maandag, november 22, 2010

"De dreiging van het omgekeerd provincialisme"

Goed opiniestuk in DS vandaag als opwarmer voor het debat over de Verengelsing in de aula van morgen.

Bron: www.standaard.be
De dreiging van het omgekeerd provincialisme
EEN DUALE UNIVERSITEIT IS NIET WENSELIJK

* maandag 22 november 2010
*
* Auteur: GITA DENECKERE


De dreiging van het omgekeerd provincialisme


vreest dat de nakende versoepeling van de taalwetgeving een dualiteit zal creëren in het hoger onderwijs in Vlaanderen, met aan de ene kant de ‘topstudent' die internationaal gerekruteerd wordt en aan de andere kant de gemiddelde millenniumstudent.
Tachtig jaar na de vernederlandsing van de Gentse universiteit onderkent het Vlaams parlement dat ‘de Vlaamse universiteiten mondiaal gericht zullen zijn, of niet zullen zijn.' Vlaanderen schiet niet wakker als de Vlaamse regering, waar de N-VA deel van uitmaakt, een consensus bereikt over de versoepeling van de taalwetgeving op het hoger onderwijs.

De wettelijke taalbarrière wordt doorbroken om meer buitenlandse studenten aan te trekken enerzijds en de ‘eigen' studenten beter voor te bereiden op een internationale loopbaan anderzijds. Vanaf 2012 kunnen op bachelorniveau 30 (van de 180) studiepunten in een andere taal dan het Nederlands worden gegeven. Op masterniveau kan de opleiding voortaan volledig in een andere taal, op voorwaarde dat dezelfde opleiding aan een andere Vlaamse universiteit overwegend in het Nederlands wordt gedoceerd. Die andere taal is het Engels.

In vergelijking met Nederland is het systeem een compromis. In Vlaanderen zal minder exclusief en radicaal overgeschakeld worden naar het Engels, zo luidt het. Laten we dat maar hopen. De verdediging van het Nederlands lijkt immers hoe langer hoe meer op een wanhopig achterhoedegevecht in het niet tegen te houden internationaliseringsverhaal van efficiëntie, excellentie en verengelsing, die als een drietrapsraket naar de toekomst van de Europese kenniseconomie wordt afgeschoten.

Er tekent zich dus immers steeds duidelijker een tweesporenbeleid af, waarbij een duale universiteit dreigt te ontstaan. In het wetenschappelijk onderzoek bestaat die al, tussen ‘cutting edge' toponderzoek waarbij automatisch op het Engels wordt overgeschakeld, en Nederlandstalige wetenschappelijke ‘output' voor ‘het eigen volk' die meteen als ‘lokaal' en zelfs minderwaardig wordt gediskwalificeerd. Het spreekt vanzelf dat gespecialiseerde kennis binnen internationale netwerken verspreid en gedeeld wordt in de grote wereldtaal die vandaag het Engels is geworden.

Daarnaast is er ook hoogstaand wetenschappelijk onderzoek dat – in het Nederlands – op andere fora en in andere media dan het vaktijdschrift wordt bedreven en een duidelijke maatschappelijke dimensie heeft. Het gaat hier allerminst per definitie om ‘populariseren,' ‘vulgariseren' of ‘vertalen naar een breed publiek,' integendeel. Het ‘breed publiek' is tegenwoordig trouwens geschoold en slim genoeg om kennis te kunnen nemen van de resultaten van dat maatschappelijk betrokken onderzoek. Het heeft daar ook recht op, in meerdere talen. De dualiteit Engels-voor-vakgenoten en Nederlands-voor-het-volk komt uiteindelijk neer op omgekeerd provincialisme dat onwillekeurig doet denken aan de tijd dat het Frans de taal van de wetenschap was waar arm en achterlijk Vlaanderen geen toegang toe had.

Kwaliteitslabel

Die tweedeling dreigt zich te herhalen wanneer bepaalde masteropleidingen binnenkort naar het Engels zullen overschakelen en andere niet, met het daaraan gekoppelde verschil in status en prestige als taal een criterium wordt van kwaliteit. Het lijkt geruststellend als minister Pascal Smet zegt dat het geen zin heeft om een opleiding Rechten Engelstalig te maken aangezien advocaten in de rechtbank Nederlands spreken. Maar de koppeling van Engelstalige masteropleidingen aan die domeinen waar de universiteiten internationaal erkend hoogstaand onderzoek doen, zal ongetwijfeld een weerslag hebben op de reputatie van de rest.

De toenemende ijver om hoog te scoren in internationale rankings verdraagt in feite de brede, democratische instroom van studenten uit onze eigen Vlaamse gewesten niet. In de concurrentieslag die zich merkwaardig genoeg nog altijd eerst en vooral tussen de Vlaamse universiteiten afspeelt, blijven de immer stijgende studentenaantallen een kwaliteitslabel. Het noodgedwongen ex-cathedraonderwijs in overvolle auditoria kan echter bezwaarlijk het waarmerk van excellentie ontvangen. Ook al kwijt de betrokken docent zich nog zo excellent van zijn entertainende taak.

Ook in de studentenbevolking zal een onderscheid ontstaan tussen de ‘topstudent,' die al dan niet in combinatie met hogere financiële drempels internationaal gerekruteerd wordt, en de gemiddelde millenniumstudent die met iPod en flesje frisdrank zijn broek verslijt in het mega-auditorium.

Een duale universiteit is niet wenselijk. ‘Om iets te zijn moeten we Vlamingen zijn, we moeten Vlamingen zijn om Europeeërs te worden', schreef August Vermeylen in 1900. Het wordt tijd dat we dit credo her-denken, niet om met de rug naar de toekomst de ‘taal is gans het volk' te roepen en ‘niets' te zijn in Europa. Wel om het Nederlands naar waarde te schatten bij de ontplooiing van binnen- én buitenlands talent.

Op 23 november vindt in de Aula een debat plaats over de verengelsing van het hoger onderwijs, met Pascal Smet, Fientje Moerman, Siegfried Bracke, onderwijsdirecteur Kries Versluys en VVS-voorzitter Tom Demeyer; moderator Marc Reynebeau. www.UGentMemorie.be

GITA DENECKEREWie? Historica aan de Universiteit Gent en promotor Vermeylenjaar 2010-2011. Wat? Er dreigt een tweedeling in het hoger onderwijs. Waarom? De verdediging van het Nederlands lijkt steeds meer op een wanhopig achterhoedegevecht in het niet tegen te houden internationaliseringsverhaal.

Geen opmerkingen: