vrijdag, september 30, 2011

"Zentral im Lehnswesen nach Ganshof: das flämische Lehnsrecht, ca. 1000-1305" (D. Heirbaut)


Andere recent verschenen rechtshistorische publicatie: mijn promotor publiceerde een overzichtsartikel over het Vlaamse leenrecht (waarvoor hij een van de grote specialisten is) in het gerenommeerde Duitse Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte (Germanistische Abteilung), onder de titel "Zentral im Lehnswesen nach Ganshof: das flämische Lehnsrecht, ca. 1000-1305" (Band 128, pp. 300-347). Wie een up-to-date en wetenschappelijke synthese zoekt van het Vlaamse leenrecht, weet dus voortaan waar kijken.

TIJDSCHRIFT: Pro Memorie. Bijdragen tot de Rechtsgeschiedenis der Nederlanden XIII (2011/1) (ISSN 1566-7146)







(afbeelding: Verloren)

In de recentste aflevering van het tijdschrift Pro Memorie verscheen een uitgebreidere versie van prof. Wijffels' (UCL/Leiden/CNRS Dijon) inleiding op de recentste Rencontres d'histoire du droit de la Fondation Biermans-Lapôtre (afgelopen mei), onder de titel "Justitie en behoorlijk bestuur: Hans Vredeman de Vries' schilderijen in het stadhuis van Danzig (Gdánsk)" (pp. 103-118). Alweer een reden om een abonnement te nemen op dit Belgisch-Nederlandse tijdschrift (zie ook een kleine recensie van uw dienaar, waarin de lijvige Ripperda-biografie van Sytze van der Veen vanuit rechtshistorisch oogpunt wordt bekeken).

Nieuwe website Rechtsgeschiedenis.be



Collega Sebastiaan Vandenbogaerde heeft de site www.rechtsgeschiedenis.be, de webstek van het Gentse Instituut, in een nieuw kleedje gestoken. Voor alles wat u altijd al had willen weten over rechtshistorische couranten of causerieën, of over het menselijke raderwerk van deze wetenschappelijke machine.

maandag, september 26, 2011

Zetels peiling Libre



Vandaag brengt La Libre Belgique een nieuwe barometer uit. Jammer genoeg kon men niet voorzien dat een communautair akkoord ten tijde van publicatie een heel stuk waarschijnlijker zou zijn dan tijdens de afname van de peiling.

Ik heb geprobeerd de zetels te verdelen uitgaande van een splitsing van BHV. Aangezien het echter helemaal niet duidelijk is:
- hoe de inwoners van de zes faciliteitengemeenten zullen stemmen
- of er een Franstalige eenheidslijst komt in Halle-Vilvoorde
- of er een Nederlandstalige eenheidslijst komt in Brussel

Ben ik ervan uit gegaan:
- dat de Franstalige stemmen in de rand verloren zijn (wat niet zo zal uitdraaien, de inwoners van de zes faciliteitengemeenten kunnen en bloc in Brussel meestemmen, of een FDF-lijst kan in heel Vlaams-Brabant opkomen; MR staat hier dus ondergewaardeerd)
- dat de Nederlandstalige stemmen in Brussel verloren zijn (wat wél waarschijnlijk is)

Ook geen rekening mee gehouden: de splitsing van het kartel MR-FDF.

Ter herinnering: Franstalige stemmen in de kantons Halle-Vilvoorde (Asse, Halle, Lennik, Meise, Vilvoorde, Zaventem, 2010):
Ecolo 10.355
PS 16.391
cdH 10.614
MR 33.081 (dat is al bijna genoeg voor een zetel; ofwel in HV, ofwel in Brussel)
PP 4.925
FN 912
Samen 76.278 (min of meer twee zetels)

(Maingain haalt in deze kantons 12.330 van zijn 62.000 voorkeurstemmen; dat is 20%, maar ook niet meer dan dat; Onkelinx heeft er amper iets te verliezen: 4.546 van de 40.600, ongeveer 12%; Milquet 4.910, of 15%; De Wever haalde voor de Senaat in dezelfde kantons 65.515 stemmen, dat is drie keer zoveel als de drie Franstalige kopstukken samen...)

De twee nieuwe kieskringen Vlaams Brabant en Brussel krijgen elk een deel van de 22 BHV-zetels: 12 voor Brussel (459.593 stemmen), 10 voor Halle-Vilvoorde (374.513).

Er is evenmin rekening gehouden met het bureau voor Belgen in het Buitenland (dan wel degenen onder hen die ervoor gekozen hebben in BHV te stemmen). De impact hiervan was verwaarloosbaar in 2010. Door de aangekondigde versoepeling van de procedure (concessie voor de MR) zouden er meer kunnen opduiken bij een volgende verkiezing. In 2007 ging het om 16.000 stemmen (nog geen halve zetel), in 2010 om amper 8.300 (waarvan 28% MR).

Het hele verhaal gaat uiteindelijk maar over één of twee zetels, dus zoveel maakt het uiteindelijk niet uit.

Cijfers (om Bart Maddens wat te jennen, onderverdeeld per gewest):
Vlaanderen
Groen 5 (=)
sp.a 13 (=)
cd&v 14 (-3)
N-VA 39 (+12)
open VLD 10 (-3)
LDD 0 (-1)
VB 8 (-4)

Brussel
Ecolo 2 (=)
PS 4 (=)
cdH 2 (=)
MR 4 (gezien de splitsing van het kartel: misschien 2 voor FDF ?) (-1)

Wallonië
Ecolo 7 (+1)
PS 22 (=)
cdH 7 (=)
MR 13 (-1)

Per provincie (in Vlaanderen):
West-Vlaanderen
groen 1 (=)
sp.a 3 (=)
cd&v 3 (-1)
N-VA 6 (+2)
openVLD 2 (=)
LDD 0 (-1)
VB 1 (=)

Oost-Vlaanderen
groen 1 (=)
sp.a 3 (=)
cd&v 3 (=)
N-VA 8 (+2)
openVLD 3 (-1)
VB 2 (-1)

Antwerpen
groen 2 (=)
sp.a 3 (=)
CD&V 3 (-1)
N-VA 11 (+3)
openVLD (-1)
VB 3 (-1)

Limburg
groen 0
sp.a 2 (=)
cd&v 2 (-1)
N-VA 6 (+2)
openVLD 1 (=)
VB 1 (=)
(hier zitten cd&v, vld, vb en vooral sp.a allemaal dicht bij de laatste N-VA-zetel; in geval van een sp.a-groenkartel -eeuwig probleem in de "groene" provincie waar er nooit een groene zetel is- geldt opnieuw dat er bijna automatisch een zetel méér komt voor rood en groen, en een minder voor N-VA)

Vlaams-Brabant
groen 1 (=)
sp.a 2 (=)
cd&v 3 (=)
N-VA 8 (+3)
openVLD 2 (-1)
VB 1 (-1)
(als je vroegere en huidige zetels vergelijkt, komt het niet overeen => Franstalige stemmen Halle-Vilvoorde buiten beschouwing gelaten; uitgangspunt zijn zetels uit BHV en Leuven in 2010, ervan uitgaande dat Nederlandstaligen in Brussel toch geen zetels halen)

zondag, september 18, 2011

Tour d'horizon 2012: Gent

Tour d'horizon
Overal te lande zoemen de geruchten rond over de gemeenteraadsverkiezingen van binnen een dik jaar. De trouwe volger van deze blog weet dat uw dienaar een lichte voorkeur heeft voor retrospectieve en eerder kwantitatieve analyses. Hoe beperkt de voorspellende waarde van een dergelijke benadering ook mag zijn, het is altijd een van de betere manieren om wat houvast te hebben bij het interpreteren van opduikende roddels en strategieën.

(overigens wijzen ook de Google Analytics-statistieken van deze blog uit dat de populairste artikels in deze categorie vallen)

Gemeenteraadsverkiezingen hebben een langere spanningsboog dan die voor de andere niveau's. Bijgevolg probeert men altijd in (provinciale) nationale of Vlaamse campagnes, waar de uitslagen kunnen veranderen zoals de wind draait, de herbevestiging van de inplanting van deze of gene partij in haar politieke "fief" te zien. Gent wordt zo al een paar verkiezingen lang gezien als een plaats waar de CD&V het moeilijk heeft (eigenlijk merkwaardig, want de CVP was heel lang de grootste partij in Gent), waar paars geboren is en dus ook standhoudt en waar het Vlaams Belang het eerste is teruggedrongen.

In 2006 was de uitslag als volgt:
groen 6
sp.a-spirit 17
cd&v-nva 8
openvld 9
vb 6


Iedereen vraagt zich af of de tendens zich verderzet in 2012, dan wel of de nationale politiek, via Siegfried Bracke als nieuw-Vlaams koekoeksjong, de Gentse kaarten komt verstoren. Om zich te wapenen tegen een sterk N-VA-resultaat -en om een statement te maken tegen de gang van zaken in de nationale politiek- hebben sp.a en groen! de krachten verenigd (zie eerder op deze blog).

