zondag, oktober 17, 2010

"Het leven zoals het is: ambtenaar in Frankrijk"


Dit boek is de "Bridget Jones' Diary" van een jonge topambtenaar bij een lokaal bestuur in Aquitanië, onder het pseudoniem Zoé Shepard. De tekst is ingeslagen als een bom. In een mum van tijd was de auteur (wiens identiteit na een radio-interview op internet is onthuld door een collega die toevallig meeluisterde) bij de Conseil Régional (in het boek vermomd als een gemeente) geschorst in het belang van de dienst. "Mademoiselle, vous êtes très méchante...", aldus regiopresident Alain Rousset (PS).

Het verhaal is dan ook vrij waanzinnig. Op 26 jaar slaagt het hoofdpersonage voor een staatsexamen. Na acht jaar studies, waaronder twee jaar op Sciences Po en twee jaar in een ambtenarenschool voor regionale besturen, denkt ze eindelijk te kunnen beginnen aan een carrière aan de top van de Franse staat.

Grote vergissing. De ondertitel van het boek luidt terecht "comment faire les 35 heures... en un mois!". Ze komt terecht op de dienst "affaires internationales et européennes" van een bescheiden gemeente, die wordt bestuurd door de plaatselijke burgemeester en zijn ranzig incompetente cabinetards ("le Gang des chiottards"). De ambtenarij zit er eigenlijk voor spek en bonen bij. Afgezien van wat rivaliteit tussen diensthoofden ("L'intrigante" versus "The Boss") gebeurt er niks. Stagiairs (personage: "Le Bizut", of "het groentje) hebben niets te doen, vastbenoemd personeel telefoneert met de diensttelefoon naar vrienden en familie over allerlei ingebeelde ziektes ("Monique"), verstuurt de verkeerde faxen ("Coconne")...

Ondanks het parcours dat Zoé heeft moeten afleggen, krijgt ze de meest onnozele taakjes. Op de eerste werkdag moet de dynamische jonge hooggediplomeerde "camemberts" maken van een cijferrapport (taartdiagrammen in Excel). Wanneer ze met verbazing reageert op een aanbod van "the Boss" om er twee dagen over te doen, krijgt ze er vijf voor...

De situatie loopt helemaal uit de hand wanneer een delegatie Chinezen op bezoek komt. De plaatselijke politici zijn -uiteraard- amper op de hoogte van wie hun gasten zijn of welk voordeel ze kunnen halen uit de operatie. De Chinezen zijn dan weer enkel geïnteresseerd in het fotograferen van echte Franse koeien. Helaas zijn de landbouwers tegen Zoé opgezet (de Chinezen zouden hun koeien wel eens willen klonen), omdat de Intrigante (hoofd van de afdeling economische zaken) vindt dat hààr dienst het bezoek moet verzorgen, en niet de internationale betrekkingen.

Het kabinet van "Monsieur le Maire" of "the Don" brengt uiteindelijk de genadeslag toe aan de dienst "AIE". Alix, het hopeloos incompetente blackberriënde nichtje van de burgemeester (zes jaar gestudeerd op een DEUG, of een kandidatuur, in de kunstgeschiedenis) krijgt de de facto leiding in handen. Zoé wordt met de Eurostar op vergadering gestuurd naar Londen, maar blijkt naar de verkeerde meeting te zijn geleid door haar administratie. Er wordt een liaisonbureau opgericht in China. Enige kandidate: een kennis van de nicht van de burgemeester die na vijf jaar studeren nog steeds zonder diploma zit en geen woord Chinees spreekt. Op vergaderingen in Parijs krijgt Zoé dan ook de wind van voor van de andere lokale besturen, waar de zaken wel goed draaien...

Uiteindelijk beslist "de heldin" van het verhaal, wanhopig op zoek naar iets wat een begin van een uitdaging kan inhouden, een jaar onbezoldigde vakantie te nemen om in Senegal als vrijwilliger een school te helpen bouwen...
Zoé Shepard (Aurélie Boullet) heeft intussen bot gevangen bij de administratieve rechtbank in eerste aanleg van Bordeaux. Het boek is in elk geval een echte aanrader: vlot geschreven, met veel literaire verwijzingen en kleine knipoogjes naar de dagelijkse gewoonten en onhebbelijkheden van de Fransen, in een meesterlijk cynisme. Vooral de beschrijvingen van eindeloos nutteloze vergaderingen, waarop niets beslist wordt en de ambtenaren in een hopeloos slecht "franglais" allerlei efficiëntie-termen proberen toe te passen op hun activiteiten, zijn een stilistisch hoogtepunt. Het bevat ook allerlei "tips" om de indruk te geven dat je druk bezig bent (alle dossiers op tafel uitspreiden in de grootst mogelijke wanorde; door de gangen hollen (vooral niét wandelen), mensen opzij duwen en zeggen dat je "absolument dé-bor-dé" bent en de toevloed bijna onmenselijk is).

Geen opmerkingen: