maandag, maart 30, 2009

l'Etat ingouvernable

Peiling Libre:

Kamer
Ecolo 12 (+5)
Groen 5 (+1)
PS 19 (-1)
sp.a 12 (-2, beschamend)
cdH 11 (+1)
CD&V 22 (-2)
N-VA 5 (-1)
MR 19 (-4)
openVLD 16 (-2)
LDD 14 (+9)
FN 1 (=)
VB 14 (-3)

Vlaanderen
Groen 6 (=)
sp.a 19 (-6)
CD&V 27 (-2)
N-VA 6 (=)
openVLD 23 (-2)
LDD 20 (+16)
VB 22 (-10)
UF 1 (=)

Brussel
Groen 1 (=)
sp.a 3 (=)
CD&V 2 (-1)
N-VA 0 (=)
openVLD 5 (+1)
LDD 2 (+2)
VB 4 (-2)
Ecolo 16 (+9)
PS 17 (-9)
cdH 12 (+2)
MR 25 (=)
FN 2 (-2)

Wallonië
Ecolo 15 (+12)
PS 22 (-12)
cdH 14 (-1)
MR 21 (+2)
FN 2 (-1)

Pfffff... Overal 3 partijen nodig (als je ervan uitgaat dat paars in Wallonië geen optie is), behalve in Brussel aan Franstalige zijde (MR-Ecolo).

maandag, maart 23, 2009

Rencontres d'histoire du droit de la Fondation Biermans-Lapôtre

Petite annonce pour le mardi 12 mai (détails à suivre):



Salle des Fêtes, 10:30-17:30.

Journée d'études où les quatre résidents-historiens du droit présenteront leurs recherches, en duo avec leurs promoteurs respectifs:

- Charlotte Braillon (FNRS) - M. le professeur Robert Jacob (Université de Liège-CNRS)
- Wim Decock (Doctorat Européen en Histoire du Droit, KU Leuven-Roma III-EHESS) - M. le professeur Laurent Waelkens (KU Leuven)
- Frederik Dhondt (MR2 Relations Internationales, IEP de Paris) - M le professeur Dirk Heirbaut (Université de Gand)
- Emmanuel Falzone (FNRS-étudiant MR2 Histoire du Droit, Paris II) - M le professeur Jean-Marie Cauchies (Académie Royale de Belgique, Facultés universitaires Saint-Louis/Université catholique de Louvain)

Avec le soutien de la Fondation Biermans-Lapôtre et du Comité des Résidents.
Accès libre dans la limite des places disponibles. L'évènement sera suivi d'une réception.

Cité Internationale Universitaire de Paris
Fondation Biermans-Lapôtre
9A Boulevard Jourdan
M4 (Porte d'Orléans) - RER B/T3 (Cité Universitaire)

zondag, maart 22, 2009

Een redelijke flamingant

Interessant interview bij Rondas met Mark Grammens. Vindt dat BHV niet om ter vlugst moet worden gesplitst (omdat dat de prijs dan veel te hoog zal zijn) en dat de CD&V-campagne van 2007 gelijkt op die van 1950 (campagne voeren voor de terugkeer van Leopold III <=> in de feiten helemaal iets anders doen, eens je aan de macht bent), om maar iets te zeggen. Het zijn dus niet allemaal Bart De Wevers in de Vlaamse Beweging... Voor de rest ben ik het uiteraard niet eens met zijn politieke opvattingen, maar hij doet tenminste de moeite om ze rationeel te onderbouwen en op lange termijn te zien.

donderdag, maart 19, 2009

Images de manif'

Plus de 3 000 000 aujourd'hui en France. Images parisiennes (métro Filles du Calvaire - point fixe PS/MJS).




























(il faisait beau, ce qui n'a pas seulement rempli les boulevards, mais aussi les parcs)








woensdag, maart 18, 2009

En attendant la manif

Hier soir, des incidents ont eu lieu à Sciences Po. Pendant que presque toutes les universités de France sont en grève, l'IEP (comme il est de tradition) échappait aux blocages ou manifestations. Le spectacle n'était pas très impressionnant. J'ai vu une petite cinquantaine de personnes chantant l'Internationale et criant quelques slogans, mais ils se sont dispersés vers 7:30, accompagnés par un petit cordon de CRS. Bien que des contrôles identitaires aient été mis en place les dernières semaines (pour empêcher l'intrusion d'"externes"), rien ne semble indiquer un arrêt effectif de la vie normale (sauf peut-être pour le personnel des bibliothèques ou pour les chercheurs). Les étudiants de "pipo" sont apathiques et songent davantage à leurs exposés qu'à la révolution.

La journée d'action nationale du 26 janvier a mobilisé entre 1 et 2,5 millions de manifestants. Les prévisions pour demain sont à la hausse: 71% des Français soutiennent le mouvement anti-Sarkozyste (Le Monde). Vu que les transports publics ont plutôt bien fonctionné en janvier, on peut s'attendre à des effectifs gonflés à République. Le "Canard" indique que le Président serait nettement moins incliné que la fois dernière à dépenser pour le "social", son Premier Ministre soulignant que dépense supplémentaire égale endettement supplémentaire. Toutefois, il n'est pas à exclure que Sarkozy laisse tomber le fameux "bouclier fiscal", qui exonère les plus riches d'impôts au-delà de 50% de leur revenu imposable. Bien que cette mesure soulage aussi des foyers plutôt modestes, elle a couté plus de 450 millions d'euros à l'état français, entrainant un bénéfice moyen de plus de 30 000 par foyer. Entre autres Dominique de Villepin l'a fortement critiqué, se joignant à l'opposition.

On prévoit notamment une mobilisation impressionnante en province, où les conséquences de la crise sont plus ressenties qu'à Paris, comme en janvier. La fermeture récente d'une usine Continental et les licenciements chez Total (établissement qui avait quand même réalisé de très beaux profits en 2008) sont exemplaires à ce titre. Ajoutez à ça les visites/vacances luxueuses du Président au Mexique, la controverse autour de la réintégration de la France au sein du commandement intégré de l'OTAN et vous en avez de mécontents...

(rue89)

C'était mardi. Alors que Sciences Po s'y préparait depuis plusieurs jours, « l'invasion » a finalement eu lieu. Pourtant, des contrôles stricts à l'entrée de l'établissement avaient été instaurés sur injonction du directeur Richard Descoings, qui en avait profité pour engager des vigiles d'une société privée.

Malgré ce dispositif visant à éviter la prise d'une proie symbolique et facile d'accès pour le mouvement des enseignants-chercheurs, une brèche fut finalement ouverte de l'intérieur et une trentaine d'enseignants et d'étudiants universitaires réussirent à entrer dans l'institution peu après 17h00.

Provenant en majorité d'universités parisiennes, c'est dans un certain calme qu'ils déployèrent dans le hall une bannière demandant la dissolution de « tous les IEP ». Après avoir assuré le spectacle devant des étudiants en majorité amusés (mais pas tous, comme le montre la vidéo ci-dessous), les universitaires se dirigèrent vers l'amphithéâtre principal afin d'y empêcher la tenue du cours d'Olivier Duhamel sur les institutions politiques.

Prenant place sur l'estrade et refusant les propositions de médiation du professeur et de l'administration, leur tentative d'amorcer une assemblée générale entraîna le départ de la majorité des étudiants et une première vague de quolibets.

Dans une ambiance moins décontractée qu'au départ, une tentative de « cours alternatif » fut vite avortée et les étudiants de Sciences Po progressivement évacués d'un batîment désormais bloqué.

Les journalistes se massaient en même temps que les gendarmes mobiles aux portes du 27 rue Saint Guillaume et le coup semblait réussi pour des universitaires qui venaient de s'offrir une vitrine médiatique.

« Elitistes », « fils de bourges », « consanguins »...

Si factuellement il ne ressort rien de bien passionnant de ce « non-événement », dont le bilan se réduit à une cheville foulée pour le responsable associatif de Sciences Po et à une évacuation dans le calme vers 20h30, il n'en reste pas moins que cette journée fut l'occasion de faire l'amère (re)découverte d'un fossé (symbolique ou réel) entre le monde universitaire et Sciences Po.

En effet, et si aucun dégât matériel n'a pu être constaté, ni aucune violence physique exercée, le climat entre universitaires et « pipoteurs » n'en fut pas moins tendu, et les préjugés firent constamment barrière au débat.

Les minorités en profitèrent rapidement et aux arrachages de banderoles par des militants UNI en trench et chemise répondirent des doigts d'honneur, tags divers de la part d'autonomes bière à la main : l'affrontement sombra vite dans la caricature.

Ainsi, les manifestants profitèrent des réactions disproportionnées de certains étudiants de Sciences Po pour reprendre les traditionnels reproches effectués à l'institution (« élitistes », « fils de bourges », « consanguins »...).

« Cac 40 Cac 40 », « On payera votre RMI », « Dégagez-les, chargez-les »

Une majorité des étudiants de Sciences-Po qui étaient restés dehors, dans l'attente d'une hypothétique réouverture, commença à scander des slogans à l'élitisme aussi caricatural qu'assumé. De l'inoffensif et potache « Cac 40 Cac 40 » au plus douteux « On payera votre RMI » en passant par un « Dégagez-les, chargez-les » adressé aux forces de l'ordre, la violence verbale dépassa très vite l'autodérision initiale, certains n'hésitant pas à dépasser la ligne jaune.

C'est alors un mépris très majoritaire et clairement assumé qu'afficha la majorité des étudiants de Sciences Po non seulement vis-à-vis des personnes présentes, mais aussi du mouvement contestataire dans son ensemble. Les étudiants ne sortirent pas grandis d'une dérive qui les amena à applaudir l'arrivée des forces de l'ordre.

S'il faut se demander à quel point ces propos sont représentatifs, il n'en reste pas moins que les statuts allant d'un gentille condescendance à un franc mépris (« please, c'est donner trop de crédit à des conneries mal rasées et pas lavées... ») en passant par un je m'en foutisme exaspéré (« on aurait pu les dégager plus tôt, je vais encore avoir un rattrapage à 8h00... ») ont été légion, sans que ne soit véritablement abordée à aucun moment la question du mouvement universitaire et des potentielles conséquences des mesures prises par Pécresse et Darcos.

Un vase clos ?

Profiter d'un événement certainement contestable mais à la portée politique indubitable pour saisir la balle au bond et se poser des questions de fond, plutôt que de s'attarder avec une frivolité assumée mais non moins dérangeante sur le physique et les habits d'enseignants et étudiants qui n'ont fait que tenter d'apporter un nouveau coup de projecteur à leurs revendications en « envahissant » ce qui reste pour eux un palais inaccessible et symbole d'un élitisme égoïste et décomplexé, aurait permis tant aux étudiants qu'à l'administration de Sciences Po de continuer à se défaire des préjugés que se fait une grande partie de la communauté universitaire sur les IEP. Ce sera pour une autre fois.

Cela veut-il dire que Sciences Po ne serait qu'un vase clos, alors même que tous les médias s'empressent de vanter les politiques d'ouverture de son directeur Richard Descoings, lui même issu d'un milieu modeste ? Sans qu'il soit ici question de trancher sur cette question, la réaction de toute une tranche des Sciencespotards lors de cette occupation remet en cause bien des espoirs que l'on était en droit de fonder sur l'évolution de cette « fabrique des élites ».

Pourquoi l'Europe a besoin d'une gauche forte (Bertrand Delanoë)

Tiens. Savais pas qu'il s'occupait de l'Europe. Billet Repris de rue89.com

La crise économique est au cœur de l'Europe. Brutalement, c'est tout un système qui a implosé, ce capitalisme financier livré à lui-même et fondé sur la recherche massive et immédiate du profit. Pour des millions d'Européens, confrontés au chômage et à la précarité, l'impact social est terrible. Dans ce contexte si tourmenté, disons-le nettement : l'Europe n'a pas été à la hauteur. Ni sur le plan social et économique, ni dans l'affirmation de ses propres valeurs.

Au cours des cinq années précédentes, c'est un fait, aucun acte significatif n'a été posé, qui aurait armé l'Europe face à la récession actuelle. Historiquement, pourtant, sous l'impulsion de Jacques Delors, s'étaient concrétisées des synergies aussi considérables que la solidarité entre régions européennes, les programmes Erasmus ou la mise en place des comités d'entreprises européens. Mais là, rien, panne absolue du modèle social européen !

Résultat : nul plan de relance concerté, nul dispositif pour soutenir, par exemple, le secteur automobile européen et le réorienter vers la voiture de demain. Et les pays de l'Est ? Certains, au bord de la faillite, se tournent aujourd'hui vers le FMI, car l'Union européenne n'a jamais porté cette volonté politique de tisser avec eux les liens stratégiques pourtant indispensables. Toujours en manque d'un ministre des Affaires étrangères, l'Europe peine d'ailleurs à faire entendre sa voix sur la scène mondiale.

Faire face à la résurgence des réflexes nationalistes

Dans ces conditions, comment prétendre peser sur les futures réformes à l'échelle planétaire ? De cette crise profonde peuvent d'ailleurs jaillir les dérives et les conflits les plus redoutables. Gramsci a décrit les dangers de toute transition historique : « Le vieux monde se meurt, le monde nouveau tarde à paraître et dans ce clair-obscur, les monstres surgissent. »

Oui, l'époque est menaçante. Face à la tentation du repli, à la résurgence des réflexes nationalistes, il faut donc que l'Europe retrouve les voies d'une ambition collective qui a nourri sa dynamique. Le monde a besoin d'une Europe influente, inventive et audacieuse, donc d'une Europe unie.

Dans cette perspective, à qui faire confiance ? A la droite européenne ? Celle-ci dirige la plupart des Etats membres, préside la Commission européenne et détient la majorité au Parlement. Pourtant, tout au long de cette législature, elle s'est contentée de défendre une conception étriquée de l'Europe : une zone de libre échange, un point c'est tout.

Dès lors, au moment où le capitalisme spéculatif vole en éclats, nul ne doit s'étonner de voir notre continent manquer à la fois de cohérence et d'arguments, d'autant que par dogmatisme, les conservateurs européens n'ont pas poussé l'audace jusqu'à faire bouger le carcan d'un budget limité à 1% du PIB de l'Union.

Tels sont les faits, et la sémantique n'y peut rien : ceux qui, aujourd'hui, prétendent « refonder le capitalisme » se sont toujours inscrits dans la logique mécanique d'un système qui a failli. Y compris sur le plan philosophique. Car les mêmes qui évoquent en France une hypothétique « politique de civilisation » cautionnent les tests ADN pour les étrangers. Et au Parlement européen, ils soutiennent une directive autorisant le maintien des immigrés pendant dix-huit mois, dans les centres de rétention. Ce n'est pas cela l'Europe.

Le sentiment pesant d'une grosse machine bureaucratique

L'Europe procède des Lumières, elle est de toutes les couleurs et de toutes les religions. Elle ne se réduit à aucun culte, à aucune langue. Elle est, par nature, universalisme. Quand le désespoir des ouvriers anglais de Lindsey les rassemble autour d'un mot d'ordre aux relents xénophobes (« des emplois britanniques pour les travailleurs britanniques »), c'est bien l'identité même de l'Europe qui est abîmée.

L'enjeu du 7 juin, date du prochain scrutin européen, est donc immense. Renouer avec les fils si féconds d'une construction singulière. Le vœu des Pères fondateurs s'est réalisé et notre continent a connu un demi-siècle de paix. L'Union européenne est un espace démocratique qui n'a pas d'équivalent dans le monde.

Pourtant, on le voit, l'aventure s'est grippée. Plus d'horizon, plus de souffle. Juste le sentiment pesant d'une grosse machine bureaucratique, produisant des textes modérément utiles, voire franchement contre-productifs. Dessein enthousiasmant à l'origine, l'Europe serait-elle condamnée à devenir le symbole d'une technocratie froide et déconnectée du peuple ?

C'est la gauche qui, depuis l'origine, affirme les principes de régulation et de contrat social, défend les services publics et souligne la modernité du rôle de l'Etat. La réalité donne aujourd'hui crédit aux valeurs fondatrices de la social-démocratie. Mais la suite est plus exigeante. Les progressistes européens abordent cette campagne autour d'un projet commun, le « Manifesto ». Belle avancée, même si elle appelle d'autres étapes. Car leur unité doit être à la mesure des attentes de nos concitoyens.

Construire la première puissance social-écologique dans la mondialisation

Oui, nous devons donner à l'Europe des outils qui demeurent inopérants à l'échelle de chaque Etat, à commencer par une gouvernance économique centrée en particulier sur l'emploi. Il faudra aussi muscler la législation européenne sur les droits et la représentation des salariés, notamment face aux effets du dumping social. Un grand emprunt de 100 milliards d'euros permettrait de financer les investissements stratégiques, dans les secteurs de la protection sociale, des transports, du bâtiment et de l'énergie.

L'Europe peut être également une force d'impulsion pour l'éducation, la formation des salariés, ainsi que la recherche et développement : plus que jamais, il faut soutenir le savoir faire et la capacité d'innovation de nos entreprises. En cohérence avec cet impératif, la gauche européenne doit affirmer sa volonté de construire la première puissance social-écologique dans la mondialisation.

La croissance de demain ne sera pas fondée sur la consommation aveugle d'énergies en voie d'épuisement ni sur la spéculation, mais sur la production réelle de richesses durables, à forte valeur ajoutée et partagées. Quand, en 2004, au Parlement européen, la droite (dont des élus UDF qui siègent aujourd'hui au MoDem) refuse de confier à la Banque centrale l'objectif stratégique d'une croissance durable, c'est bien l'illustration d'une lecture erronée du temps présent.

Le 7 juin, il faudra donc choisir. Entre les deux seules familles politiques porteuses, au niveau de chaque pays membre, d'un projet à vocation majoritaire pour l'Europe. D'un côté, les conservateurs, de l'autre les sociaux-démocrates, qui représentent l'unique force d'alternance de ce scrutin, à distinguer d'autres partis, impuissants politiquement hors d'un processus de coalition à l'échelle de toute l'Europe.

Trente ans après les premières élections européennes au suffrage universel, ce futur scrutin revêt une dimension fondatrice. Seule une dynamique progressiste pourra doter l'Assemblée européenne d'un mandat de gauche, ancré dans son époque. Ce message, qui est aussi une promesse ambitieuse, nous devons le porter avec force, le dédiant à l'avenir de 482 millions d'Européens.


maandag, maart 16, 2009

Tekst OSGG



Op vraag van een paar ongelukkigen die er niet bij konden zijn, volgt hier de tekst van mijn korte interventie op de OSGG-studiedag van zaterdag in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taalkunde in Gent, n.a.v. de uitreiking van de André Schaepdrijverprijs afgelopen zaterdag.

Dames en heren, geachte bestuursleden en erebestuursleden van het OSGG,

Waarom in 2008 nog een masterproef schrijven over twee militaire campagnes van Lodewijk XIV en een paar obscure onderhandelingen, die zelfs in duizenden pagina’s tellende turven over de Spaanse Successieoorlog geen vermelding worden waard geacht? Dat is de vraag die ik vorig jaar op het gezicht van ongeveer al mijn kennissen kon aflezen.

Ik was er van bij het begin van mijn onderzoek –en uiteraard nog veel meer aan het einde- evenwel van overtuigd dat dergelijke reacties –hoewel ze begrijpelijk zijn- een zekere intellectuele bekrompenheid vertonen. Historici moeten verder kijken dan de “Idées reçues”. Het is niet omdat een probleem behandeld is door stoffige auteurs, dat het op zich ook stoffig hoeft te zijn. Mijn masterproef heeft me in staat gesteld om twee dingen te doen, die in dat verband fundamenteel zijn: 1) het beschikbare primaire bronnenmateriaal, uiteindelijk de basis van elk onderzoek, uitbreiden 2) de kolossale “communauté de savoir” van rechtsgeschiedenis, militaire theorie, Franse geopolitiek, tot antropologische en culturele studies inzetten om de interpretatie van dat alles om te gooien.

Waarover gaat mijn onderzoek? Het zou intellectueel oneerlijk zijn niet te vermelden dat het de onrechtstreekse uitloper is van een humaniora-eindwerk over de Slag bij Oudenaarde –u sinds vorig jaar intussen welbekend-. Zoals wel vaker met internationaal belangwekkende gebeurtenissen, was het mij snel duidelijk dat ik me moest richten op pan-Europese netwerken en interne rivaliteiten in alle legers en niét het noodzakelijk op het gemanoeuvreer op het terrein, dat ook voor de tijdgenoten niet duidelijk was. Op die manier leek het me een evidentie om te kijken naar wat het verschil maakt tussen een campagne vol glorieuze gebeurtenissen, zoals die van 1708, waar de Slag bij Oudenaarde, de val van Gent en Brugge en het beleg van Rijsel Europees “breaking news” zijn, en het voorgaande jaar, 1707, waar de meeste auteurs het in het beste geval spreken over “Frustration in Flanders.” Bovendien werd mijn aandacht getrokken door de publicaties van de nieuwe school in de Franse diplomatieke geschiedenis rond Lucien Bély (Paris IV-Sorbonne), waarbij ik het geluk had vorig jaar les te volgen. Werd het niet eens tijd om te kijken naar de diplomatie als verwaarloosd instrument van Lodewijk XIV’s stratégie de gloire ?

I. Militair
Om een ontsporing in het feitenrelaas, die ons zou kunnen doen wegzinken in het moeras van de militaire correspondentie in Vincennes, te vermijden, vond ik het vitaal om twee interpretatielijnen te onderscheiden. Enerzijds die van de indirecte strategische benadering, die veldslagen als niet-decisief beschouwt en hen ziet als openingszetten op het diplomatieke schaakbord, in tegenstelling tot het “beslissende veldslag”-paradigma, dat in de Napoleontische oorlogen zijn opgang maakte (ik heb het dan uiteraard niet over de intelligente verdediging van Clausewitz door Raymond Aron). Anderzijds die van het leger als politieke kosmos. Voortbouwend op de terechte accenten die Guy Rowlands (Cambridge) legt op de interne verdeeldheid van het zogenaamde absolutisme onder Lodewijk XIV, besloot ik om de frequent tegenstrijdige verklaringen van de Franse bevelhebbers, de hertog van Bourgondië en de hertog van Vendôme, door de bril van de sociale netwerkanalyse te bekijken. Het zou verkeerd zijn om de bureaux van het secretariaat van oorlog te zien als “la naissance de l’état moderne”, zoals de oude these van André Corvisier grosso modo aangaf, of als een eenvoudige top-downstructuur.