1. Partijen
In 2010 kregen we deze uitslag bij de Kamerverkiezingen in het kanton Gent:
PVDA+ 3.055
groen! 21.567
sp.a 30.068
CD&V 16.039
N-VA 33.457
openVLD 25.401
LDD 4.521
Vlaams Belang 15.791

Als je dit naar zitjes in de gemeenteraad zou vertalen (wat voor alle duidelijkheid een louter fictieve oefening is; kiezers werden niet gevraagd om zich uit te spreken over het stadsbeleid), zou dat het volgende geven:

Groen! 8 (+ 2)
sp.a 11 (-6)
CD&V 5 (-)
N-VA 13 (-)
openVLD 9 (=)
LDD 0 (=)
VB 5 (-1)
 
Een samengaan van sp.a en groen! verandert de situatie:
sp.a-groen 21 (+2)
CD&V 5
N-VA 12 (-1)
openVLD 8 (-1)
VB 5


Dat ziet er dus niet slecht uit als tactische zet:
- op 51 zetels zijn 26 genoeg voor een meerderheid. sp.a-groen-cd&v heeft die (26). sp.a-groen-openVLD (29) ook. De zetelverdeling gaat bovendien uit van de uitslag uit 2010, waar geen "burgemeestersbonus" of beleidsbonus voor sp.a in wordt verrekend. Neem je de uitslag van 2006, dan is zelfs een absolute meerderheid niet onmogelijk.
- Het gevaar van de kartelstrategie steekt misschien in een monsterverbond, maar dan moet iederéén samen (dus ook het VB). Zonder VB komt een "rechtse coalitie" aan 25 zetels. Eentje tekort. In alle andere scenario's wordt de coalitie gebouwd rond de "progressieve as".

2. Personen




(alle cijfers afgerond naar het onderliggende hondertal, om de tekst leesbaar te houden)
- sp.a: sterk team in de breedte
sp.a haalde in 2006 collectief erg sterk uit, maar dat werd ook onderbouwd door hoge persoonlijke scores: het succes van de lijst is gesteund op meerdere pijlers, niet enkel op één kopman/-vrouw. Negen kandidaten scoorden boven de 2.500 stemmen: Termont (19.800), Beke (8.400), Freya Van den Bossche (4.700), Karin Temmerman (4.700), Martine De Regge (4.000), Ruddy Coddens (3.500), Tom Balthazar (3.400) en Resul Tapmaz (2.700).

Dit werd enkel bevestigd in 2009. Hoewel het verschil in de verkiezingsuitslag tussen de Vlaamse en gemeenteraadsverkiezingen zeer groot was (17.000 minder, dat is een goed derde: van boven de dertig naar 21%), haalden nog drie sp.a'ers zeer hoge scores: Freya Van den Bossche (10.257), Daniël Termont (5.951) en Fatma Pehlivan (5.339). Op de Europese lijst haalde Anne Van Lancker 4.100 stemmen, Tom Balthazar 3.600, Marleen Temmerman 2.100.

2010 ging verder op dezelfde lijn: Daniël Termont werd net niet rechtstreeks verkozen voor de kamer (6.400 stemmen, meer dan lijsttrekker Dirk Van Der Maelen), Karin Temmerman haalde 5.400 stemmen (als tweede op de lijst). Resul Tapmaz steeg van 2.780 naar bijna 4.000. Voor de Senaat was het resultaat van Marleen Temmerman (5.600) uitstekend.

-groen
Het verhaal was initieel anders bij groen, maar uiteindelijk zijn ook daar meerdere stemmentrekkers naar boven gekomen. Traditioneel (nationaal) vallen er niet veel voorkeurstemmen bij de ecologisten. Gents boegbeeld Vera Dua vormde daar altijd een uitzondering op, en had voor de laatste keer als lijsttrekker nog 8.200 stemmen. Ongeveer even goed als Frank Beke (uittredend burgemeester). Als lijstduwer in 2009 sprong ze nog over de lijsttrekker (3.000 tegenover 2.400 voor Filip Watteeuw). 

Toch haalde de nieuwe groene generatie haalde toen ook al relatief veel stemmen, wat zich doorzette in 2010: Elke Decruyenaere 2.300 => 3.600, Stefaan Van Hecke (verdienstelijk kamerlid sinds 2007, lijsttrekker in 2010) 3.000. Nog vier andere kandidaten haalden meer dan 1.000 stemmen (Cengiz Cetinkaya, Marijke Pinoy, Filip Watteeuw en Tine Heyse).

- cd&v: pas op voor vallende brokstukken
Vreemd voor een grote stad als Gent, maar er lijken nog maar twee personen over te schieten (hoewel je met de verdeeldheid in de gemeenteraadsfractie natuurlijk nooit zeker bent of die effectief nog zin hebben om zich verkiesbaar te stellen). Filip Van Laecke (7.100 in 2006, 3.200 in 2010) en Veli Yuksel (2.700 in 2010, 5.000 in 2009). Geen idee of "zuster Monica" (1.200 in 2009, 2.600 in 2006) nog mee doet. Tony Van Parys (4.400 in 2006) lijkt de actieve politiek toch wel verlaten te hebben. Anne Martens haalde in 2009 nog 1.200 stemmen op de Europese lijst (2.000 in 2006).

Even ter vergelijking: in 1976 (eerste verkiezingen na de fusie) haalde de CVP in Gent 32,54%, in 1982 29,05%. Zes jaar later (eerste paarse coalitie) 26,76%. In 1994 21,56%, in 2000 gaat het onder de 20%... bij de kamerverkiezingen van 2010 komt er amper nog 10,6% uit. Op een kwarteeuw is het resultaat van de christen-democratie in Gent door drie gedeeld.

- N-VA
Gezien de kartellijst met CD&V vond ik maar twee mensen (met een goede score) terug in 2006: Helga Stevens (1.900, 2.400 in 2009, 2.200 in 2010) en Elke Sleurs (1.000; 700 in 2009, 2.200 in 2010). 

Veel zal dus afhangen van de mate waarin Siegfried Bracke zich bij de lokale bevolking kan presenteren als een geloofwaardig beleidsalternatief (12.000 stemmen in 2010; toch niet weinig: lijsttrekker Freya Van den Bossche haalde er een jaar eerder bijna 2.000 minder). De VRT-nieuwsdienst leiden is toch iets anders dan de stad van Keizer Karel. 

De toenmalige VU zat in 1994 aan ongeveer 4% in Gent. Het is wel duidelijk dat het N-VA-publiek nu helemaal anders samengesteld zal zijn: misnoegde VB-kiezers, misschien voormalige CD&V'ers en VLD'ers... en natuurlijk een pak mensen die niet in die hokjes thuishoren.

- openVLD
De Gentse liberalen zijn van kopman gewisseld: in 2012 trekt Mathias De Clercq de lijst. Een zeer sterke persoonlijke prestatie in 2010 (11.448 stemmen, de enige die wat in de buurt van Bracke zat) kan hoop geven. Maar het lijkt onwaarschijnlijk dat men terug burgemeesterambities kan hebben, zoals bij de vorige "paarse" gemeenteraadsverkiezingen. Het gat met sp.a-groen lijkt onplugbaar. Bovendien zat Termont in 2009 en 2010 niet echt zelf in de match met lijsttrekkers Bracke en De Clercq.

Gentenaar buiten-categorie Guy Verhofstadt scoorde het driedubbele van bijvoorbeeld Mathias De Clercq en Freya Van den Bossche: 31.000 stemmen op de Europese lijst. Tenzij ik verkeerd gekeken heb, waren er verder in 2009 noch 2010 belangrijke Gentse persoonlijke vld-scores. Ex-Gentenaar Fientje Moerman ging vlot boven de 4.300 stemmen voor het Vlaams Parlement. Sas Van Rouveroij haalde 3.500 stemmen (en is nu sinds kort Vlaams oppositieleider.

In 2006 duwde Guy Verhofstadt de lijst stevig (bijna 8.000 stemmen, cf. legendarische foto op het bankje). Ook Christophe Peeters (bijna 3.400) en Geert Versnick (2.400) "scoorden".

