maandag, april 23, 2012

Parijs: 'drie swing states' naar Hollande

(bron: libération.fr)

Altijd boeiende kaart: de electorale geografie van Parijs-stad (20 arrondissementen). De clichés worden bevestigd: traditioneel rechts blijft traditioneel rechts, links ook. Maar: de swing states op de Parijse electorale kaart (IV/V/XIV/IX) staan dit keer duidelijk in het PS-kamp. Parijs komt meteen voor het eerst in het rood voor de presidentsverkiezingen.

Rechts:
-XVIe (rijke oude dametjes, OESO): Sarko 64,85%, Hollande 14%
-VIIIe (wijk van het Élysée, ambassades): Sarko 58,28%, Hollande 17%
-VIIe (Rachida Dati, Champ de Mars, Parlement, Matignon): Sarko 58,18%, Hollande 18%

Het Ve (fief van Jean Tiberi, opvolger van Chirac als burgemeester van Parijs, betrokken in diverse schandalen) is naar links gekanteld. Sarko had er met 33% nog de eerste plaats in 2007, nu is dat Hollande met 35%. Ook het IVe (Marais/Hôtel de Ville) ging over (34% Sarko in 2007 <=> nu 35% Hollande).

Links:
-XXe (populair): Hollande 43%, Sarko 19%
-XVIIIe (populair, Montmartre): Hollande 43%, Sarko 18%
-IXe: Hollande 42%, Sarko 20% (<=> in 2007 stond Sarko hier nog op 1, met 35%)
-XIe (Bastille): Hollande 42%, Sarko 22%
-XIXe (populair): Hollande 41%, Sarko 22%
-XIIIe (BnF): Hollande 40%, Sarko 22%
-IIIe (Marais): Hollande 40%, Sarko 28%

Le Pen doet het slecht in Parijs, overigens.

Uitslagen


 (bron: Le Figaro)
1.
Wat een sfeerbederver, de uitslag van Marine Le Pen gisteren. Moeilijk voor te stellen dat de anti-vreemdelingenpolitiek van de afgelopen vijf jaar (circulaires die buitenlandse studenten verbieden in Frankrijk te werken, massale uitwijzingen, constante uithalen naar vreemdelingen, ministers die veroordeeld worden voor racistische beledigingen) nog niet radicaal genoeg zijn voor 17,9% van het electoraat....

Sarkozy haalt uiteindelijk ook nog veel stemmen (27,18%), anderhalve procent onder de (bijzonder goede) uitslag van Hollande (28,63% = drie procent beter dan Ségolène Royal in 2007, vijf procent beter dan Jospin in 1995, 12 procent beter dan in 2002). Uiteindelijk verliest Sarkozy niet zo veel tegenover 2007 (4%) en haalt vooral Hollande een zeer mooie uitslag, in de categorie van Mitterrand.

Ik hoopte dat Bayrou (9,1%) overbodig zou worden. Wie zegt links noch rechts te zijn, is uiteindelijk toch altijd rechts, wat ook in 2007 duidelijk was. De kans is zeer groot dat Bayrou volgende week na het debat zich achter Sarko schaart, al was het maar om goed geplaatst te zijn bij een eventuele splitsing van de UMP tussen 'la droite populaire' (dicht bij het FN) en beschaafd rechts in de gaullistische traditie.

2.

 

Le Figaro brengt een interessant kaartje met de departementen die gekanteld zijn (eerste plaats):
- de PS wint er 35 bij ten opzichte van 2007 (o.a. Parijs voor de eerste keer, de Nord en de Pas-de-Calais werden heroverd; Royal hield in 2007 enkel het Zuid-Westen en Bretagne over, waar men traditioneel links stemt)

- de UMP wint niets
- het FN wint de Gers in het Zuid-Oosten, traditioneel een nogal "zwarte" regio


Frankrijk ziet dus er een stuk roder uit dan in 2007. 

3.
De uitgangspositie van Hollande blijft sterk, ook al had ik dus liever Mélenchon (11,11%) en Joly (2,3%) wat hoger gezien. De sterk gecompliceerde uitslag kan vertaald worden in een tweede-ronde uitslag via de Fondapol-simulator, die toelaat om het electoraat van de eerste ronde te herverdelen (links/rechts/onthouding). 

Bij een toepassing van de simulator op de uitslag van gisteren kom ik zowaar op... 50/50 tussen Hollande en Sarkozy:
- de kiezers van Arthaud (0,56%), Poutou (1,1%), Joly (2,3%) en Mélenchon (11,1%) gaan aan 90% voor Hollande, 10% blijft thuis
- de Cheminade-kiezers verhuizen terug naar de planeet Mars
- Nicolas Dupont-Aignan (1,8%) en Le Pen (17,9%) gaan aan 60% naar Sarkozy, de rest blijft thuis (30%) of gaat (10%) naar Hollande (Het FN-electoraat zal grotendeels naar Sarkozy gaan, maar een aanzienlijk deel (30% volgens exit-polls gisteren) zal thuisblijven)
- Bayrou splitst in het voordeel van Sarkozy (60%), 20% blijft thuis en evenveel gaat voor Hollande

De peilingen gisteravond gaven 54/46 voor Hollande aan. Wat zou betekenen dat ook (extreem-)rechtse kiezers voor hem willen stemmen, uit afkeer voor Sarko.

zaterdag, april 21, 2012

'Exit-poll'

Nu de officiële campagne beëindigd is, wordt er nog wat nagepraat in de Franse media over de publicatie van de verkiezingsuitslag zondag. In Frankrijk gelden strikte regels. Zo mag er vandaag en morgen geen campagne gevoerd worden en staan strenge boetes (boven de 100 000 euro) op het bekendmakingen van schattingen voor acht uur.

Reden ? Heel eenvoudig: in de steden blijven de stembureau's open tot dat moment. Enkel in de plattelandsdistricten zijn ze dicht om zes uur of half zeven. Het zoals het bij ons verboden is om indicaties over de uitslag te verspreiden voor iedereen gestemd heeft, mag je ook in Frankrijk het stemgedrag niet beïnvloeden op de verkiezingsdag zelf. Vooral in een verkiezing met twee rondes, waar zondag 8 van de 10 kandidaten moeten afvallen, kan strategisch stemgedrag belangrijk zijn. Zo kan je toch nog op Mélenchon of Le Pen stemmen, als je zeker bent dat Hollande of Sarkozy hun doelstellingen behaald hebben. Of omgekeerd: de kandidaat in nood snel-snel redden.

Jean-Michel Apathie, die ik bijzonder apprecieer omwille van zijn ochtendlijke interviews, waarin hij altijd kritisch is, zowel tegenover linkse als rechtse genodigden, stelt zich in dit debat op aan de kant van de Franse wet. Hij vindt dat buitenlandse media die ook zouden moeten respecteren, uit pure courtoisie. 

Om te vermijden dat, zoals in 2007, de RTBf de uitslag al de ether (en het net) ingooit om half zeven, is afgesproken tussen de peilingbureau's dat niets mag worden gecommuniceerd naar buitenstaanders, ook niet informeel, voor acht uur. Hopelijk lukt dat. De bekendmaking met de wegtikkende seconden om acht uur is een televisie-hoogtepunt dat veel pluimen verliest door lekken op voorhand. Het is altijd een mooi spektakel hoe plots de steunpilaren van de belangrijkste kandidaten (die de uitslag natuurlijk al kennen van 18:30) hun eerste strategieën voor de tweede ronde of voor allianties met de overgebleven kandidaten, komen verkopen, wanneer de bom gevallen is.

Nu goed: hoe kan het eigenlijk dat die uitslag al om 18:30 kan vastliggen, terwijl de tientallen miljoenen (papieren!) stembiljetten nog lang niet geteld zijn ? In België duurt het vaak tot een stuk in de nacht voor bijvoorbeeld de uitslag van het kanton Gent binnen is. Apathie legt op zijn blog uit hoe de peilingbureau's werken voor de 'estimations de sortie des urnes' (exit-poll, niet te verwarren met een peiling), die een onberispelijk track record hebben.

donderdag, april 19, 2012

'I am not dangerous'


 Interessante lezing van Dominique Moisi (IFRI, een van de meest geconsulteerde Franse experten in de Anglo-Amerikaanse wereld) afgelopen maandag voor Chatham House over de présidentielles. In het publiek onder andere de redacteur van The Economist die eerder Sarko en Hollande in le déjeuner sur l'herbe op de cover zette met de titel "A country in denial - the West's most frivolous election". 

Ik ga akkoord met de analyse: Hollande wint, door persoonlijke, emotionele rejet van Sarkozy bij brede categorieën van de bevolking; eens aan de macht, voert hij een gematigd beleid, met aandacht voor sociale rechtvaardigheid, hoewel de ondertoon (het publiek terwille ?) nogal denigrerend is ten opzichte van de economische oriëntatie van de PS. 

Hollande bracht een tijd terug een bezoekje aan Ed Milliband, en eerder nog aan de financiële wereld. Hij zou er verteld hebben "not dangerous" te zijn. Prompt hernomen door Mélenchon als "votez pour moi, because I am véry dangerous" (helaas laten de lettertekens van dit bericht niet toe om de juiste intonatie en klemtonen weer te geven). 

Moisi herhaalt uitentreure dat Hollande een sociaal-democraat is (wat natuurlijk klopt), om zijn voorgenomen beleid te verdedigen. Frankrijk zou helemaal niet 'in denial' zijn, maar zeer goed beseffen dat er nu enkel offers komen, en dat die maar beter gebeuren onder een rechtvaardig bewind. 'Met deze man geen avonturen'. De fiscale emigratie naar België of Zwitserland zal meevallen. Hollande is eigenlijk Europeser dan Sarkozy. En geniet (in de interpretatie van Moisi) het meeste steun in Engeland, waar de financiers niet zouden kunnen kiezen tussen iemand die onhoudbare beloftes doet (Hollande) en iemand die in het verleden bewezen heeft de zijne toch nooit na te komen (Sarko).

Integraal terug te vinden hier en hier (Q&A achter, met onder andere een vraag van de Belgische ambassadeur in Londen).

woensdag, april 18, 2012

Volgtip militaire geschiedenis

Volgtip: de blog 'Skulking in Holes and Corners' van Jamel Ostwald, auteur van een bijzonder interessant boek over Vauban als offensieve belegeraar en spreker op het congres 'Louis XIV Outside/In: Reactions and Responses to the Sun King beyond France', waaraan ik binnen een paar weken deelneem.

dinsdag, april 17, 2012

Meeting Hollande Lille

Vanavond naar Rijsel afgezakt met een groep Belgische jongeren om er de meeting van François Hollande bij te wonen. Opvallend veel applaus voor de eerste minister 'outre-Quiévrain', die met een uitgebreide (Belgische) PS-delegatie op de eretribune zat. 

Hollande's toespraak was goed (lang ingeleid door Aubry, overigens). Naast het obligate programmaluik reageerde de kandidaat scherp op de meeste gelanceerde ballonnen van de afgelopen dagen. Benieuwd hoe het zondag uitdraait.

L'État blessé (Jean-Noël Jeanneney)


In de laatste week voor de verkiezingen komt nog een nieuw boek aan bod (naast dat van Anne Lauvergeon): het incrowd-gerichte essai L'État blessé van de voor de lezers van deze blog niet onbekende Jean-Noël Jeanneney.. Hij richt zijn kritiek op de regeerstijl van Sarkozy en zijn gebrek aan respect voor de democratische instellingen van de Republiek. Dit 'pleidooi voor Montesquieu' wil de scheiding ter machten herstellen, met onafhankelijke tegengewichten voor de president, in de persoon van robuuste magistraten, academici en parlementairen.

Een kort maar kritisch interview met de auteur op de parlementaire zender LCP staat hieronder ingeklemd (vanaf 32:00). 

Vous devez installer Flash pour voir ce contenu.

Cijfer van de dag


Volgens een peiling van Ifop (peilingbureau dat dicht staat bij de UMP, nog in handen geweest van Laurence Parisot, nummer 1 van het Franse VBO), is 36% van de Fransen tevreden over Sarkozy. Op vijf dagen van de eerste ronde lijkt dit wel erg 'over en uit'. Zie hier.

Afgelopen zondag hielden Hollande en Sarkozy openluchtmeetings in Parijs. Beide pretendenten maakten gewag van 100 000 aanwezigen. Alvast in het geval van Sarkozy worden daar grote vraagtekens bij geplaatst (zie de Mediapart-blog), met foto's van lege stukken van de Place de la Concorde. Het applaus voor François Fillon zou groter geweest zijn dan voor de president, maar zijn interventie is niet weerhouden op de internetsite van de kandidaat. De UMP geeft de indruk al ruzie te maken over Sarkozy's opvolging.

Benieuwd wat dat vanavond geeft in het Grand Palais van Rijsel.

maandag, april 16, 2012

Commerce between Most Sacred and Catholic Majesties


During the redaction of my PhD (a tough but necessary process), I occasionally come across commercial or maritime texts, such as the Treaty of Navigation and Commerce between Charles VI and Philip V, concluded at Vienna, 1 May 1725 (Corps Universel Diplomatique du droit des gens, VIII/2, nr. XXXVIII, 114-121). This treaty constituted the economic part of the so-called 'Ripperda'-treaty, whereby the Habsburg Emperor and the Bourbon King of Spain concluded a monster alliance (see elsewhere). In practice, they walked away from the Congress of Cambrai (1722/1724-1725), somewhat unexpectedly stabbing France and Great Britain (mediators at the said multilateral conference) in the back.

The commercial clauses infuriated Britain (as always). At the 1713 Peace of Utrecht, Britain had become the prime trade partner of 'Old Spain' and its colonies. The former where of vital importance in 17th-18th century economic thought: the circulation of wealth in Europe was seen as a zero-sum game. Only the colonies brought a yearly surplus. Seizing the stream of gold from America and India amounted to de facto control of the continent.

When Emperor Charles VI surprisingly concluded peace with Spain, he obtained considerable economic privileges. Philip V now willingly accorded an equal rank to the subjects of the Emperor, who never had been very active in overseas commerce until Charles' decision to create companies at Ostend and Trieste. Charles was the sovereign of the current Belgium. His subjects had established the successful East India Trading Company (1722). Ships from Ostend came back from the East Indies with cheap tea, breaking market prices in Holland and Britain. At Cambrai, Britain asked for the abolition of the company. Secretly, The Hague and London even plotted to attack and destroy the port and harbour of Ostend.
It is very interesting to note how elaborate the commercial treaty was. It foresaw dispute settlement procedures, consular and diplomatic protection, seizure and customs limitation rules, property protection rules and embryonic 'human rights' (framed in the Ancien Régime-terms of 'liberty' and 'privilege') for Charles' subjects ('Belgian', Italian, German, Austrian, Bohemian, Hungarian...). The document granted legal security and limits import taxes in Spain, a flat rate replacing all external and internal duties. It tried to define contraband (which gave rise to numerous maritime disputes throughout the Early Modern period) and settled rules for inheritance. The treaty runs over 47 articles and highlights thus materially the importance of economic aspects in the droit public de l'Europe, creating an ad-hoc medley of public international, private international, tax law, civil procedure, tort and contracts, as the wordle should illustrate.

vrijdag, april 13, 2012

"Low cost" kernenergie, ook voor Khadaffi


Bijzonder interessant interview met Anne Lauvergeon, de ex-CEO van Areva (Frans staatsbedrijf dat overal ter wereld kerncentrales bouwt) op France inter. Benoemd door Mitterrand en dus (al dan niet tegen haar wil) links geëtiketteerd, verliet deze vrouw in 2011 haar post. De pers bracht regelmatig verhalen over moeilijkheden tussen haar en de entourage van de president, die herhaaldelijk lekte dat ze ontslag zou nemen, om haar te destabiliseren. De Canard Enchaîné bracht een paar maand terug uit dat ze thuis was bespionneerd door de inlichtingendiensten (zie ook hier). Vorige week bracht ze een boek uit over de machtspraktijken van de clan rond Nicolas Sarkozy (La femme qui résiste).



Sarkozy benoemde bij zijn aantreden zijn goede vriend Henri Proglio tot CEO van EDF (staatsbedrijf, beheert de 58 Franse kernreactoren, grootste energiegroep ter wereld). In de stijl van Pierre Mariani (Dexia) werd een niet-expert binnengeleid in een bedrijf dat hij niet kende. Gevolg: Proglio (HEC-product, en geen ingenieur zoals de rest) regeerde met consultants, tegen de EDF-hiërarchie in. En stak regelmatig Lauvergeon stokken in de wielen. In haar boek veegt Lauvergeon (oud-leerling van de prestigieuze École normale supérieure en de École des mines) de vloer aan met de benoemingspolitiek van de president, die doet denken aan cliëntelisme uit de beste Ancien Régime-dagen. Incompetente mensen worden benoemd op basis van hun persoonlijke loyauteit. Volgens Lauvergeon met desastreuze gevolgen.


Het Elysée zou zo, vlak voor de revolutie in Libië, nog een prioriteit gemaakt hebben van de verkoop van een kerncentrale aan het regime van Khadaffi (cf. satirisch filmpje van de Guignols naar aanleiding van het bezoek van Khadaffi aan Parijs in 2007). Volgens Lauvergeon wou Proglio doen aan 'du nucléaire bas de gamme'. Versta: low cost kernenergie, met een minimumaandacht voor veiligheid. Tegen de Franse traditie van overheidsgefinancierde, maar veilige kerncentrales. Met andere woorden: Proglio wou zo veel mogelijk winst maken op low-cost centrales in het buitenland (als je iets in Frankrijk bouwt, kan je als exploitant de winst nog decennia binnenrijven; 'commercial man' Proglio geeft dit voordeel op bij bouw van een centrale, maar compenseert door een marge te nemen op de veiligheid). Je zou denken dat een groene anti-kernenergiemilitante aan het woord is, maar de CEO van een groot nucleair bedrijf zegt het zelf: in Fukushima zie je wat de aanpak van Proglio kan geven...

Ze heeft grote problemen met het Khadaffi-dossier, precies omwille van de veiligheidsvoorwaarden (wie kan in een dergelijk regime de centrale stilleggen wanneer er gevaar is voor de volksgezondheid ? controle via de pers of de publieke opinie is zo goed als onbestaande).

(zie ook de passage van Anne Lauvergeon op Le Grand Journal,  Frans equivalent van De Laatste Show)

maandag, april 09, 2012

Le cercle des économistes

Alweer een argument om naar Radio Classique te luisteren: een goed interview met Laurence Boone (Bank of America-Merryl Lynch) over de economische situatie in de eurozone, en, daaraan gekoppeld de economische programma's van Sarkozy en Hollande.

Interessant, terwijl enkel vermeende non-issues (islamitische terroristen, seriemoordenaars, laag-bij-de-grondse opmerkingen van de uittredende president, of vulgaire lynchpogingen van vooringenomen journalisten) de publieke opinie lijken te beroeren.

zondag, april 08, 2012

Discrimineert de Apple-store ?


Ik ben een trouw luisteraar van de Franse radiozender Radio Classique, die de klok rond aangename muziek brengt, enkel onderbroken door een zeer iinteressant ochtendprogramma, waarin elke dag een politiek interview en een onderhoud met een topeconomist ('Le cercle des économistes') compenseren wat je op klara zou missen. Om nog maar te zwijgen over de inpalming van klara de laatste dagen door Monseigneur Léonard, die afwisselend met Etienne Vermeersch (nog iemand met wie ik liever niet wakker word) de lof zingt van Bach's passies. Het lijkt wel een permanente eucharistieviering op klara ! Radio Classique haalt gelukkig de aangename stemmen van Eve Ruggieri, Christian Morin of Laure Mézan uit.

Radio Classique begeleidt me overdag wanneer ik aan het werk ben, en, dankzij de iPhone/iPad-app (die een wekkerfunctie heeft), ook bij het opstaan. Hoewel de zender duidelijk op een ouder en gefortuneerd Parijs publiek werkt (reclame voor lijfrentes, middeltjes tegen reuma, croisières op de Middellandse Zee, aanvullende pensioenverzekeringen, dure concerten in Versailles, activiteiten met kleinkinderen), is de digitale marketing perfect. Zo kan je de hele dag door je waardering voor een nummer uiten door een simpele klik op de App of op de internetspeler en elke maand gratis vijf nummers downloaden op de iTunes-store.

Precies daar knelt het schoentje: De promocode die Radio classique ter beschikking stelt, werkt enkel op de Apple-store 'France'.

Nu goed, elke gebruiker beschikt over de mogelijkheid om zijn locatie te verzetten. Niet meer dan normaal, enerzijds gezien het vrij verkeer van goederen binnen de Europese Unie, dat consumenten in staat stelt het goed van hun keuze aan de gunstigste voorwaarden te betrekken, anderzijds gezien de ongeschreven regel dat op het internet locatie er niet echt toe doet.

Wat blijkt evenwel ? Zelfs al verander je je locatie, dan nog kan je op de Franse iTunessite geen tegoedbonnen inwisselen, omdat je apple-ID beperkt is tot de Belgische winkel. Quelle foutaise !! Voor wie neemt Apple ons eigenlijk ? Er zijn bergen rechtspraak van het Europees Hof van Justitie over dergelijke belemmeringen. Ik vermoed dat de grondslag hiervoor de 'nationale' identificatie van mijn kredietkaart is (gebeurt bij het registratieproces). 

Je zou dus met andere woorden klant moeten zijn bij een Franse bank, om zo een in Frankrijk uitgegeven kredietkaart te bezitten, om een simpele tegoedbon voor vijf mp3-tjes te kunnen inwisselen bij Apple... Hallo, Verdrag van Rome, Verdrag van Lissabon ? Een echte schande op de eengemaakte Europese interne markt.

zaterdag, april 07, 2012

Peilingen maart


Een beetje "vijgen na Pasen", maar hier volgt de zetelverdeling die ik zie in de peilingen van Le Soir (ex-La Librepeiling; cijfers Brussel-Wallonië) en VRT-De Standaard (Vlaanderen). Ter herinnering: in de eerste peiling verloor de PS in Wallonië bijna zes procent (naar een "laag" niveau van 32%; stabiel in Brussel), in de tweede kwam de N-VA in Vlaanderen op hetzelfde cijfer.

Groen 7 (+2) (+1 Oost-Vlaanderen, +1 Vlaams-Brabant)
sp.a 13 (=)
CD&V 17 (=)
N-VA 34 (+7) (+1 West-Vlaanderen, +1 Oost-Vlaanderen, +2 Antwerpen, +1 Limburg, +2 Vlaams-Brabant)
openVLD 10 (-3) (-1 Oost-Vlaanderen, -1 Antwerpen, -1 Vlaams-Brabant)
LDD 0 (-1) (-1 West-Vlaanderen)
VB 8 (-4) (-1 Oost-Vlaanderen, -1 Antwerpen, -1 Limburg, -1 Vlaams-Brabant)

Ecolo 9 (+1) (+1 Luik)
PS 23 (-3) (-1 Henegouwen, -2 Luik)
cdH 10 (+1) (+ 1 Waals-Brabant)
MR 16 (+1) (+1 Brussel)
FDF 1 (-2) (-2 Brussel)
PP 0 (-1) (-1 Waals-Brabant)
FN 2 (0) (cf. wordt door Le Soir op 5,9% gepeild: +1 Henegouwen, +1 Luik)

Opmerkingen
a. Brussel: ik ga uit van
1) de splitsing van BHV zoals afgesproken in het regeerakkoord (Franstaligen in zes faciliteitengemeenten hebben keuzerecht => meer Franstalige stemmen in Bxl)
2) daardoor: geen Vlaamse zetel in Brussel, geen FDF-zetel in Vlaams-Brabant (<=> in werkelijkheid kunnen de Nederlandstaligen in Bxl op één lijst gaan staan, kan er toch nog een Union des Francophones-lijst opkomen, die oproept om géén gebruik te maken van het keuzerecht)
3) daardoor: 89 Nederlandstaligen in de Kamer (één meer dan nu), 61 Franstaligen (<=> kan in realiteit zowel gunstiger, ongunstiger, als stabiel uitvallen)
4) gevolg: als ik zeg dat het FDF in Brussel twee zetels verliest, bedoel ik eigenlijk één = de zetel die door de splitsing van BHV in mijn hypothese sneuvelt in Vlaams-Brabant, maar die om gemakkelijkheidsredenen bij Brussel wordt genomen om het verschil in zetels te bepalen

b. Vlaams-Brabant:
Voor de berekeningen in Vlaams-Brabant (kritische lezers vragen zich wellicht af hoe ik in Vlaams-Brabant over winst of verlies kan spreken):
1) optellen huidige zetels BHV + Leuven (vb: sp.a: 1 verkozene in BHV, 1 in Leuven <=> 2 nu)
2) berekenen stemmen: uitslag 2009 Vlaams Parlement (= huidige kieskring Vlaams-Brabant, zonder keuzerecht voor de 6 faciliteitengemeenten) x coëfficiënt (= uitslag peiling DS/uitslag 2009) = nieuwe uitslag

De nationale peilingen zijn tot slot maar een momentopname (zoals steeds) en zullen hoogst waarschijnlijk wel veranderen na de gemeenteraadsverkiezingen, onder invloed van de tendenzen die dan duidelijk zullen zijn geworden. Bijvoorbeeld of het FDF standhoudt in Brussel, of N-VA op het Vlaamse platteland CD&V echt kan bedreigen (uiteindelijk is dat belangrijker dan de steden, die toch altijd een atypische uitslag hebben tegenover de nationale tendens), of de PS sterk genoeg is om MR-cdH-Ecolo-coalities à la namuroise tegen te houden... Het volgende federale rendez-vous ligt pas in 2014. 

Hoewel ik niet zeker ben dat de peilingen 'niet zullen veranderen tot februari 2014' (dat is tenslotte toch nog wel vrij ver), blijft de centrale boodschap telkens bevestigd:De publieke opinie wacht momenteel gewoon af. Deze regering is een ambitieus experiment, dat voldoende lang moet duren om te kunnen aantonen of het al dan niet geslaagd is, of om de vruchten te plukken van minder impopulaire maatregelen die vooralsnog niet kunnen worden genomen. Wie nu uit de regering trekt, kan alleen maar verliezen.  En zal nooit kunnen weten of het alternatief (het realiseren van een trendbreuk met de vier trieste jaren van Leterme) al dan niet beter was geweest.

woensdag, april 04, 2012

Gullik, Berg en Wenen


 Het voorlopige programma van het jaarlijkse (achttiende) European Forum of Young Legal Historians staat online op de site van de Association of Young Legal Historians. Deze jaarlijkse ontmoeting van jonge rechtshistorici is de gelegenheid om collega's terug te zien en te horen hoe het staat met hun onderzoek, maar ook om een Europese stad met groots verleden dan wel toekomst te ontdekken. 

Dit jaar gaat het naar Wenen (30 mei-2 juni), van 1715 tot 1788 onze eigen "Kaiserliche und königliche" hoofdstad. Uw dienaar spreekt er over een Keizerlijk probleem uit de achttiende eeuw: de successie in de Rijnhertogdommen Gullik en Berg

U vraagt zich wellicht af wat dit te maken heeft met mijn doctoraatsonderzoek, dat betrekking heeft op de Franse en Engelse diplomaten en juristen in de periode 1713-1739.

 (afbeelding: Wikimedia Commons)

Er is namelijk al een hoop geschreven over Gullik, Berg en Kleef:
- deze rijke domeinen (denk aan de stad Düsseldorf, hoofdstad van Berg) liggen erg dicht bij de Nederlanden en zijn daarom alleen al als grenszone bijzonder interessant - in 1610 leidde de opvolging er bijna tot een Europese oorlog. Hendrik IV van Frankrijk, de man die een einde maakte aan de godsdienstoorlogen, zou zijn vermoord door Ravaillac toen hij op het punt stond binnen te vallen in het Rijk om zijn (protestanse) kandidaat te steunen tegen de Keizer 
- in 1740 valt Frederik de Grote van Pruisen Silezië binnen, wanneer hij hoort dat keizer Karel VI is overleden. Het is algemeen bekend dat hiermee de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748) losbarst. Minder bekend is echter dat Frederik ook naar het Westen keek en zelfs zijn eerste militaire expeditie naar... Herstal heeft gebracht, waar de Hohenzollerns tegenover de Prins-bisschop van Luik stonden. Een van Frederiks vaders vetes met de Keizer betrof net Gullik en Berg, waar Karel VI zijn woord had gebroken;
- precies in deze context (Pruisen wil de hertogdommen binnenrijven en een tweede, Westelijke, poot uitbouwen aan de Rijn) krijgt Frederiks vader, "Soldatenkoning" Frederik Willem I in 1725 de belofte van Frankrijk en Engeland, dat de successie voor hem zal zijn (Alliantie van Hannover, zie o.a. mijn artikel 'So Great A Revolution'). 
- een jaar later, in 1726, laat Frederik Willem hen alweer zitten (Verdrag van Wusterhausen, naar het gelijknamige grimmige slot in Pruisen): de keizer heeft een alliantie gesloten met de Russen, die militair erg bedreigend zijn (cf. het hertogdom Pruisen ligt vlakbij de Baltische staten, die Peter de Grote zonder veel moeite onder de voet heeft gelopen). 

Het doel van mijn interventie is tonen hoe de inbreng van Frankrijk en Engeland als bemiddelaars, en eigenlijk gangmakers van het Europese Concert tussen 1713 en 1739, ertoe leidt dat Gullik en Berg wordt geherkwalificeerd als een internationaal, en niet als een intern-Duits probleem. In de zeventiende eeuw hebben Pruisen/Brandenburg en de familie Palts/Neuburg (die verder de Rijn op heersen in Heidelberg en Mannheim) namelijk de opvolging van Gullik, Kleef en Berg bij verdrag geregeld. Brandenburg vindt het in 1725 tijd om bij uitsterven van de zittende tak, zelf aan de beurt te komen.  

Aan elke partij hangt echter een bondgenoot vast: de familie Palts-Sulzbach, die in 1743 in de persoon van keurvorst Karl Theodor ('das Glücksschwein') ook de gebieden zal recupereren bij het overlijden van hertog Karel III Filips van de Palts, spant samen in een familiepact met de andere Wittelsbachs in Beieren en Keulen. Frankrijk probeert al zeer lang om dit blok in het Duitse Rijk aan haar kant te krijgen en zit hiervoor in een opbod met de Keizer. Tegelijk heeft de keizer zowel Hohenzollerns als Wittelsbachs nodig om zijn eigen Pragmatieke Sanctie te laten garanderen en zo zijn opvolging door zijn dochter Maria Theresia veilig te stellen.

Op dit punt komt er een conflict tussen de feodale, keizerlijke prerogatieven van Karel VI als keizer (= geen leenman meer voor een gebied => leen valt terug aan hem, hij beslist wie het krijgt), uitgeoefend door de Keizerlijke Rijkshofraad en anderzijds het in Westfalen gegarandeerde ius territorialis: alle Rijksleden (meer dan 300) mogen een eigen buitenlandse politiek voeren en verbintenissen bij verdrag aangaan... voorzover die de algemene Rijksvrede niet schenden. 

Terwijl er in Hannover onderhandeld wordt over een alliantie tussen Pruisen, Frankrijk en Groot-Brittannië, is er eigenlijk nog een proces hangende voor de Keizerlijke rechtbank, die probeert de in elkaar gevlochten en duchtig vervalste stambomen, contracten, akten en diplomata van de pretendenten te ontrafelen. Die Reichshofrat (opgericht om een 'eigen' en manipuleerbare rechtspraak te hebben, tegen die van het Reichskammergericht, waar de Rijksleden en niet de Keizer, de plak zwaaien) staat echter vooral bekend om haar traagheid en grote vatbaarheid voor corruptie... 

Wie wil weten hoe het verhaal precies gaat, moet maar in Wenen komen luisteren (of eventueel later het artikel lezen). Mijn bronnen zijn de Franse en Britse diplomatieke archieven en een hoop gepubliceerde pamfletten van alle pretendenten (Pruisen, Saksen, Palts).

History of the International System (James Sheehan)


Een aanrader op iTunes U (de academische collectie gratis podcasts die Apple aanbiedt via de Store, met onder andere het Collège de France en Oxford University): History of the International System, 'undergraduate' (= bachelor)-vak gedoceerd door James Sheehan (Stanford). 

De cursus begint aan het einde van de negentiende eeuw, met de 'eerste' globalisering (= je kan als Franse, Britse, Amerikaanse... zakenman perfect orders geven aan je subcontractanten aan de andere kant van de wereld, maar de transactie- en transportkost is nog erg hoog in vergelijk met vandaag). Leidraad voor het begrijpen van de internationale orde is het 'good old' soevereiniteitsbegrip. Alle grote momenten passeren de revue (WOI, interbellum, WOII...), met de nadruk op recurrentie, identiteitsvorming (historisch/religieus) en economische interacties. De déboires van het Ottomaanse Rijk en de Perzen krijgen in de eerste uitzending bijvoorbeeld ook al vrij veel aandacht, met referenties naar de hedendaagse politiek (vb extraterroriale bevoegdheid Westerse rechtbanken voor handels-, maar ook strafrechtelijke geschillen waarin eigen onderdanen betrokken zijn; onvolmaakte soevereiniteit etc.). Uiteraard speelt ook de geografie een eersterangsrol.

De doceerstijl is bijzonder aangenaam (rustig, veel herhaling, geduldig uiteenzetten van de grote begrippen, het gaat uiteindelijk om een inleidende cursus). Ideaal om naar te luisteren op de fiets, in de file, al kokend... Een mooi verhaal over 'international politics' (en niet 'international policy' of 'international relations'), met veel aandacht voor antagonismen en begrip voor de rol van diplomaten ('Intrigues... well, of course ! That is what diplomats do !').

Downloaden/abonneren kan hier.