Eens we in de campagnes belanden, blijken deze twee invalshoeken valabel om een aantal gevestigde waarden in de historiografie onder vuur te nemen. Zoals ik vermoedde, blijkt de campagne van 1707 eigenlijk veel representatiever voor de rest van de Spaanse Successieoorlog. De Franse generale staf, die in Versailles draait op de uitgebreide geografische memoranda van de markies van Chamlay, redeneert in de eerste plaats in statische en indirecte termen. Het afsnijden van een bevoorradingslijn of het opleggen van contributie is een veel frequentere zorg dan het uitlokken van een confrontatie: naar het voorbeeld van Vauban, is l’intelligence du territoire, in het bijzonder voor de Zuidelijke Nederlanden, veel fundamenteler dan een frontale clash tussen legers.

Dat blijft in 1708 eigenlijk gewoon zo. Grote slagen als Oudenaarde zijn immers allesbehalve beslissend. Geholpen door een sterk Zuid-Nederlands netwerk, met de graaf van Bergeyck als spilfiguur, manoeuvreert het Franse leger handig door België. Als het misloopt, is dat eerder te wijten aan politieke rivaliteiten tussen de clans rond Bourgogne (met Fénelon en Saint-Simon aan het hof) en Vendôme (die erin slaagt om de publieke opinie in Parijs te mobiliseren tegen de blunders van de jonge prins). Als een veldslag of belegering hun belang hebben,is dat in de eerste plaats voor de interne reputatie van de veldheer (Marlborough/Eugenius van Savoye) in kwestie.

II. Diplomatie
Het is een risico om de helft van dit werk wijden aan diplomatie. Door een positivistische bril bekeken gebeurt er niets tussen 1707 en 1708, bij gebrek aan formele bilaterale akkoorden tussen de strijdende partijen. Desondanks is de Spaanse Successie een door en door juridisch conflict, dat een structurele oppositie brengt tussen de oude normen van de Société des Princes en de het pragmatisch-politieke organiserende machtsevenwicht, dat met hegemonie als anti-norm het cement vormt voor een statengemeenschap, eerder dan een club van vorsten.

Dit klinkt misschien wat vaag, maar kan het beste geïllustreerd worden aan de hand van de documenten die de Oorlog omkaderen. Op 2 november 1700 overlijdt Karel II van Spanje, laatste Habsburger. In zijn testament laat hij al zijn gebieden over aan een kleinzoon van Lodewijk XIV, wat uiteraard een grote Europese oorlog ontketent. Dit op basis van een huwelijkscontract uit 1659 tussen Lodewijk XIV en Maria Theresia, de halfzus van Karel. De tegenpartij haalt zijn aanspraken uit het testament van Karels vader, Filips IV, en uit de verzaking van de Franse koningin bij haar huwelijk.

Hoe eindigt de oorlog? Als een koop/verkoop op een beestenmarkt, tussen de Tory-politicus Henry St-John, Lord Bolingbroke en Colbert de Torcy, Lodewijks secretaris van buitenlandse zaken. Op basis waarvan? Engeland laat Oostenrijk vallen, omdat een vereniging van de Madrileense en Weense bezittingen dreigt. En omdat Frankrijk commerciële toegevingen doet aan de Engelse handel, ten koste van de Holandse bondgenoot.

Wat dan met de testamenten en huwelijkscontracten? Prinsen en koningen worden vriendelijk verzocht de fictie aan te passen aan de realiteit. Filips V van Spanje verzaakt aan zijn nochtans constitutioneel onbeschikbare rechten op de Franse kroon, Filips van Orléans en Karel van Berry aan de hunne op de Spaanse. Dàt is de revolutie van de Spaanse Successieoorlog en dààrom is er hier accélération de l’histoire, om Jean-Noël Jeanneney te parafraseren. Op deze basis kent Europa een nieuw evenwicht, dat het ongeschonden uithoudt tot in 1740, en met een beetje goede wil, tot aan de Franse Revolutie. Zowel op de korte, middellange als de lange termijn verandert de Successieoorlog de politieke zeden. Ik had in dat kader graag met u stilgestaan bij het belang van de oorlog voor de emancipatie van het internationaal publiekrecht als rechtstak, maar vrees dat dat op de receptie zal moeten gebeuren.

De onderhandelingen van de winter 1707-1708 in Den Haag vormen hiervan de perfecte illustratie. Nicolas Mesnager, koopman uit Rouen en omwille van die expertise onderhandelaar van het nieuwe handelsreglement voor de Spaanse kolonies in 1707, wordt door Torcy op geheime missie gestuurd, handig in scène gezet door Arent van Wassenaer, heer van Duivenvoorde, die zijn dokter Jean-Claude-Adrien Helvétius, uiteraard in werkelijkheid een Franse agent, verzoekt om hem dringend te verlossen van een medische kwaal. Terwijl het leger van Vendôme terugkeert naar zijn winterkampen tussen Duinkerken en Doornik, vertrekt Mesnager naar het Noorden, vermomd als de paardenkoopman Le Feron, met een paspoort van de Staten-Generaal.

Wat u goed in het achterhoofd moet houden, is dat Europa in 1707 evengoed had kunnen ophouden met de oorlog, als in 1713. Lodewijk XIV is Vlaanderen en Brabant kwijtgespeeld, maar houdt de ijzeren gordel van Vauban, die Parijs van het Noorden afgrendelt. Zijn kleinzoon heerst in Spanje, Italië is in handen van de Habsburgers. De voorwaarden voor een akkoord zijn aanwezig! Frankrijk zoekt in de eerste plaats toenadering tot Den Haag, omdat de Republiek, voiturier de l’Europe, financieel en economisch het meeste te lijden heeft bij de aanslepende oorlog.

Eens hij in Den haag is, laat Mesnager de krenterige en bekrompen kaashandelaars alle hoeken van de kamer zien. Hij bestookt Torcy met gestructureerde en rationele memoranda, waaruit heel duidelijk blijkt dat de successiekwestie niet meteen de enige doorslaggevende factor is. Mesnager stelt een ontwerp van bilateraal handelsakkoord op, stelt een statuut of vier voor de Zuidelijke Nederlanden voor, maar voelt dat zijn partners geen vol mandaat hebben. Achter de schermen trekken de fanatieke Amsterdamse pensionaris Willem Buys en zijn kliek aan de touwtjes. Na drie maand schaduwtheater wordt Mesnager uiteindelijk ontvangen bij Hollands raadspensionaris Heinsius, maar meer dan een vermelding dat hij op de hoogte is van een interne ruzie in Versailles over zijn zogezegd geheime missie, krijgt hij niet te horen.

Deze prima facie niet interessante gebeurtenis dekt meerdere ladingen: 1) de verandering in het Franse diplomatieke personeel, waar een categorie “professionals van de onderhandelingen” een aparte legitimiteit krijgt (denk ook aan het idee van Torcy om een “Académie politique”, of een Sciences Po avant la lettre op te richten) 2) de band tussen commerciële en politieke akkoorden 3) het gewicht van binnenlandse politieke determinanten. Uiteindelijk zal de piste van Mesnager de juiste blijken voor de Nederlanders, die door de Engelsen zullen worden gedumpt. Terwijl er in Den Haag wordt gepalaverd, heeft Lodewijk XIV ook informanten in Londen. Onder de pseudoniemen Guénin en Vasseur, komt een voortdurende stroom aan teksten over de staat van de publieke opinie, die al de basis legt voor de gesprekken die in 1711 tot het Engelse verraad zullen leiden.

Conclusie
Als ik erin geslaagd ben om op vrij kort bestek deze zeer omvangrijke series door te geraken, dan heeft dat in de eerste plaats te maken met de kans die ik gekregen heb om mijn masterjaar in Parijs door te brengen. Niet alleen de bronnen, maar ook het contact met een zeer rijke intellectuele traditie, die toch wel sterk verschilt van de Gentse, hebben ervoor gezorgd dat ik iets vernieuwend kon doen met een conflict dat tot de meest becommentarieerde uit de vroegmoderne tijd behoort. Ik denk dat ik in dat verband de examencommissie Geschiedenis voor het aanvaarden van een derogatie, en uiteraard mijn promotor, die een dergelijk onderwerp wenste te aanvaarden, niet genoeg kan danken.

zondag, maart 15, 2009

VRT-peiling

Omvraag van vorige week, omgezet in zetels:

Vlaams Parlement
groen! 6 (-1)
sp.a 19 (-3)
slp 0 (-2)
CD&V 27 (-1)
N-VA 10 (+4)
openVLD 25 (=)
LDD 14 (+10)
VB 22 (-7)
UF 1 (=)

cd&v + vld + ldd = 52 + 14 = 66 (slechts 4 zetels op overschot)
cd&v + vld + n-va = 52 + 10 = 62 (geen meerderheid)
cd&v + vld + "forza flandria" = 76
cd&v + vld + sp.a = 71 (nu ook weer niet zo overdreven groot, maar wel stabiel)

Kamer
groen! 5 (+1)
sp.a 13 (-1) (sp.a even groot als de cdH)
CD&V 19 (-5) (CD&V even groot als de PS)
N-VA 8 (+2)
openVLD 18 (=)
LDD 9 (+4)
VB 15 (-2)

Al bij al drie zetels minder voor het kartel. Dedecker profiteert minder duidelijk, dankzij de recuperatie door N-VA.

cd&v + openvld = 19 + 18 = 37: geen Vlaamse meerderheid
+ N-VA (8) = 45: wel
cd&v + openvld + ldd = 46, Vlaamse meerderheid
tripartite: 50 zetels

=> als de federale regering valt, is het land min of meer onbestuurbaar (of toch nog een klein klein beetje meer dan nu)

Europa
niets verandert (Groen! 1, sp.a 2, CD&V 3, N-VA 1, openVLD 3, VB 2, LDD 1)

vrijdag, maart 13, 2009

Les enfoirés

Het begint weer...

(vrt)
vr 13/03/09 17:25 (UPDATE audio) - De burgemeesters van Halle-Vilvoorde herhalen hun scherpe kritiek op het feit dat de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde nog steeds niet is gesplitst, maar de meesten zullen de stembusgang voor de Europese verkiezingen van 7 juni niet boycotten. In Gooik komen er "acties", in Affligem en Lennik komt er een boycot.

In 2007 hadden een 10-tal van de 21 burgemeesters van Halle-Vilvoorde de stembusgang gedwarsboomd. Door tussenkomst van de gouverneur van Vlaams-Brabant verliep uiteindelijk alles toen toch normaal.
Ga naar de toegankelijk versie van de content die nu volgt.

Op deze plaats staat een flash die audio aanbiedt. Hieronder vindt u de informatie van deze audio en een link naar het fragment.
"Symbolische acties"

Beluister het mp3-audiofragment.

Vandaag hebben alle burgemeesters beslist om zich naar aanleiding van de Europese verkiezingen te beperken tot "informeren en sensibiliseren".

Toch komt er in Affligem en Lennik weer een boycot, zoals in 2007. "Ik ga ervan uit dat de gouverneur, zoals tijdens de federale verkiezingen de organisatie zal overnemen", zegt burgemeester Yvan 't Kint (Onafhankelijk Liberaal) van Affligem.

Burgemeester Michel Doomst (CD&V) van Gooik houdt het iets vager: "U mag verwijzen naar de organisatie van de verkiezingen, waar wij een aantal dingen in vraag zullen stellen."
Oude kwestie die maar niet geregeld raakt

De splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde is een oude Vlaamse eis en heeft vooral te maken met het feit dat de Franstalige partijen ook stemmen kunnen ronselen in de Vlaamse rand rond Brussel. Door een splitsing zou dat onmogelijk worden.

