vrijdag, oktober 05, 2012

"Wonen in eigen streek": Klucht van eigen Vlaamse bodem


Een dossier dat al jaren sleept, maar gisteren in het nieuws kwam omdat het intussen in Luxemburg op tafel is beland.

Waarover gaat het hier ?
  • Het Vlaams Parlement stemde in de vorige legislatuur (2004-2009) een grond- en pandendecreet, waarin wat lekkers zat voor elke fractie (cf. tripartite + N-VA); het decreet bevat bijvoorbeeld ongetwijfeld nuttige bepalingen inzake sociale woningbouw en leegstand (Decreet van 27 maart 2009 betreffende het grond- en pandenbeleid , Belgisch Staatsblad 15 mei 2009, zie ook eerder op deze blog)
  • Voor de Vlaams-Nationalisten was de compensatie dat, in gemeenten waar een aantoonbare immigratiedruk is (kuch... volgens berekeningen van de Vlaamse administratie zou bijvoorbeeld godbetert ook Zingem daaronder kunnen vallen, veel absurder kan het niet, zeker ?), een provinciale commissie moet beslissen of je mag kopen, huren voor langer dan 9 jaar, of bouwen... op grond van een voldoende band met de gemeente (vb. artikel 5.2.1. §1)
Bij dergelijke zinnetjes krijg je toch automatisch koude rillingen. Een andere manier om te zeggen dat "Vreemdelingen niet welkom" zijn.

Nu goed, bij geen van de traditionele partijen ging blijkbaar een alarmbel af. Misschien is erop gerekend dat wel iemand naar de rechtbank zou trekken.

Dat is ook gebeurd: een coalitie van Franstaligen uit de rand (taal), bouwpromotoren (tegen de sociale woningbouwvoorwaarden), en de Franse Gemeenschap (taal) vroeg aan het Grondwettelijk Hof om de tekst te vernietigen.

Het is evident dat door deze tekst ook EU-burgers worden geviseerd (Fransen, Italianen, Bulgaren... die voor de EU werken, of die gewoon in België door een bedrijf worden aangeworven). Binnen de Unie mag je burgers niet belemmeren om in een andere lidstaat te gaan werken (behoudens uitzonderingsmaatregelen voor de nieuwe lidstaten) of een onderneming op te richten. Je moet met andere woorden even gemakkelijk in Frankrijk of in Duitsland kunnen gaan wonen om te werken, als in België.

Een "voldoende sterke band met de streek" lijkt dan ook een schending van het Europees recht. Lijkt, want er zijn eventueel uitzonderingen mogelijk, waarop Vlaanderen zich zou kunnen beroepen.

Het Grondwettelijk Hof vroeg, zoals dat hoort, aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg, of er al dan niet sprake was van een schending (arrest 49/2001 van het Grondwettelijk Hof, zie tekst hier). Daar is nog geen beslissing, maar de advocaat-generaal uitte gisteren zijn mening (zie tekst hier, dd. 4 oktober 2012).

En... verrassing, oh, verrassing... blijkt nu toch wel dat ook de advocaat-generaal vindt dat Vlaanderen wel argumenten geeft waarom zo'n maatregel zinnig kan zijn. Een sociale doelstelling (aan de plaatselijke bevolking de kans geven om in de regio te blijven wonen) kan een gerechtvaardigde beperking zijn op de fundamentele vrijheden die het Europees recht toekent.

Maar... waarom is de vestigingsvoorwaarde dan zo algemeen ? Als het er om gaat om burgers te beschermen tegen hoge grondenprijzen, kan je bijvoorbeeld ook inkomensgrenzen bepalen. Waarom zouden rijke burgers uit eigen streek (die hoe dan ook geen probleem hebben om er iets te kopen) voorrang moeten krijgen op grond van een sociale maatregel ?

Wordt vervolgd. De discussie is momenteel uiteraard technisch-juridisch. Een goede jurist moet daarbij in principe in staat zijn om eender welk standpunt te argumenteren. Recht gaat over redeneren in een sluitend logisch systeem, waarbij de feitelijke toedracht er na een paar stadia soms nog amper toe doet en uiteindelijk de rechter op een gezaghebbende wijze de feiten uit de werkelijkheid licht en kwalificeert. Het zal ook nog wel even duren voor de knoop is doorgehakt: het Grondwettelijk Hof moet zich in fine uitspreken over de regeling. Het Hof van Justitie kan niets vernietigen, enkel oordelen of er al dan niet een onverenigbaarheid is met het Europees recht, en dan nog in de formulering van de vraag zoals ze door het Grondwettelijk Hof werd gesteld.

Politiek voel je evenwel aan dat deze regeling een louter symbolische kluchtmaatregel is tegen de vestiging van Franstaligen in de imaginair bucolische Brusselse rand, waar dappere Vlaamse dorpjes vechten tegen het grote stedelijke monster.

Praktisch schijnt hij (volgens het editoriaal van Steven Samyn in de Morgen, toch) amper effect te hebben. Ik kan me voorstellen dat de redelijke mensen bij CD&V, openVLD en sp.a dit als een onbeduidende toegeving aan de N-VA hebben meegestemd, met het oog op de voordelen die het decreet bood. 

Was ik in hun plaats geweest, ik had het hele decreet naar de prullenbak verwezen, zolang de vestigingsvoorwaarde erin stond. Principes zijn niet te koop om een paar heethoofden in de Brusselse rand aan boord te houden. Het is geen fraai schouwspel als -omwille van de regeringsloyauteit- dergelijke gedrochten moeten worden verdedigd worden door mensen die er eigenlijk niet achterstaan. Het berokkent de geloofwaardigheid van de politiek schade én zorgt ervoor dat bekrompen nationalistische waanideeën ingang vinden in het mainstreamdiscours.

(ik zou allerminst beweren een expert in EU-recht te zijn, of het dossier Wonen op Vlaams niveau tot in de puntjes te beheersen; desalniettemin voel ik me als burger genoeg geraakt door dit geval van normvervaging om er toch even mijn ongenoegen over te uiten)

Geen opmerkingen: