personen het recht om van de overheid een goedkope woning te kunnen kopen. Pas in tweede instantie komt de discriminatie erbij kijken.

Frederik Dhondt zei

Ik zou zeggen, ja natuurlijk. Het is niet dat mobiliteit van werknemers/vestigingsvrijheid enkel geldt voor de beter gegoeden.

Discriminatie: is de impliciete basis van de vier vrijheden: je kan geen interne markt hebben, als je een onderscheid maakt naar nationaliteit.

Frederik Dhondt zei

Cf. tekst (Decreet 27 maart 2009, B.S. 15 mei 2009, i.w.t. sinds 1 september 2009).

TITEL 2. - Operationalisering
Artikel 5.2.1
§ 1. Er geldt een bijzondere voorwaarde voor de overdracht van gronden en de daarop opgerichte constructies in de gebieden die voldoen aan beide hiernavolgende voorwaarden :
1° zij sorteren onder de gebiedsbestemming " woonuitbreidingsgebied ", vermeld in het koninklijk besluit van 28 december 1972 betreffende de inrichting en de toepassing van de ontwerp-gewestplannen en gewestplannen, en dat op de datum van inwerkingtreding van dit decreet;
2° zij zijn op het ogenblik van de ondertekening van de onderhandse overdrachtsakte gelegen in de doelgemeenten die voorkomen op de meest recente in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakte lijst, vermeld in artikel 5.1.1, met dien verstande dat de onderhandse overdrachtsakte voor de toepassing van deze bepaling geacht wordt te zijn ondertekend zes maand vóór het verkrijgen van een vaste datum, indien tussen de datum van ondertekening en de datum van het verkrijgen van een vaste datum méér dan zes maand gelegen zijn.
De bijzondere overdrachtsvoorwaarde houdt in dat gronden en daarop opgerichte constructies slechts (verder) overgedragen kunnen worden aan personen die blijkens het oordeel van een provinciale beoordelingscommissie beschikken over een voldoende band met de gemeente. Onder " overdragen " wordt verstaan : verkopen, verhuren voor méér dan negen jaar of bezwaren met een recht van erfpacht of opstal.
De bijzondere overdrachtsvoorwaarde geldt niet :
1° in het geval van een gedwongen overdracht;
2° indien de overdracht geschiedt op grond van een krachtens decreet vastgesteld toewijzingsreglement;
3° indien de overdracht geschiedt aan een natuurlijke of rechtspersoon die in de uitoefening van zijn beroep of activiteit onroerende goederen koopt, verkavelt, bouwt, overdraagt of verhuurt, in zoverre deze overdracht gericht is op de ontwikkeling van een verkavelings- of bouwproject, en met dien verstande dat de bijzondere overdrachtsvoorwaarde wél geldt ten aanzien van het overdragen, in de zin van het tweede lid, van onroerende goederen binnen dat verkavelings- of bouwproject;
4° indien de overdracht geschiedt aan een sociale woonorganisatie, het Investeringsfonds voor Grond- en Woonbeleid voor Vlaams-Brabant, vermeld in artikel 16 van het decreet van 25 juni 1992 houdende diverse bepalingen tot begeleiding van de begroting 1992, of een openbaar bestuur, vermeld in artikel 33, § 1, eerste lid, van de Vlaamse Wooncode.
De bijzondere overdrachtsvoorwaarde vervalt, definitief en zonder dat zij kan worden hernieuwd, na twintig jaar vanaf het ogenblik waarop de initieel aan de voorwaarde onderworpen overdracht vaste datum heeft verkregen.
De bijzondere overdrachtsvoorwaarde vervalt tevens ten aanzien van die gronden die blijkens een voorlopig vastgesteld of aangenomen bestemmingsplan niet onder de categorie van gebiedsaanduiding " wonen " zullen worden gebracht.
§ 2. Een persoon beschikt voor de toepassing van § 1, tweede lid, over een voldoende band met de gemeente indien hij voldoet aan één of meer van volgende voorwaarden :
1° gedurende ten minste zes jaar onafgebroken woonachtig zijn geweest in de gemeente of in een aangrenzende gemeente, op voorwaarde dat deze eveneens voorkomt op de lijst, vermeld in artikel 5.1.1;
2° op de datum van de overdracht werkzaamheden verrichten in de gemeente, voor zover deze werkzaamheden gemiddeld ten minste een halve werkweek in beslag nemen;
3° op grond van een zwaarwichtige en langdurige omstandigheid een maatschappelijke, familiale, sociale of economische band met de gemeente hebben opgebouwd.

Frederik Dhondt zei

En het besluit (19 juni, B.S. 22 september 2009):

Voor de periode vanaf 1 september 2009 tot en met 31 augustus 2012 wordt in toepassing van artikel 5.1.1, eerste lid, van het van <27> <2009> betreffende het grond- en pandenbeleid volgende lijst van gemeenten vastgesteld :
1° Aartselaar
2° Affligem
3°Antwerpen
4° Arendonk
5° Asse
6° Baarle-Hertog
7° Beersel
8° Bertem
9° Bierbeek
10° Blankenberge
11° Boechout
12° Boom
13° Boortmeerbeek
14° Borsbeek
15° Brasschaat
16° Bredene
17° De Haan
18° De Panne
19° Destelbergen
20° Dilbeek
21° Drogenbos
22° Duffel
23° Edegem
24° Essen
25° Gent
26° Grimbergen
27° Hemiksem
28° Herent
29° Hoeilaart
30° Hoogstraten
31° Hove
32° Kalmthout
33° Kapellen
34° Koksijde
35° Kortenberg
36° Kraainem
37° Leuven
38° Liedekerke
39° Linkebeek
40° Lovendegem
41° Machelen
42° Meise
43° Melle
44° Merchtem
45° Merelbeke
46° Middelkerke
47° Mortsel
48° Niel
49° Nieuwpoort
50° Oudenburg
51° Ravels
52° Rumst
53° Schelle
54° Sint-Genesius-Rode
55° Sint-Martens-Latem
56° Sint-Pieters-Leeuw
57° Stabroek
58° Steenokkerzeel
59° Tervuren
60° Vilvoorde
61° Waasmunster
62° Wachtebeke
63° Wemmel
64° Wezembeek-Oppem
65° Wijnegem
66° Wommelgem
67° Zaventem
68° Zingem
69° Zuienkerke.

In mijn eigen gemeente zou je dus ook een overdracht aan Franstaligen kunnen weigeren :s ???

Frederik Dhondt zei

Uit het Commissieverslag:

Het is voor minister Van Mechelen een vaststaand
feit dat de hoge grondprijs op sommige plaatsen in
Vlaanderen aanleiding geeft tot sociale verdringing.
Dat wil zeggen dat minder kapitaalkrachtige bevolkingsgroepen
uit de markt worden geprijsd door de
intrede van financieel sterkere bevolkingsgroepen

uit andere gemeenten. [...]Een hoge grondprijs gaat bijna altijd samen met een
hoge migratiedruk
. [...] De gemeenteoverschrijdende
verhuisbewegingen binnen België zijn
zeer groot in de rand van de grootstedelijke agglomeraties
Gent, Antwerpen en Brussel
. Dit is het meest
uitgesproken in de Vlaamse Rand rond Brussel en
ten zuiden van Leuven. Opmerkelijk is dat ook in de
kustgemeenten deze migratiedruk groot is. Hier kan
deze evolutie in belangrijke mate worden verklaard
door op rust gestelde burgers die naar de kust trekken
en daardoor de jongere gezinnen dreigen te verdringen
.
Die grotere migratie-intensiteit leidt er automatisch
toe dat de samenstelling van de bevolking in de
getroffen gebieden sneller dan elders in Vlaanderen
wijzigt, waardoor het sociale weefsel wordt aangetast.

In dat kader voorziet het ontwerp van decreet in nuttige
maatregelen in woonuitbreidingsgebieden die
vandaag nog niet zijn omgezet naar woongebied.

[...] Bij de bespreking van de artikelen
zal de eerste lijst van gemeenten, op grond van
metingen voor de periode 2005-2007, ter beschikking
worden gesteld.
In de woonuitbreidingsgebieden – dus in die opgelijste
gemeenten – geldt de voorwaarde dat gronden
en daarop opgerichte constructies slechts worden
overgedragen aan personen die volgens een provinciale
beoordelingscommissie beschikken over een
voldoende band met de gemeente.
Die voorwaarde
geldt ook indien de overgedragen goederen binnen
een periode van twintig jaar nogmaals verder worden
overgedragen. De vereiste band met de gemeente
wordt voldoende ruim ingevuld. De criteria hebben
niet enkel betrekking op wonen of werken; [...] De optie om de maatregel te beperken tot de woonuitbreidingsgebieden
is ingegeven door het feit dat
dit nog geen woonzones zijn en eigenaars er dus vandaag
ook geen aanspraak kunnen maken op bouw of
ontwikkelingsrechten
. De proportionaliteit van
de maatregel blijkt ook uit het feit dat de woonuitbreidingsgebieden
slechts een relatief klein deel van
de totale woongebieden in Vlaanderen uitmaken.

Het gaat in totaal om maximaal 16.000 à 17.000 ha
woonuitbreidingsgebied in Vlaanderen ten opzichte
van een totaal van meer dan 230.000 ha woongebied.
Een klein gedeelte van woonuitbreidingsgebieden zal
onder de toepassing van deze maatregel vallen.
De afdeling Wetgeving van de Raad van State heeft
de proportionaliteit van de maatregel, en, ruimer,
de verenigbaarheid van de maatregel met internationaalrechtelijke
grondregelen bevestigd. De voorgestelde
maatregel kadert immers in het grondrecht op
wonen, zoals verankerd in artikel 23 van de Grondwet.

Frederik Dhondt zei

Opmerking bij het Commissieverslag en het advies van de Raad van State:

Art. 23 G.W. is een "soft" basisrecht (aangezien je het niet rechtstreeks kan afdwingen voor de rechter; je kan het eventueel wel gebruiken om via een procedure voor het Grondwettelijk Hof/via art 159 GW een strijdige maatregel te schrappen). Zou het niet kunnen dat dit het onderspit moet delven voor een "harder" recht als 10-11 GW, of het communautaire recht ? De verplichtingen van non-discriminatie (zowel Belgisch als intern) en de vrijheden van de interne markt zijn m.i. dwingender dan "wonen in eigen streek".

(de suggestie om in Zingem Franstaligen of buitenlanders te weren wegen te grote druk op de markt, zou ik bijvoorbeeld ronduit belachelijk vinden)

Frederik Dhondt zei

Advies Raad van State: http://jsp.vlaamsparlement.be/docs/stukken/2008-2009/g2012-1.pdf (p. 555 e.v., tekst als ingescande afbeelding, niet doorzoekbaar).

Afdeling RvSt onderzoekt enkel EVRM en Grondwet in die tekst. Heb de indruk dat ze meer bezig geweest zijn met de patrimoniale gevolgen van andere maatregelen van het pandendecreet (staatssteun, eigendomsrecht etc.), dan met de aspecten inzake vestigingsrecht.

Hopelijk komt dit op een of andere manier (onderzoek van de Commissie, prejudiciële vraag) terecht in Luxemburg.

Frederik Dhondt zei

Reactie van een derde:

"Waarom in "godsnaam" Zingem? Oudenaarde, Maarkedal, Gavere, Kruishoutem, Zwalm zijn er niet bij. Wie Zingem op dergelijke lijst plaatst kent Zingem niet en is niet op zijn plaats in een functionerende administratie.
Dit is gewoon waanzin."


Jean Pierre Cnudde, ereburgemeester Zingem