De kwestie werd weer actueel door een arrest van het Grondwettelijk Hof van 2003, na de invoering van de provinciale kieskringen. Het Hof stelde dat het gelijkheidsprincipe wordt geschonden.

De kwestie staat sindsdien hoog op de Vlaamse politieke agenda, maar zit door de chaotische regeringsvorming na de federale verkiezingen van 2007 weer in de koelkast.

zaterdag, maart 07, 2009

Artikel



Voor wie het mocht interesseren: een scan van mijn artikel in de recentste editie van de Handelingen van de Geschied- en Oudheidkundige Kring van Oudenaarde (XLVI) 2009, 3-34 staat hier online. In "Clans, Cabales en Coterieën: de Slag bij Oudenaarde en de permanente machtsstrijd in de Grand Siècle" behandel ik de interne machtsstrijd bij het Franse commando tijdens de veelbesproken campagne van 1708. De militaire ruzies hebben namelijk ook een politieke betekenis: de opvolging van Lodewijk XIV verdeelt het Franse hof. Deze laag is m.i. essentieel om een juist beeld te krijgen van wat er precies gebeurt in de veldslag, én om te begrijpen waarom het nieuws over de Slag bij Oudenaarde een internationale verspreiding krijgt.

Dit stuk is een uitvloeisel van mijn (vooralsnog) onuitgegeven masterproef Nec Pluribus Impar ? De campagnes en onderhandelingen van Lodewijk XIV in de Zuidelijke Nederlanden, 1707-1708 (416 p.), waarin ook het geopolitiek-strategische aspect, het internationale recht en de diplomatie aan bod komen (waarover ik gisteren in de Facultés Universitaires Notre-Dame de la Paix in Namen een lezing heb gehouden in het kader van de "Cafés des droits anciens", die jonge rechtshistorici samenbrengen met hun collega's en confronteren met de opmerkingen van rijpere leermeesters).

Het volume 2009 van de Handelingen bevat overigens meer politieke en militaire geschiedenis dan enkel dit stuk: militair historicus Paul Vergracht wijdt een stuk aan de opeisingen in de kasselrij Oudenaarde tijdens de Spaanse Successieoorlog, Jelle Haemers en Lars De Jaegher behandelen de (gewapende) Gents-Oudenaardse aanvaringen in de late middeleeuwen, Pol Borremans heeft het over de Gentse belegering van Oudenaarde in 1452, en Jean Pierre Deweer brengt nieuwe informatie over de Duitse begraafplaats uit de eerste wereldoorlog. Daarnaast zijn er uiteraard een aantal genealogische bijdragen en wordt Prof. M. Hoebeke gehuldigd. De Handelingen, die een andere layout hebben gekregen en in een aantal bijdragen rijk geïllustreerd zijn, kunnen bekomen worden bij het Stadsarchief te Oudenaarde.

maandag, maart 02, 2009

Anciaux

"Mijn uitslagen als lijstduwer waren heel goed in vergelijking met die van de anderen"

2007
- Anciaux op de sp.a-lijst: 60 349 (= 9,07%)
- Rudi Daems (Groen!): 2,9%
- Etienne Schouppe op de CD&V-lijst: 95 068: 7,3%
- Marc Verwilghen op de openVLD-lijst: 62 443: 7,5%
- Filip Dewinter op de VB-lijst: 128 821: 16,36%

Tiens, het klopt.

Anderzijds, bij de Europese verkiezingen van 2004 haalt Anciaux 101.357 stemmen (= 14,1% van de lijst), maar dit volstaat niet om over Saïd El Khadraoui te springen (60.712) en een zetel weg te kapen. Hij haalt daar ook merkelijk minder dan Geert Bourgeois (133 430 of 11,7% van de Vlaams Kartel-stemmen) en Dewinter (193.525 of 20,7% van de Blokstemmen), maar wel weer beter dan Patrick Dewael (99 410 of 11,29% van de VLD-stemmen).

Zou het kunnen dat, door voor Tobback (lijstduwer opvolgers) en Freddy Willockx (tweede lijstduwer opvolgers) te stemmen, Anne Van Lancker (3° plaats) toch nog terug in het Europees Parlement kan geraken ? Er is 1 Europese zetel minder te begeven deze keer. De laatste zetel ging in 2004 naar... sp.a-Spirit (= de zetel van Saïd vandaag). Door van plaats te wisselen met Anne Van Lancker (+ door het fenomeen van de pot-stemmen), is hij zeker verkozen. Om een derde zetel te heroveren, moet sp.a eigenlijk vooruitgaan ten opzichte van 2004.

Het is misschien niet realistisch om voorbij openVLD te geraken, aangezien daar Verhofstadt wordt ingezet als lijsttrekker en behoorlijk wat centrumrechtse kiezers het wel zullen gehad hebben met het geklungel van de CD&V onder Leterme. Maar misschien kan LDD nog worden op afstand gehouden. Een "Ollander" als Derk Jan Eppink, die enkel voor de verkiezingen in Lochristi woont (waar hij zich in vrij denigrerende termen over uitlaat in DS, door het contrast met Manhattan te benadrukken...), zou misschien wel eens minder stemmen kunnen trekken dan JMDD. Als de populistische stemmen verdeeld zijn, kan dat aan het VB ook wel wat kosten.

Er is dus nog een tactische waterkans voor Anne Van Lancker. Vorige keer had ze 40 000 stemmen minder dan Anciaux en was ze toch verkozen. Als iedereen die problemen heeft met Anciaux, voor Tobback en Willockx stemt, haalt sp.a als partij misschien genoeg stemmen om voor haar de derde zetel binnen te halen. Tegelijk halen de stemmen van Anciaux dan nog een extraatje binnen.

Maar dat zou natuurlijk allemaal zeer machiavellistisch en gevoelloos zijn. Anderzijds verliest Anciaux tussen 2004 en 2007 wel 40 000 stemmen, of mooi 40% van zijn kiespubliek. Terwijl sp.a van 17,83% (Europese lijst) naar 16,7% gaat, of een verlies van slechts 1,1%. Anciaux devalueert dus wel een flink stuk meer dan de partij. Laat ons hopen dat 1+1 terug meer dan 2 is. De Europese Socialististische en Sociaal-Democratische fractie zal er wel bij varen.

zondag, maart 01, 2009

On the political



Boek van Chantal Mouffe, gelezen op de TGV vanochtend en bijzonder interessant. Een echte aanrader. Zeer concreet, rechttoe-rechtaan, zonder nonsens en omwegen geschreven.

Rekent af met:
- De Derde Weg: Anthony Giddens (prof van de LSE, inspirator van het New Labour-beleid) en Ulrich Beck (Duitse socioloog) worden afgebroken omdat ze politiek "neutraliseren" en links/rechts antagonismen willen opheffen => op die manier keren mensen zich af van de politiek (cf. nationalistische en xenofobe stakingen in Engeland vandaag, na meer dan 10 jaar Labour-beleid)
- Negri & Hardt: Empire is onrealistisch, want houdt geen rekening met machtsverhoudingen in de wereld

Vindt dat:
- Politiek de passies van de mensen moet aanspreken en dat partijen elkaar gerust hard mogen aanpakken; is de enige mogelijkheid om mensen interesse te doen krijgen voor politieke strijd
- Links met 1989 een historische kans gemist heeft om zijn boodschap te verscherpen, nu het eindelijk verlost was van het communistische blok aan het been
- De kritieken van Carl Schmitt (Duitse jurist en politicoloog, die zich verbrand heeft met het Nazi-regime) op de Weimarrepubliek toepasselijk zijn op de post-1989 Westerse democratie: we bannen het grote debat, partijen lijken te veel op elkaar => spanningen zullen als een buitenparlementair antagonisme in ons gezicht ontploffen
- Freud en Lacan moeten worden betrokken bij een analyse van de politiek: de menselijke samenleving is in essentie agressief en gebaseerd op passies; dat democratieën oorlog uit de wereld helpen en in plaats daarvan naar "neutrale economische competitie" gaan, is niet juist en naïef; zelfs een parlementaire stemming is eigenlijk een uitdrukking van winnen en verliezen, net als een sportwedstrijd

Ziet de wereld multipolair in plaats van hegemonisch Amerikaans, omdat enkel een nieuw "ius publicum Europaeum" (Schmitt) sterk genoeg is om oorlog als middel om conflicten te beslechten, op duurzame wijze kan uitsluiten. Kant zich zoals hoger gesteld tegen Negri & Hardt (die vinden dat de transnationale civil society zich "spontaan" tegen een "imperium zonder centrum" moet oprichten) en tegen utopistische theorieën van wereldparlementen en -regering, omdat ze de essentiële realiteit van de natiestaat en het nationale politieke kader te weinig gewicht geven. De essentie van de nationale democratie is dat mensen het recht hebben om inspraak te hebben in hun bestuur. Op wereldniveau is dit niet te organiseren. NGO's en sociale bewegingen zijn egoïstische particulieren, die het algemeen belang kapen voor hun eigen claims. Internationale organisaties kunnen enkel gebruikt worden voor "bargains" tussen staten en het verdelen van kosten en baten. Op VN-niveau is regeren niét mogelijk, tenzij je werkt met een regionale machtsverdeling (Mercosur, ASEAN, EU...).

Enkel via nationale verkiezingen, in een "agonistisch" systeem (van duidelijke, tegengestelde, maar wel elkaar respecterende politieke formaties), kan je komen tot een democratisch en herverdelend bestuur. Doe je dat niet, dan zullen de verborgen antagonismen in de maatschappij zich tégen het systeem keren (VB, FN, FPÖ...) en kunnen rechtse populisten linkse beleidsmensen uitmaken deel uit te maken van "de elite". Wat ook juist is, als ze niet voldoende afstand nemen van de andere partijen in campagnes. Linkse (en rechtse) partijen mogen zich niet laten verleiden tot uitspraken in manicheïstische goed/fouttermen (zoals bijvoorbeeld in het veroordelen van extreem-rechts), als ze niet over de échte politieke dossiers praten. Als morele oordelen de plaats van politieke oordelen innemen, is het gedaan met de politiek.

Mouffe combineert de politiek-filosofische inzichten van haar theoretische vorming met de juridische en realistische correcties die de analyse van de politieke praktijk, zowel binnenlands als op niveau van de internationale betrekkingen, meebrengt. Chapeau voor dit gecondenseerde en prikkelende boekje (130 p. op A5-formaat). En dank aan J.-P. Rondas om haar een paar weken geleden te hebben uitgenodigd op Klara.

Wetenschappelijke links

Twee interessante sites met gratis artikels:

1) www.persee.fr: project van het Franse ministerie voor Wetenschappelijk Onderzoek en van de Univ. Lyon-II, stelt gratis en volledige nummers van een aantal Franse toptijdschriften ter beschikking, uitgenomen de meest recente jaargangen, die op de (betalende) website CAIRN staan.



Een paar voorbeelden:
- Annales (compleet van 1929 tot 2002)

- Bibliothèque de l'Ecole des Chartes (van 1880 tot 2002)

- Histoire, économie et société (compleet tot 2003)

- Vingtième siècle (tijdschrift voor hedendaagse geschiedenis, verzorgd door het Centre d'Histoire van Sciences Po) (alles tussen 1984 en 2001)


Juridisch: Revue internationale de droit comparé


Politieke Wetenschappen:
- Politique étrangère (1936-2004)

-
Revue française de Science Politique (ook een Sciences Po-tijdschrift)


2) Legal History Blog: Amerikaanse website met heel uiteenlopende interventies van onderzoekers; ideale site om in Google Reader te hebben staan