Samengevat
Over Gent valt eigenlijk niet zoveel te zeggen. De kaarten lijken al sterk gedeeld door de oprichting van het sp.a-groenkartel. De meeste individuele stemmentrekkers zaten tot nu toe bij rood, of (in mindere mate) bij blauw. Een monsterverbond tegen het "links kartel" maakt eigenlijk bijna geen kans: de aanwezigheid van Vlaams Belang is hoe dan ook delicaat, bovendien lijkt de Gentse vorm van liberalisme toch niet compatibel met het harde nationalisme van N-VA (om nog maar over het VB te zwijgen).

woensdag, september 14, 2011

Geen regels voor de sterken

Van wie komt de volgende uitspraak ?
"Il est inconcevable qu'une Société de mille personnes au plus, qui sont presque tous Bourgeois de quelque Ville de Holande, responsables en leurs biens & en leurs vies à la Jurisdiction civile & ciriminelle du Magistrat, & qui ont pour Chefs, ou plûtôt pour premiers Administrateurs, dix sept Hommes, soumis comme eux à la Puissance Souveraine, & Municipale de la Province, & de la Ville, où ils habitent [...] forment une République, formidable à tous les Princes."

Een stuk uit een tirade tegen het internationale grootkapitaal van Jean-Luc Mélenchon of Olivier Besancenot ? Een discours van Arnaud Montebourg, PS-kandidaat van de "demondialisatie" ?

Mis.

Een zin van Jean Du Mont de Carelskroon (1667-1727), Keizerlijk historiograaf en vermaard verdragencompilator, die zich in 1726 (anoniem) uitlaat over de verstikkende almacht van de Hollandse Handelscompagnieën. In theorie onder de wet, in de praktijk erboven. Op papier gelijk met de bemanning op het dek, in de feiten aan het stuur van het schip van staat, wiens bestuurders slechts stromannen zijn. Geglobaliseerde elites die zich in de feiten boven de openbare macht bevinden, het is allemaal niet nieuw...

zaterdag, september 10, 2011

PPDA M'A TUER


De campagne voor de primaires draait nog een paar weken, debatten tussen de kandidaten moeten nog komen, maar... de perspectieven voor een socialistische overwinning in 2012 lijken toch een stuk minder optimistisch dan vorig jaar.

Alle hoop lag tot voor kort bij Martine Aubry, als ernstig en onaantastbaar alternatief voor DSK. Helaas voor haar hangt ze in de peilingen een stuk achter François Hollande te bengelen. Nu goed, peilingen zijn relatief, aangezien men zelfs niet weet wié zal gaan stemmen bij de primaires op 9 en 16 oktober, die openstaan voor alle linkse sympathisanten.

Hollande is nochtans geen verbluffend sterke kandidaat. De eeuwige wauwelaar heeft nooit een sterk standpunt ingenomen over eender welk thema en was tien jaar lang een zeer bleke "premier secrétaire" van een verdeelde PS (1997-2007).

Daartegen zou je toch gemakkelijk moeten kunnen winnen. Vooral met de steun van de meeste grote PS-kanonnen (Bertrand Delanoë, Pierre Mauroy, Laurent Fabius, Elisabeth Guigou, Jean-Christophe Cambadélis) en opkomende talenten (Anne Hidalgo, Bruno Julliard).

Maar neen ! Aubry is geen echte campaigner en heeft moeite om echt enthousiasme los te weken bij de basis. Sinds de start van het nieuwe schooljaar zijn ook de Guignols de l'Info terug. Wat begon als een ietwat overdreven karikatuur ("Face à Martine Aubry, même un cochon peut être élu") begint nu toch wel erg op de realiteit te lijken. Aubry's eerste grote meeting in Toulouse wordt door alle observatoren gezien als een weinig begeesterende flop. Le Petit Journal (de andere satirische gesel van Canal+) wist aan te tonen dat er aan de deur geselecteerd werd tussen jongeren en minder jongeren (om mooie tv-beelden te krijgen). In flagrante tegenspraak met het discours van de kandidate. De houterige en vervelende Aubry wordt nu opgevoerd als een running gag.

Wat is het belang van een dergelijk programma ? Het beslist geen verkiezingen op zich, maar zet wél de toon voor de campagne. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat Balladur in 1995 in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen gewipt is door de beeldvorming in de veel bekeken poppenshow. Aubry heeft bovendien het nadeel dat haar vervelende en ellenlange toespraken inderdaad zelfs de meest overtuigde supporters doen indommelen...

Bijgevolg stelt zich de vraag: wie van deze bende weinig overtuigende kandidaten (om nog maar over de compleet doorgeslagen Ségolène Royal te zwijgen) kan Sarkozy -onvergelijkbaar campagnebeest- of een van de centrumkandidaten (bijvoorbeeld Jean-Louis Borloo) de baas ? Aubry draagt al mijn persoonlijke sympathie weg, maar ik vrees dat ze de campagne gewoon niet aankan.