dinsdag, december 13, 2011

2012: rien n'est joué (bis)


Even een korte post over de Franse presidentsverkiezingen, waarover ik al een tijdje een zeker stilzwijgen in acht neem. Het was mijn intentie om een groter (gedrukt) stuk neer te pennen na de Franse Primaires. Hoewel dat vrij eenvoudig te schrijven zou zijn, heb ik de indruk dat het moment nog niet rijp is.

I. Hollande: (bang ?) afwachten
Het was eenvoudiger geweest had Martine Aubry gewoon de primaires gewonnen. De situatie met Hollande (centrumprofiel) en het succes van Montebourg (linkervleugel gekaapt, die niet naar Benoît Hamon geluisterd heeft) is erg onverwacht. De casting is totaal veranderd. In plaats van een campagneteam Hamon-Delanoë-Fabius (te verwachten in geval van een Aubry-kandidatuur) gaat het nu om Moscovici-Ayrault-Valls-Sapin (allemaal centristischer en... minder bekend dan de voorgaande namen). Persconferenties bij de PS worden nu gegeven door een duo: een woordvoerder voor de kandidaat (Delphine Batho) en een voor de partij (Benoît Hamon). Als dat maar goed afloopt...

Voor Hollande voorzie je normaal twee problemen:
- te vriendelijk op internationale thema's in deze harde economische tijden; Sarkozy's circus van Europese toppen legt hem geen windeieren in de publieke opinie (zie peiling Ipsos voor Le Monde en Sciences Po)


- te zacht voor de binnenlandse politiek: de compromisloze ex-rechter Eva Joly is een sterkere persoonlijkheid en hoe dan ook gediend door alle juridische affaires (Bettencourt-Woerth, corruptie bij de PS-Pas-de-Calais en Marseille, Karachi-Balladur); Jean-Luc Mélenchon heeft hetzelfde discours als de in de primaires succesvolle Montebourg en is een pak snediger dan Hollande; ook eeuwige emmerdeur Jean-Pierre Chevènement doet mee (souverainist, was in 2002 kandidaat, haalde 5% en vermoordde daarmee definitief Lionel Jospin; in principe in alliantie met de PS, maar zijn partij kreeg niet genoeg posten)



De voorbije twee maand zijn dan ook opgegaan aan ruzies met de groenen over de kernenergie (waarbij Hollande uiteindelijk heeft gebeld naar Areva, Frans staatsbedrijf dat in het buitenland kerncentrales bouwt, en zo de nucleaire lobby zelf het akkoord laten schrijven; zie reactie Joly op France 2) en aan aanvallen van alle kanten op "Herr Karamellpudding" (Duitse vertaling van zijn bijnaam "Flamby").

De politiek van Hollande is steeds geweest om niet direct te antwoorden, te wachten tot de campagne echt begint, en intussentijd rechtstreeks Sarkozy aan te vallen. Waarschijnlijk tactisch ook de juiste keuze.

II. Sarko: via het buitenland Sant in eigen land ?
Zoals eerder gezegd: je moet eerst de eerste ronde overleven, voor je de tweede kan vechten tegen Sarkozy. De weekheid van Hollande's posities is dan ook een risico tegenover groen en de Parti de Gauche. Hetzelfde geldt echter ook voor de zittende president. Herstellend in de peilingen dankzij de Eurocrisis (in de eerste ronde terug bijna even sterk als Hollande), had hij de (centrum-rechtse) kandidatuur van Jean-Louis Borloo ontmijnd door de radicale partij terug in te kopen in de UMP. Dat is echter niet gelukt met Hervé Morin (eerder verwaarloosbaar, centrum-rechts) en eeuwige rivaal Villepin.

A. Villepin: persoonlijke rancune
Ondanks geruchten als zou Villepin, van wie medestanders als Bruno Le Maire (Landbouw) en Marie-Anne Montchamp (staatssecretaris van een ongetwijfeld belangrijk departement) door Sarkozy zijn aangetrokken, het uiteindelijk opgeven, leken me maar weinig waarschijnlijk. Het gevecht tussen Villepin en Sarko is zo persoonlijk, dat een verzoening onmogelijk is. Al van in 1995 staan de twee met getrokken messen tegenover elkaar, toen Sarko Chirac verraden heeft voor Balladur en Villepin de gouden kans gegrepen heeft om de campagne van de eerste te voeren (wie wil, kan op de site van de INA overigens de excellente documentaire "Les Fauves" downloaden).


Inhoudelijk zijn Sarko en Villepin niet zo verschillend, maar de opgestapelde rancune tussen beide heren maakt dat, ook al kan Villepin maar twee procent pakken, hij het toch de moeite waard zal vinden, omdat die twee procent van bij Sarko komen. Villepin is zeker niet links (of centrum), maar een gaullist van de oude stempel. Hij doet me eigenlijk een beetje denken aan Maurice Couve de Murville, trouwe luitenant van Charles de Gaulle. Couve was minister van Buitenlandse Zaken gedurende grofweg tien jaar, om daarna de (te populaire) eerste minister Georges Pompidou te vervangen. Eens de Gaulle weg was, verkruimelde de politieke carrière van Couve ook. Net als Villepin was Couve nooit verkozen geraakt voor hij minister werd. Achteraf is het ook niet echt meer van de grond gekomen. Campagne voeren op de markten was niets voor hem: juridische spitsvondigheden en cultuur te over, maar om over de prijs van de baguette of de groenten te beginnen, was hij niet authentiek genoeg.

Villepin probeert dit alvast te vermijden, door van ver op voorhand te vertrekken. Eigenlijk voert hij al meer dan een jaar campagne (koeien omhelzen, wijn drinken, met een haarnetje en laarzen een lopende band bezoeken) sinds zijn vrijspraak in eerste aanleg in de Clearstream-affaire in 2010, toen hij op indrukwekkende wijze de vloer aanveegde met de autoritaire manier waarop Sarkozy het parket voor persoonlijke redenen misbruikte. Villepin zou het dus wel een stuk beter kunnen doen dan Couve. Misschien genoeg om Sarkozy... uit te tellen. Dan moet Hollande zich helemaal geen zorgen meer maken over de tweede ronde.

B. Le Pen: de echte bedreiging
Zoals ook al eerder gezegd: de echte sociologische bedreiging (voor beide grote partijen) vormt het Front National. Frankrijk verloor honderdduizenden industriële jobs in de jaren 2000. Wat massa's laaggeschoolde werklozen creëert, voor wie de voordelen van de globalisering erg veraf lijken. Sarkozy heeft deze kiezers in 2007 cultureel verleid, door naar het hart van de mensen te spreken ("rétablir les valeurs travail, autorité", "je vais vous nettoyer tout ça au Kärcher") en een externe vijand te creëren (migratie). Het verschil is dit keer dat economische thema's een belangrijkere rol spelen. De PS zal het verschil met de UMP nooit zo groot kunnen maken als Marine Le Pen. Zij wil Frankrijk uit de euro, verbieden dat de staat geld leent op de internationale markten en uiteindelijk zelf geld bijdrukken door de Banque de France te laten optreden.


Onrustwekkender voor de UMP is dat bij de regionale verkiezingen in 2010 en bij de kantonverkiezingen in 2011 ook de traditionele provinciale burgerij voor Le Pen is gegaan. Het risico bestaat dus dat Le Pen zich kwalificeert voor de tweede ronde. Vandaar dat Sarkozy onafgebroken zijn imago van "premier flic de France" blijft cultiveren. Er gaat geen week voorbij of de "droite populaire", een in de UMP opgezette rechts-rechts parlementaire club, spuit een voorstel dat te controversieel is voor de president zelf. Minister van Binnenlandse Zaken Claude Guéant, opvolger van de voor racistische beledigingen veroordeelde Brice Hortefeux, doet er regelmatig nog een schepje bovenop door bijvoorbeeld te verklaren dat er "te veel vreemdelingen in Frankrijk" zijn.


(uittreksel uit Sarkozy's discours in Grenoble, augustus 2010)

(De recentste Ipsos-peiling voor Le Monde en Sciences Po  - december 2011 - toont een duidelijke "eurobonus" voor Sarkozy: economische crisis, buitenlandse politiek en onveiligheid zijn nog steeds zwakke plekken bij Hollande, die verliest aan Mélenchon, Bayrou en Sarkozy)

Geen opmerkingen: