woensdag, mei 04, 2011

bin Laden: nood breekt wet ?




De uitschakeling van Bin Laden roept in Europa, naast politieke tevredenheid, ook juridische twijfels op: was het proportioneel om de terroristenleider neer te schieten zonder meer ? Gaat het niet in tegen de constructie van internationale penale regimes (Nürnberg, Joegoslavië, Ruanda, ICC...) om de klus te klaren zonder rechters en openbaar proces ? Kan er zomaar worden geïntervenieerd op het grondgebied van een andere soevereine en gelijke staat ?  Kan wettige zelfverdediging nog spelen, eens de "War on Terror"-doctrine gedumpt is ? Om de casus juridisch te "trancheren", is in elk geval een duidelijker en gedetailleerder feitenrelaas noodzakelijk (het is niet duidelijk of Pakistan toestemming gaf voor de operatien, of Ossama nu gewapend was of niet... zie ook dit stuk van Jan Wouters in De Morgen). 

Men kan de vraag natuurlijk ook wat politieker maken. Hoe had de Bush-administratie dit afgehandeld ? Het is natuurlijk wel juist dat de VS nog steeds de doodstraf niet hebben afgestraft, geen partij zijn bij het ICC... maar de huidige regering houdt in elk geval veel strenger en principiëler vast aan de rechtsstaat dan haar voorganger. Ook al mocht een beslissende tip uit Guantanamo gekomen zijn, dan nog heeft Obama de potsierlijke en gevaarlijke retoriek over "war on terror" laten vallen. Bovendien heeft men (hoewel dit juridisch natuurlijk niet echt relevant is) ook oog voor culturele gevoeligheden bij de wereldwijde Moslim-umma (op zee begraven, gebeden door een islamitisch soldaat).  "You can't make an omelet without breaking some eggs". Als dit zorgt voor herverkiezing van een administratie die de Verenigde Staten op lange termijn een tolerante buitenlandse politiek en binnenlands sterker respect voor fundamentele rechten en vrijheden verankert, zal de bovenstaande discussie vooral voer zijn voor colloquia tussen specialisten.

Het grote strategische plaatje lijkt minder discussies uit te lokken tussen Europeanen en de VS: hoogst waarschijnlijk komt er een snellere terugtocht uit Afghanistan (er is eindelijk een scalp). En spontane democratische revoluties in het Midden-Oosten, ingebed in een moderne islam, leiden op termijn tot een stabielere realiteit dan de politiek van de Bush-administratie (bombarderen, contracten uitdelen en vervolgens verder doen met de lokale stamhoofden).

Twee interessante reacties daaromtrent met Dominique de Villepin (hoofdactor in het Irakverhaal in 2003, die nu zijn grote gelijk bevestigd vindt; zie ook dit stuk uit de Herald Tribune van een Irakveteraan; "With all the physical, mental and emotional pains I still have, I feel like a dying man who fought in a dying war, and that my body braces and hearing aids serve as a reminder that my greatest “achievement” in life will be remembered as a mistake") en Lionel Jospin (eerste minister op het moment van de aanslagen van 11 september 2011; maakte als ambtenaar zijn eerste stappen buiten de ENA op de Quai d'Orsay en is vanuit die achtergrond nog steeds in staat tot bredere analyses). 





Een andere Franse interpretatie is nogal gedurfd: de Guignols de l'info hebben zich geenszins ingehouden om de overledene (in de hemel beland bij gebrek aan proces) of de overwinnaars ("États-Unis... éleveurs de cons depuis 1776") "erdoor te trekken" (aflevering 02/05/2011).

Geen opmerkingen: